શું તમને ખબર છે કે ટ્રેનનું ભાડું કેવી રીતે નક્કી થાય છે? CIC દ્વારા કરાયેલી RTIનો રેલવે એ આપ્યો આ જવાબ
રેલવે કહે છે કે ટ્રેન ભાડા નક્કી કરવાની ફોર્મ્યુલા એક વેપાર રહસ્ય છે, રેલ્વેએ આ દલીલ સેન્ટ્રલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સિક્યુરિટી ઇન્વેસ્ટિગેશન કમિશન (CIC) સમક્ષ દાખલ થયેલી અરજીના જવાબમાં રજૂ કરી. ચાલો જોઈએ રેલવેએ શું જવાબ આપ્યું.
શું તમને ખબર છે કે રેલવે ભાડા કેવી રીતે નક્કી થાય છે? રેલવે કહે છે કે આ એક વેપારિક રહસ્ય છે અને તેને જાહેર કરી શકાતું નથી. સેન્ટ્રલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ સિક્યુરિટી ઇન્વેસ્ટિગેશન કમિશન (CIC) એ આ મામલે રેલવે પાસેથી માહિતી માંગી હતી, પરંતુ રેલવેએ જણાવ્યું કે મુસાફર ટ્રેનોની વિવિધ વર્ગો માટેના ભાડા નક્કી કરવાની પદ્ધતિ અને તેનું વર્ગીકરણ એક વેપારિક રહસ્ય છે. બૌદ્ધિક સંપત્તિ અધિકારો હેઠળ આવે છે. તેથી, આ માહિતી જાણવાનો અધિકાર (RTI) અધિનિયમ હેઠળ જાહેર કરી શકાતી નથી.
CIC એ ટ્રેન ટિકિટ માટે બેઝ ફેરની ગણતરી વિશે વિગતવાર માહિતી માંગતી અરજીને ફગાવી દીધી હતી. અરજીમાં ડાયનેમિક પ્રાઈસિંગ અને તત્કાલ બુકિંગની અસર વિશે પણ પૂછવામાં આવ્યું હતું. આ ઓનલાઈન અરજી 25 જાન્યુઆરી, 2024 ના રોજ દાખલ કરવામાં આવી હતી. અરજીમાં રેલવેને બેઝ ફેરની ગણતરીમાં કયા ઘટકો, પરિમાણો, ડાયનેમિક પ્રાઈસિંગ પદ્ધતિઓ, મોસમી ભિન્નતા અને અન્ય પરિબળોનો સમાવેશ થાય છે તે સમજાવવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું.
માહિતી પૂરી પાડવાની કોઈ જવાબદારી નથી
રેલવે બોર્ડના સેન્ટ્રલ પબ્લિક ઇન્ફર્મેશન ઓફિસર (CPIO) એ તેમના જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે ભાડા વર્ગ અનુસાર વસૂલવામાં આવે છે. વિવિધ વર્ગો વચ્ચેના ભાડામાં તફાવત તેમાં પૂરી પાડવામાં આવતી સુવિધાઓ પર આધારિત છે. CPIO એ જણાવ્યું હતું કે, “જ્યાં સુધી વિવિધ વર્ગો માટે ભાડા નક્કી કરવાની વર્ગીકરણ અને પદ્ધતિનો સંબંધ છે, આ નીતિ વેપાર રહસ્યો/બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારોના દાયરામાં આવે છે અને તેથી, જાહેર હિતમાં તેને જાહેર કરવું યોગ્ય માનવામાં આવતું નથી.”
CPIO એ પણ જણાવ્યું કે RTI અધિનિયમની કલમ 8(i)(d) હેઠળ આવી માહિતી જાહેર કરવાની કોઈ જરૂરિયાત નથી. તેમણે કહ્યું કે CIC એ આને ઓળખી અને તેના અગાઉના આદેશોમાં પુનરાવર્તન કર્યું છે. RTI અધિનિયમની કલમ 8માં કાયદેસર છૂટછાટ આપવામાં આવેલી માહિતીની શ્રેણીઓની યાદી આપવામાં આવી છે. તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, વેપારિક રહસ્યો અને વ્યક્તિગત ગોપનીયતા જેવી સંવેદનશીલ માહિતીની રક્ષા કરે છે.
સામાજિક જવાબદારી
રેલવેએ જણાવ્યું કે ભારતીય રેલવે એક વ્યાવસાયિક ઉપયોગીતા તરીકે ચલાવવામાં આવે છે અને સરકારની એક શાખા તરીકે રાષ્ટ્રીય હિતમાં વિવિધ સામાજિક જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવાની પણ ફરજ છે. આયોગે એ પણ નોંધ્યું કે જાહેર માહિતી અધિકારીએ પહેલેથી જ જાહેર કરી શકાય તેવી તમામ માહિતી પૂરી પાડી દીધી છે. તેણે રેલવેની રેટિંગ નીતિઓના સામાન્ય સિદ્ધાંતો પણ રજૂ કર્યા છે.
આયોગે જણાવ્યુ કે ઉપલબ્ધ રેકોર્ડો સિવાય કોઈ નવી માહિતી બનાવવાની કે તેની વ્યાખ્યા કરવાની જરૂર નથી. સુનાવણીમાં અરજીકર્તા ગેરહાજર હોવાને અને જવાબમાં કોઈ ખામી ન મળતાં, માહિતી આયુક્તના અધિકારીએ જણાવ્યું કે વધુ હસ્તક્ષેપ કરવાની જરૂર નથી અને અરજી ફગાવી હતી.
