Crude Oil: 21 દેશોના ઐતિહાસિક તેલ ઉત્પાદન કરારથી ક્રૂડ માર્કેટમાં હલચલ, પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર ભારતને શું મળશે ફાયદો?
21 તેલ ઉત્પાદક દેશોએ ઉત્પાદન વધારવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. હવે સવાલ એ છે કે શું તેની અસર ભારત સહિત વિશ્વમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર જોવા મળશે? જાણો સંપૂર્ણ વિગત.
વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ બજારમાં ફરી એકવાર મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. OPEC+ના 21 સભ્ય દેશોએ ઓગસ્ટ મહિનાથી તેલ ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ જાહેરાત બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ 72 ડોલરથી નીચે સરકી ગયો છે, જ્યારે વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI)નો ભાવ આશરે 68 ડોલર પ્રતિ બેરલ આસપાસ નોંધાયો છે. બજાર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો સપ્લાયમાં સતત વધારો થશે તો આગામી મહિનાઓમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર વધુ દબાણ આવી શકે છે.
OPEC+એ ફરી એકવાર તેલ ઉત્પાદન વધાર્યું
OPEC+એ સતત પાંચમા મહિને ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. ગઠબંધન અનુસાર ઓગસ્ટથી દરરોજ આશરે 5.48 લાખ બેરલ વધારાનું ઉત્પાદન કરવામાં આવશે. આ પગલું 2023 દરમિયાન સ્વૈચ્છિક રીતે ઘટાડવામાં આવેલા ઉત્પાદનને ધીમે ધીમે પુનઃસ્થાપિત કરવાની વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. સાઉદી અરેબિયા, રશિયા, ઇરાક, કુવૈત, અલ્જીરિયા, કઝાકિસ્તાન અને ઓમાન જેવા મોટા ઉત્પાદક દેશો આ પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં સ્થિતિ ફરી સામાન્ય બની
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નરમાઈનું બીજું મહત્વપૂર્ણ કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ફરી સામાન્ય બનેલી સ્થિતિ છે. અગાઉ ભૂરાજકીય તણાવને કારણે આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પરથી તેલ પરિવહનમાં અવરોધ સર્જાયો હતો. હવે પરિસ્થિતિ સુધરતાં તેલની નિકાસ ફરી ગતિમાં આવી છે, જેના કારણે વૈશ્વિક સપ્લાય અંગેની ચિંતાઓ ઓછી થઈ છે અને બજારમાં રહેલું ‘જિયોપોલિટિકલ પ્રીમિયમ’ પણ ઘટ્યું છે.
ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર દબાણ વધી રહ્યું છે
બીજી તરફ, વૈશ્વિક માંગમાં પણ અપેક્ષા કરતાં નબળાઈ જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને ચીનમાં ક્રૂડ ઓઇલની આયાતમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, જ્યારે અમેરિકા સહિત OPEC+ બહારના દેશોમાં ઉત્પાદન મજબૂત રહ્યું છે. પરિણામે વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાય માંગ કરતાં વધુ રહેવાની શક્યતા વધી રહી છે, જે ભાવને વધુ નીચે લાવી શકે છે.
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના તાજા ભાવ
ભારતમાં હાલ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. છેલ્લા સુધારા બાદ લાંબા સમયથી કિંમતો સ્થિર છે. કેન્દ્ર સરકાર અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સસ્તું ક્રૂડ સતત ઉપલબ્ધ બનશે અને તેની અસર રિફાઇનરી સુધી પહોંચશે ત્યારબાદ જ ઇંધણના ભાવ અંગે નિર્ણય લેવામાં આવશે.
જોકે ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થવું ગ્રાહકો માટે સારા સમાચાર ગણાય છે, પરંતુ ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ પર આધારિત નથી. ટેક્સ, રિફાઇનિંગ ખર્ચ, પરિવહન ખર્ચ અને રૂપિયા-ડોલરના વિનિમય દર જેવા પરિબળો પણ કિંમતો નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
OPEC+ પર બજારની નજર
આગામી અઠવાડિયામાં OPEC+ની આગામી બેઠક, વૈશ્વિક માંગની સ્થિતિ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સપ્લાયની સ્થિતિ પર બજારની નજર રહેશે. જો ઉત્પાદનમાં સતત વધારો અને માંગમાં નરમાઈ યથાવત રહેશે તો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે, જે લાંબા ગાળે ઇંધણના ભાવ માટે સકારાત્મક સંકેત બની શકે છે.
