સાવધાન! શું તમારા ઈયરબડ્સ તમને બહેરા કરી રહ્યા છે ? જાણો કાનને સુરક્ષિત રાખતો ’60:60 નિયમ’

આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન અને તેની સાથે જોડાયેલા ગેજેટ્સ આપણી દિનચર્યાનો અતૂટ હિસ્સો બની ગયા છે. સવારના જોગિંગથી લઈને ઓફિસની લાંબી કોન્ફરન્સ કોલ અને રાત્રે ઓનલાઇન ગેમિંગ કે મૂવીઝ જોવા સુધી, ઈયરબડ્સ (Earbuds) કે હેડફોન આપણા કાન સાથે કલાકો સુધી ચોંટેલા રહે છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે સંગીતનો આ મધુર આનંદ તમારી સાંભળવાની શક્તિને કાયમ માટે છીનવી શકે છે? મેડિકલ એક્સપર્ટ્સ હવે આ બાબતે ગંભીર ચેતવણી આપી રહ્યા છે.

શા માટે વધ્યું છે જોખમ? વિજ્ઞાન શું કહે છે

સામાન્ય રીતે જ્યારે આપણે કુદરતી અવાજ સાંભળીએ છીએ, ત્યારે તે હવામાં ફેલાઈને કાન સુધી પહોંચે છે. પરંતુ ઈયરબડ્સ સીધા કાનની નળી (Ear Canal) માં ફિટ થઈ જાય છે, જેના કારણે અવાજના તરંગો સીધા કાનના પડદાની અત્યંત નજીક અથડાય છે. નિષ્ણાતોના મતે, સતત 85 ડેસિબલથી વધુ અવાજ સાંભળવાથી કાનના અંદરના ભાગમાં રહેલા નાજુક કોષો (Hair Cells) ને કાયમી નુકસાન થાય છે. આ કોષો એકવાર નાશ પામે પછી તે ફરી ક્યારેય જીવિત થતા નથી, પરિણામે વ્યક્તિ ધીમે ધીમે બહેરાશ તરફ ધકેલાય છે.

ટિનિટસ: એક છૂપી બીમારી

ઘણા લોકોને કાનમાં સતત સીટી વાગતી હોય કે અજીબ પ્રકારનો ગુંજારવ થતો હોય તેવો અહેસાસ થાય છે. તબીબી ભાષામાં તેને ‘ટિનિટસ’ (Tinnitus) કહેવામાં આવે છે. આ કોઈ સામાન્ય સમસ્યા નથી, પરંતુ કાનને થયેલા નુકસાનનો પ્રથમ સંકેત છે. જો સમયસર ઈયરબડ્સનો ઉપયોગ મર્યાદિત કરવામાં ન આવે, તો આ સમસ્યા માનસિક તાણ અને અનિદ્રાનું કારણ પણ બની શકે છે.

બચાવની સંજીવની: 60:60 નિયમ

વિશ્વભરના ઓડિઓલોજિસ્ટ્સ અને હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ હવે યુઝર્સને સાંભળવાની શક્તિ ગુમાવતા બચાવવા માટે ’60:60 Rule’ પાળવાની ભારપૂર્વક સલાહ આપી રહ્યા છે. આ નિયમ પાળવો અત્યંત સરળ છે:

1. 60% વોલ્યુમ લિમિટ: તમારા કોઈપણ ડિવાઇસ (ફોન, લેપટોપ કે ટેબ્લેટ) માં અવાજનું સ્તર ક્યારેય પણ તેની કુલ ક્ષમતાના 60% થી વધારવું નહીં. જો તમારા ફોનમાં વોલ્યુમ બાર લાલ થઈ રહ્યો છે, તો સમજી લેજો કે તમે જોખમમાં છો.
2. 260 મિનિટનો સમયગાળો: કોઈપણ સંજોગોમાં એકધારો 60 મિનિટથી વધુ સમય સુધી ઈયરફોનનો ઉપયોગ ન કરો. દર એક કલાકે કાનને ઓછામાં ઓછો 10 થી 15 મિનિટનો આરામ આપવો અનિવાર્ય છે. આ સમય દરમિયાન કાનને કુદરતી હવા મળવા દો, જેથી ઇન્ફેક્શનનું જોખમ પણ ઘટે.

ટેકનોલોજીનો સ્માર્ટ ઉપયોગ

તમારા સ્માર્ટફોનમાં જ તમારા કાનના ‘ડોક્ટર’ છુપાયેલા છે. iPhone અને લેટેસ્ટ Android ફોન્સમાં ‘Headphone Safety’ અથવા ‘Hearing Health’ નામના ફીચર્સ આપેલા હોય છે. તમે સેટિંગ્સમાં જઈને ‘Reduce Loud Sounds’ નો વિકલ્પ પસંદ કરી શકો છો અને અવાજની મર્યાદા (ડેસિબલ લિમિટ) સેટ કરી શકો છો. આ ફીચર અવાજ વધવા પર તમને ચેતવણી આપશે અથવા આપોઆપ અવાજ ઓછો કરી દેશે.

નિષ્કર્ષ

ટેકનોલોજી સુવિધા માટે છે, સજા માટે નહીં. જો તમે કાનમાં ભારેપણું, ખંજવાળ, અથવા અવાજ સાંભળવામાં તકલીફ અનુભવતા હોવ, તો તેને નજરઅંદાજ ન કરો. 60:60 ના નિયમનું પાલન કરો અને તમારી શ્રવણ શક્તિને સુરક્ષિત રાખો. યાદ રાખો, એકવાર ગયેલી સાંભળવાની શક્તિ દુનિયાની મોંઘામાં મોંઘી ટેકનોલોજી પણ પાછી લાવી શકતી નથી.

રોકાણકારોની પહેલી પસંદ : 3 થી 6 મહિના માટેનો આ ‘ખાસ’ ફંડ ટાઈપ છે ગેમ ચેન્જર, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો