PG છોડ્યા બાદ માલિક ડિપોઝિટ પરત ન કરે તો શું કરવું ? જાણો તમારા અધિકારો અને નિયમો

જો તમે PG અથવા ભાડાના રૂમમાંથી બહાર નીકળી ગયા છો અને મકાનમાલિક તમારી સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પરત કરી રહ્યો નથી, તો આ બાબતને અવગણવી નહીં. ડિપોઝિટ ક્યારે અને કઈ શરતો હેઠળ પરત કરવાની હોય છે, મકાનમાલિક કેટલી રકમ કાપી શકે છે અને ડિપોઝિટ ન મળે તો તમે શું પગલાં લઈ શકો છો, તે જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

દિલ્હીના સત્ય નિકેતનમાં થયેલી ઇમારત ધરાશાયી થવાની ઘટનાએ ફરી એકવાર PG અને ભાડાના મકાનોની સલામતી અંગે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. આ ઘટનાની વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર એવા વીડિયો પણ સામે આવ્યા છે, જેમાં કેટલાક PG માલિકો અસુરક્ષિત માનવામાં આવતી ઇમારતો ખાલી કરીને જતા વિદ્યાર્થીઓની સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પરત કરવાનો ઇનકાર કરતા જોવા મળે છે.

આવી સ્થિતિમાં PGમાં રહેતા વિદ્યાર્થીઓ અને અન્ય ભાડૂઆતો માટે પોતાના અધિકારો જાણવું ખૂબ જરૂરી બની જાય છે. PGમાં રહેવું સામાન્ય રીતે સુવિધાજનક અને અન્ય વિકલ્પોની સરખામણીમાં સસ્તું હોય છે. જોકે, ઘણી વખત ભાડું, ડિપોઝિટ, નોટિસ પિરિયડ અને રૂમ ખાલી કરતી વખતે ડિપોઝિટ પરત કરવાની શરતો અંગે યોગ્ય લેખિત કરાર કરવામાં આવતો નથી. પરિણામે બાદમાં મકાનમાલિક અને ભાડૂઆત વચ્ચે વિવાદ ઊભો થઈ શકે છે.

PG છોડ્યા પછી સિક્યોરિટી ડિપોઝિટનું શું થાય?

માત્ર એટલા માટે કે ભાડૂઆતે PG ખાલી કરી દીધું છે, મકાનમાલિક સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પોતાની પાસે રાખી શકતો નથી. સામાન્ય રીતે, કરારની શરતો અનુસાર બાકી રહેલું ભાડું, વીજળી અથવા પાણીનું બિલ કે ભાડૂઆત દ્વારા કરાયેલા વાસ્તવિક નુકસાનની રકમ જેવી કાયદેસર કપાત બાદ બાકી ડિપોઝિટ પરત કરવાની હોય છે.

સામાન્ય ઘસારો અથવા રોજિંદા ઉપયોગના કારણે થયેલા નાના ફેરફારોને નુકસાન ગણાવીને મનસ્વી રીતે મોટી રકમ કાપવી યોગ્ય નથી. જો મકાનમાલિક કોઈ નુકસાનના નામે ડિપોઝિટમાંથી રકમ કાપે છે, તો તે કપાત પાછળ યોગ્ય કારણ અને કરારની શરતો હોવી જરૂરી છે.

જો PG માલિક સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પરત કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરે છે, તો સૌથી પહેલા લેખિતમાં ડિપોઝિટ પરત કરવાની માંગ કરવી જોઈએ. WhatsApp, ઈમેલ અથવા અન્ય લેખિત માધ્યમથી કરેલી વાતચીતનો રેકોર્ડ સાચવી રાખવો પણ ઉપયોગી બની શકે છે. મામલો ઉકેલાતો ન હોય તો પરિસ્થિતિ અને લાગુ પડતા સ્થાનિક કાયદા મુજબ કાનૂની નોટિસ અથવા અન્ય યોગ્ય કાનૂની કાર્યવાહી અંગે સલાહ લઈ શકાય છે.

PG કરારમાં કઈ બાબતો સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ?

PGમાં રહેવાનું નક્કી કરતા પહેલાં મકાનમાલિક અથવા PG સંચાલક સાથે લેખિત કરાર કરવો સૌથી સુરક્ષિત વિકલ્પ છે. કરારમાં સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ કેટલી છે, માસિક ભાડું કેટલું છે અને ભાડું કઈ તારીખે ચૂકવવાનું છે જેવી મૂળભૂત બાબતો સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ.

આ ઉપરાંત, PG ખાલી કરતી વખતે ડિપોઝિટ કઈ શરતો હેઠળ અને કેટલા સમયની અંદર પરત કરવામાં આવશે તે પણ કરારમાં લખેલું હોવું જોઈએ. રહેવાનો સમયગાળો, કરારનું નવીકરણ, નોટિસ પિરિયડ, PGના નિયમો, મહેમાનો અંગેના નિયમો અને કયા સંજોગોમાં ડિપોઝિટમાંથી રકમ કાપી શકાય છે તેની માહિતી પણ સ્પષ્ટપણે સામેલ કરવી જોઈએ.

