
ઘરની છત પર આવેલી પાણીની ટાંકીમાં પાણીના યોગ્ય પ્રવાહ માટે માત્ર સપ્લાય પાઇપ જ નહીં, પરંતુ યોગ્ય વેન્ટિલેશન અને પ્લમ્બિંગ વ્યવસ્થા પણ જરૂરી છે. ઘણી વખત ઘરના નળમાંથી પાણી ધીમું આવે છે અથવા વચ્ચે-વચ્ચે પાણીનો પ્રવાહ અટકી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં એર પાઇપની ભૂમિકા સમજવી જરૂરી છે. જોકે, એર પાઇપ લગાવવાથી નળનું દબાણ બમણું જ થશે એવું નથી, કારણ કે પાણીનું દબાણ ટાંકીની ઊંચાઈ, પાઇપના કદ અને પ્લમ્બિંગની સ્થિતિ પર પણ આધાર રાખે છે.
પાણીની ટાંકીના મુખ્ય સપ્લાય પાઇપ સાથે જોડવામાં આવતી હવાની પાઇપને સામાન્ય રીતે એર પાઇપ અથવા વેન્ટ પાઇપ કહેવામાં આવે છે. તેનો હેતુ પ્લમ્બિંગ સિસ્ટમમાં હવાનું યોગ્ય આવાગમન જાળવવાનો હોય છે. જોકે, દરેક ટાંકીમાં આ પાઇપ એકસરખી રીતે લગાવવામાં આવતી નથી. તેની જરૂરિયાત ટાંકીની ડિઝાઇન અને પ્લમ્બિંગ સિસ્ટમ પર આધાર રાખે છે.
જો સિસ્ટમમાં હવા ફસાઈ જવાથી પાણીનો પ્રવાહ ખોરવાતો હોય, તો યોગ્ય રીતે ડિઝાઇન કરાયેલ એર વેન્ટ આવી સમસ્યા ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, માત્ર મુખ્ય આઉટલેટ પાઇપ સાથે એક ખુલ્લી પાઇપ જોડવાથી દરેક પ્રકારની એરલોક અથવા પાણીના ઓછા દબાણની સમસ્યા દૂર થાય એવું જરૂરી નથી.
પાઇપલાઇનમાં હવા ફસાઈ જવાને કારણે પાણીનો પ્રવાહ અવરોધાય, ત્યારે તેને સામાન્ય રીતે એરલોકની સમસ્યા કહેવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં નળમાંથી પાણી ધીમું આવી શકે છે અથવા પ્રવાહ અનિયમિત બની શકે છે. ખાસ કરીને પાઇપલાઇનની ખોટી ગોઠવણી, પાઇપમાં ઊંચા-નીચા વળાંકો અથવા પ્લમ્બિંગની ખામીઓને કારણે આવી મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
યોગ્ય વેન્ટિંગ અને યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલી પાઇપલાઇન હવાના અવરોધને ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, નળમાંથી પાણી ઓછું આવતું હોય તો તેનું કારણ એરલોક જ છે એવું માની લેવું યોગ્ય નથી. પાઇપમાં કચરો જમા થવો, વાલ્વમાં ખામી, લીકેજ અથવા ટાંકીમાં પાણીનું ઓછું સ્તર પણ પાણીના પ્રવાહને અસર કરી શકે છે.
એર પાઇપ વિશે ઘણી વખત એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે તેને લગાવવાથી નળમાંથી બમણા દબાણે પાણી આવે છે. પરંતુ હકીકતમાં પાણીનું દબાણ મુખ્યત્વે ટાંકી અને નળ વચ્ચેની ઊંચાઈના તફાવત પર આધારિત હોય છે. ટાંકી જેટલી ઊંચાઈ પર હશે, તેટલું ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પાણીનું દબાણ વધારે મળી શકે છે. પાઇપનો વ્યાસ, તેની લંબાઈ, વળાંકો અને અન્ય અવરોધો પણ પાણીના પ્રવાહને અસર કરે છે.
જો પ્લમ્બિંગ સિસ્ટમમાં હવાના અવરોધને કારણે પાણીનો પ્રવાહ ઘટતો હોય, તો યોગ્ય સુધારા પછી પ્રવાહમાં સુધારો થઈ શકે છે. પરંતુ એર પાઇપ દરેક ઘરમાં નળનું દબાણ બમણું કરી દેશે એવી કોઈ ખાતરી નથી. ઓછા દબાણની સમસ્યા હોય તો પહેલાં તેનું સાચું કારણ શોધવું જરૂરી છે.
પાઇપલાઇનમાં સતત અવરોધ, લીકેજ અથવા ખોટી ગોઠવણી હોય તો પાણીનો પ્રવાહ અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે. આવી ખામીઓને સમયસર દૂર કરવાથી પાણીનો પુરવઠો વધુ સુગમ બની શકે છે અને પાઇપલાઇનનું નુકસાન થવાનું જોખમ પણ ઘટાડી શકાય છે. જોકે, એર પાઇપ લગાવવાથી પાઇપ ફાટવાની કે લીકેજ થવાની શક્યતા આપમેળે દૂર થતી નથી.
ઘરની પાણીની ટાંકીમાં એર વેન્ટ અથવા અન્ય કોઈ પાઇપ લગાવતાં પહેલાં અનુભવી પ્લમ્બરની સલાહ લેવી યોગ્ય છે. ખાસ કરીને પાઇપનો ખુલ્લો છેડો ક્યાં રાખવો, પાણી દૂષિત ન થાય તેની કેવી કાળજી રાખવી અને સિસ્ટમમાં યોગ્ય વેન્ટિંગ કેવી રીતે જાળવવું તે બાબતો ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.
નવરાત્રીમાં અંબાજી જવાના છો? શક્તિપીઠમાં નોરતાની ભવ્ય ઉજવણીની તડામાર તૈયારીઓ, જુઓ Video