
દર મહિને લાઈટ બિલ આવતાં જ મોટાભાગના લોકો માત્ર છેલ્લી રકમ (Final Amount) જુએ છે અને બિલ ભરી દે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય એ ચકાસ્યું છે કે તમારા બિલમાં મીટર રીડિંગ સાચું દર્શાવેલું છે કે નહીં? તમારું કનેક્શન કઈ કેટેગરીમાં છે, કેટલો લોડ નોંધાયેલો છે અને મીટરની સ્થિતિ કેવી બતાવી છે? આ નાની-નાની બાબતો તપાસીને તમે સરળતાથી જાણી શકો છો કે તમારું લાઈટ બિલ સાચું છે કે નહીં. ખાસ કરીને ઘણી વખત એવું બને છે કે ઘેર આવેલા પેપર બિલમાં ઓછી રકમ હોય, પરંતુ ગ્રાહક જ્યારે ઓનલાઇન બિલ ચેક કરે ત્યારે ત્યાં વધારે રકમ દેખાય છે. આવા સંજોગોમાં બંને બિલ વચ્ચે તફાવત કેમ આવે છે તે સમજવું પણ અત્યંત જરૂરી છે.
વીજળીના બિલમાં સૌથી ઉપર વીજ વિતરણ કંપનીનું નામ અને બિલ સંબંધિત સામાન્ય વિગતો હોય છે. જેમાં બિલ આઈડી (Bill ID) અને એકાઉન્ટ આઈડી (Account ID / Consumer No.) અલગ-અલગ હોય છે. દરેક વખતે નવું બિલ બનવા પર બિલ આઈડી બદલાઈ શકે છે, જ્યારે તમારો એકાઉન્ટ નંબર કાયમ એ જ રહે છે. ત્યારબાદ બિલ જારી કરવાની તારીખ, બિલિંગ મહિનો અને વર્ષ આપેલાં હોય છે.
અહીં ‘બિલ બેસિસ’ (Bill Basis) પણ લખેલું હોય છે. જો તેમાં મીટરની સ્થિતિ સામાન્ય હોય તો બિલ વાસ્તવિક મીટર રીડિંગના આધારે તૈયાર થયેલું હોઈ શકે છે. ત્યારબાદ ગ્રાહકનું નામ, સરનામું, મોબાઈલ નંબર, એકાઉન્ટ નંબર અને કનેક્શનની વિગતો હોય છે. જો તમારો મોબાઈલ નંબર કે ઈ-મેલ બિલમાં અપડેટ ન હોય, તો સંબંધિત વીજ કચેરીએ જઈને તેને અપડેટ કરાવી લેવું હિતાવહ છે.
બિલમાં તમારા વીજ કનેક્શનનો મંજૂર થયેલો લોડ દર્શાવેલો હોય છે. તેને જોઈને તમે જાણી શકો છો કે તમારા કનેક્શન પર કેટલો લોડ (Sanctioned Load) માન્ય છે. આ સિવાય બિલમાં કનેક્શનની કેટેગરી પણ લખેલી હોય છે. રહેણાંક વપરાશ માટે સામાન્ય રીતે ડોમેસ્ટિક (Domestic) કેટેગરી હોય છે, જ્યારે દુકાનો કે અન્ય વ્યાવસાયિક સ્થળો માટે નોન-ડોમેસ્ટિક કે કોમર્શિયલ કેટેગરી હોઈ શકે છે. અલગ-અલગ કેટેગરી મુજબ વીજળીના દરો પણ અલગ હોય છે.
લાઈટ બિલ ચકાસતી વખતે મીટર સ્ટેટસ (Meter Status) ખાસ જોવું જોઈએ. આનાથી ખબર પડે છે કે મીટર સામાન્ય સ્થિતિમાં છે કે તેમાં કોઈ ખામી નોંધાઈ છે. ત્યારબાદ બિલમાં પાછલું (Previous) અને વર્તમાન (Current) મીટર રીડિંગ આપેલું હોય છે. આ બંને રીડિંગ વચ્ચેના તફાવત પરથી જાણી શકાય છે કે આ બિલિંગ સમયગાળા દરમિયાન કેટલા યુનિટ વીજળી વપરાઈ છે. તમે ઇચ્છો તો ઘરના વીજ મીટર પર દેખાતા રીડિંગને બિલમાં લખેલા વર્તમાન રીડિંગ સાથે મેળવી શકો છો. જો બંનેમાં મોટો તફાવત દેખાય, તો તરત જ વીજ કંપનીમાં ફરિયાદ કરવી યોગ્ય રહેશે.
ઘણીવાર મીટર રીડર સ્થળ પર જઈને રીડિંગ લેવાને બદલે અંદાજિત કે ખોટું રીડિંગ નોંધી લેતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં વાસ્તવિક વપરાશ કરતાં વધુ કે ઓછા યુનિટનું બિલ બની શકે છે. આથી બિલ આવ્યા પછી માત્ર રકમ ન જુઓ, પરંતુ મીટરનું વર્તમાન રીડિંગ અને બિલનું રીડિંગ જરૂર સરખાવો. જો કોઈ ગરબડ જણાય તો સમયસર ફરિયાદ નોંધાવો.
કેટલાક ગ્રાહકોની ફરિયાદ હોય છે કે ઘરે મળેલા બિલમાં રકમ ઓછી હોય છે, પરંતુ ઓનલાઇન પેમેન્ટ કરતી વખતે કે વીજ કચેરીમાં વધુ રકમ બતાવે છે. આવું અલગ-અલગ ચાર્જ, જૂની બાકી રકમ અથવા ACD (Advance Consumption Deposit / સુરક્ષા ડિપોઝિટ) જેવા શુલ્કના કારણે થઈ શકે છે. જો બંને રકમમાં તફાવત દેખાય તો સીધા વીજ વિભાગનો સંપર્ક કરીને તેની સ્પષ્ટતા મેળવવી સૌથી સારો રસ્તો છે.
બિલમાં નાણાં ચૂકવવાની છેલ્લી તારીખ એટલે કે ડ્યુ ડેટ આપેલી હોય છે. પ્રયાસ કરો કે બિલની ચૂકવણી નિર્ધારિત તારીખ પહેલાં જ થઈ જાય. વિલંબ થવાના કિસ્સામાં નિયમ મુજબ વધારાનો વિલંબ શુલ્ક કે સરચાર્જ લાગી શકે છે. બિલમાં એ પણ જણાવવામાં આવે છે કે કોઈ ફરિયાદ હોય તો વીજ વિભાગનો સંપર્ક કઈ રીતે કરવો. ગ્રાહક પોતાના વિસ્તારની સબ-ડિવિઝન કચેરી કે ઓનલાઇન હેલ્પલાઇન દ્વારા ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.