Army Canteen Liquor Price: કેન્ટીનમાં સેનાના સૈનિકોને કેટલો સસ્તો દારૂ મળે છે, જાણો તેમનો ક્વોટા શું છે?
Army Canteen Liquor Price: આર્મી કેન્ટીનમાં ઉપલબ્ધ સબસિડીવાળા દારૂનો ગેરકાયદેસર વેપાર એક મોટો પડકાર ઉભો કરે છે. ચાલો જોઈએ કે સૈનિકોને સસ્તામાં દારૂ કેવી રીતે મળે છે અને તેમનો ક્વોટા શું છે.
Army Canteen Liquor Price: રાષ્ટ્રની સુરક્ષા માટે તૈનાત આપણા સૈનિકોને સરકાર દ્વારા કેન્ટીન સ્ટોર્સ ડિપાર્ટમેન્ટ (CSD) દ્વારા અનેક લાભો પૂરા પાડવામાં આવે છે, જેમાં સબસિડીવાળા દારૂનો પણ સમાવેશ થાય છે. જોકે હૈદરાબાદમાં આશરે ₹10 લાખની કિંમતના પ્રીમિયમ દારૂના જપ્તીએ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં મોટો ભંગ ઉજાગર કર્યો છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે આર્મી કેન્ટીનમાં આ દારૂ આટલો સસ્તો કેવી રીતે છે અને તેમને દર મહિને કેટલી બોટલ મળે છે?
હૈદરાબાદમાં એક સેનાના સૈનિકનો ગેરકાયદેસર દારૂનો વેપાર
તેલંગાણાના હૈદરાબાદમાં એક્સાઇઝ એન્ફોર્સમેન્ટ વિભાગે તાજેતરમાં એક મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. દરોડા દરમિયાન અધિકારીઓએ આશરે ₹10 લાખની કિંમતની 361 બોટલ પ્રીમિયમ દારૂ જપ્ત કર્યો હતો. તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ દારૂ બેંગલુરુ અને હરિયાણાની ડિફેન્સ કેન્ટીનમાંથી લાવવામાં આવી રહ્યો હતો અને શહેરના ખુલ્લા બજારમાં ઊંચા ભાવે વેચવામાં આવી રહ્યો હતો. આ સમગ્ર રેકેટમાં એક નિવૃત્ત સેના કર્મચારી સંડોવાયેલ છે, જે હાલમાં ફરાર છે.
કેન્ટીનમાં દારૂ આટલો સસ્તો કેમ છે?
સંરક્ષણ દળો માટે સંચાલિત CSD કેન્ટીનમાં દારૂ બજાર ભાવ કરતાં 30% થી 50% સુધીના ભારે ડિસ્કાઉન્ટ પર વેચાય છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ સરકારી સબસિડી છે. આ દારૂની બોટલો પર નોંધપાત્ર એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને GST ડિસ્કાઉન્ટ મળે છે. આ ઉત્પાદનો સીધા સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ આવતા હોવાથી મોટાભાગના કર માફ કરવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે બહાર ₹1,500 ની કિંમતનો દારૂ કેન્ટીનમાં લગભગ ₹500 થી ₹800 માં ઉપલબ્ધ છે.
ક્વોટા રેન્ક દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે
સેનામાં દારૂનું વિતરણ મનસ્વી નથી, પરંતુ કડક ક્વોટા સિસ્ટમ પર આધારિત છે. આ ક્વોટા સૈનિકના રેન્ક અનુસાર નક્કી કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે સિનિયર અધિકારીઓને દર મહિને આશરે 10 બોટલ (750 મિલી) ખરીદવાની મંજૂરી હોય છે. જુનિયર કમિશન્ડ ઓફિસર્સ (JCOs) ને દર મહિને 6 થી 7 બોટલ ખરીદવાની મંજૂરી હોય છે. અન્ય રેન્ક (ORs/NCOs) નો દર મહિને 4 થી 5 બોટલનો ક્વોટા હોય છે. આ ક્વોટા સેવારત અને નિવૃત્ત કર્મચારીઓ બંનેને લાગુ પડે છે, જો કે તે સ્ટોક ઉપલબ્ધતાના આધારે બદલાઈ શકે છે.
કેન્ટીનમાંથી દારૂ કેવી રીતે ખરીદવામાં આવે છે?
CSD કેન્ટીનમાંથી દારૂ ખરીદવો એ કોઈ સરળ ખરીદી નથી. સરકારે સ્માર્ટ કાર્ડ ફરજિયાત બનાવ્યું છે. માન્ય સ્માર્ટ કાર્ડ વિના કોઈ પણ વ્યક્તિ કેન્ટીનમાં પ્રવેશ કરી શકશે નહીં અથવા સામાન ખરીદી શકશે નહીં. દરેક સૈનિકનો રેકોર્ડ ડિજિટલ ડેટાબેઝમાં સંગ્રહિત થાય છે, જેથી ખાતરી થાય કે તેઓ તેમના ફાળવેલ ક્વોટા કરતાં વધુ ખરીદી ન કરી શકે.
બીયર અને વ્હિસ્કી વચ્ચે વિનિમય કરવાનો વિકલ્પ પણ છે, જેમાં દારૂની એક બોટલના બદલામાં ચાર બોટલ બીયરની મંજૂરી આપવામાં આવે છે. આ સુગમતા સૈનિકોની વ્યક્તિગત પસંદગીઓને ધ્યાનમાં રાખીને પૂરી પાડવામાં આવે છે.
2023 પછી નવા નિયમો શું છે?
CSD નિયમો સમયાંતરે બદલાતા રહે છે. 2023 ની માર્ગદર્શિકા અનુસાર સૈનિકોને હવે તેમના માસિક ક્વોટાના 50% સુધી મોંઘા દારૂ (₹2,000 થી વધુ કિંમત) ખરીદવાની મંજૂરી છે. આ ફેરફારોનો હેતુ પ્રીમિયમ બ્રાન્ડ્સની ઉપલબ્ધતાને સરળ બનાવવાનો હતો.
જો કે આ કડક નિયમો હોવા છતાં હૈદરાબાદમાં બનેલી ઘટનાઓ સ્પષ્ટ કરે છે કે કેન્ટીનની બહાર દારૂની દાણચોરી અટકાવવા માટે વધુ દેખરેખ અને કડક ઓડિટની જરૂર છે, જેથી ખાતરી થાય કે આ સબસિડીનો લાભ દેશના બહાદુર સૈનિકો સુધી મર્યાદિત રહે.