લેખિત કરાર હોવાથી ભવિષ્યમાં કોઈ વિવાદ ઊભો થાય તો બંને પક્ષો માટે પોતાની વાત અને કરારની શરતો સાબિત કરવી સરળ બને છે. ડિપોઝિટ ચૂકવતી વખતે તેની રસીદ અથવા ઓનલાઈન પેમેન્ટનો પુરાવો પણ જરૂરથી સાચવી રાખવો જોઈએ.

PG લેતા પહેલાં આ બાબતો પણ તપાસો

PGમાં રહેતા વ્યક્તિને સલામત અને રહેવા યોગ્ય વાતાવરણ મળવું મહત્વપૂર્ણ છે. PG લેતા પહેલાં માત્ર રૂમનું ભાડું અને સુવિધાઓ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર બિલ્ડિંગની સ્થિતિ પણ તપાસવી જોઈએ.

બિલ્ડિંગમાં આગથી બચવા માટે જરૂરી સુરક્ષા વ્યવસ્થા છે કે નહીં, પૂરતી લાઇટિંગ અને વેન્ટિલેશન છે કે નહીં, પીવાનું સ્વચ્છ પાણી મળે છે કે નહીં અને વીજળી તથા પ્લમ્બિંગની વ્યવસ્થા યોગ્ય છે કે નહીં તે તપાસવું જરૂરી છે.

જો PG અથવા બિલ્ડિંગની સ્થિતિ અસુરક્ષિત લાગે અથવા જરૂરી મૂળભૂત સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો સંબંધિત સ્થાનિક સત્તાધિકારી અથવા મ્યુનિસિપલ સંસ્થાનો સંપર્ક કરી શકાય છે. ખાસ કરીને બિલ્ડિંગની સલામતી અંગે ગંભીર શંકા હોય તો માત્ર ડિપોઝિટના વિવાદ કરતાં પહેલાં પોતાની સલામતીને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.

દિલ્હી હાઇકોર્ટના નિર્ણયમાં શું કહેવામાં આવ્યું હતું?

સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પરત કરવાની બાબતે દિલ્હી હાઇકોર્ટના એક નિર્ણયમાં મહત્વપૂર્ણ અવલોકનો કરવામાં આવ્યા હતા. કેસમાં લીઝની સમાપ્તિ અથવા વહેલી સમાપ્તિ બાદ ભાડૂઆત જગ્યા ખાલી કરે ત્યારે કરારની શરતો મુજબ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ પરત કરવાની બાબત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સાથે જ, કરાર મુજબ ચૂકવવાપાત્ર બાકી ભાડું, સેવા સંબંધિત ચાર્જ, વીજળી અથવા પાણીના બાકી લેણાં જેવી રકમ, જો લાગુ પડતી હોય, તો ડિપોઝિટમાંથી સમાયોજિત કરી શકાય છે. મકાનમાલિક દ્વારા ડિપોઝિટ પરત કરવામાં બિનજરૂરી વિલંબ અથવા ડિફોલ્ટ થાય તો ભાડૂઆતને પરિસ્થિતિ અનુસાર કાનૂની રાહત મેળવવાનો રસ્તો મળી શકે છે.

જોકે, આ નિર્ણયને દરેક PG વિવાદમાં આપમેળે લાગુ પડે એવો સામાન્ય નિયમ માનવો યોગ્ય નથી. PGના પ્રકાર, લેખિત કરાર, સ્થાનિક કાયદા અને વિવાદની ચોક્કસ પરિસ્થિતિના આધારે કાનૂની સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે.

ડિપોઝિટ અટકાવવામાં આવે તો શું કરવું?

સૌથી પહેલા તમારા PG કરારની શરતો તપાસો અને ડિપોઝિટ, નોટિસ પિરિયડ તથા કપાત અંગે શું લખ્યું છે તે જુઓ. ત્યારબાદ મકાનમાલિકને લેખિતમાં ડિપોઝિટ પરત કરવાની વિનંતી કરો અને જરૂરી હોય તો બાકી બિલ અથવા નુકસાનના નામે કરવામાં આવેલી કપાતનો હિસાબ તથા કારણ પૂછો.

તમારી પાસે ભાડાની ચુકવણી, ડિપોઝિટની રસીદ, PG કરાર, બિલ, રૂમ ખાલી કરતી વખતે લેવામાં આવેલા ફોટા-વીડિયો અને મકાનમાલિક સાથેની લેખિત વાતચીત જેવા પુરાવા હોય તો તેને સાચવી રાખો. મામલો ઉકેલાતો ન હોય તો યોગ્ય કાનૂની માર્ગદર્શન મેળવીને આગળની કાર્યવાહી કરી શકાય છે.

આખરે, PG લેતી વખતે માત્ર ભાડું કેટલું છે તે જોવું પૂરતું નથી. સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ, રિફંડની સમયમર્યાદા, નોટિસ પિરિયડ અને કપાતની શરતો લેખિતમાં સ્પષ્ટ હોવી એટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. થોડું ધ્યાન શરૂઆતમાં રાખવાથી ભવિષ્યમાં મોટો વિવાદ ટાળી શકાય છે.

વડોદરા MS યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓની અશ્લીલ હરકતનો વીડિયો વાયરલ!