
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવે વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ કટોકટી ઉભી કરી છે. ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ કરી દીધી છે, જે વિશ્વની 20 ટકા ઉર્જા વહન કરે છે. આ તણાવની અસર વિશ્વના ત્રીજા સૌથી મોટા તેલ આયાતકાર ભારત સુધી પહોંચી છે. ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલ આયાતનો લગભગ 40-50 ટકા હોર્મુઝની સામુદ્રધુની દ્વારા આયાત કરે છે. તેમ છતાં, ભારતીય બજારો પર આ યુદ્ધની અસર અન્ય દેશોની તુલનામાં ઓછી સ્પષ્ટ છે.
યુદ્ધની તીવ્ર સ્થિતિ વચ્ચે ભારતને ઉર્જા પુરવઠો જાળવવો પડ્યો છે. પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસના પુરવઠામાં વધુ પડતી સમસ્યાઓ ઉભી થઈ હોવા છતાં, નાના આફ્રિકન દેશો અને રશિયાએ ભારતને સતત સપોર્ટ આપ્યો છે. આ દેશો દ્વારા ક્રૂડ ઓઇલ, LNG અને LPGની આયાત વધારીને ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા મજબૂત કરવામાં આવી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાન દ્વારા સામુદ્રધુની બંધ થવાને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠામાં તકલીફ ઉભી થઈ. વિશ્વની 20 ટકા ઉર્જા આ માર્ગ દ્વારા વહેતી હોવાથી, ભારતની આયાત પર પણ અસર પડી. જોકે, ભારતની બજારમાં અન્ય દેશોની તુલનામાં ઓછો અસર દેખાયો છે.
ભારતે પોતાના ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ સોર્સિંગમાં વૈવિધ્યીકરણ કર્યું છે. રશિયાથી તેલ ખરીદી વધારી અને નાના આફ્રિકન દેશો સાથે જોડાઈને India’s energy security મજબૂત કરી છે. નાઇજીરીયા, અલ્જેરિયા, ઘાના, કોંગો, અંગોલા જેવા દેશો LPG પુરવઠામાં મદદરૂપ થયા છે, જ્યારે કેમરૂન, ઇક્વેટોરિયલ ગિની અને મોઝામ્બિક LNG પુરવઠામાં જોડાયા છે.
સાઉદી અરેબિયા અને UAE હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બાયપાસ કરતી પાઇપલાઇન મારફતે પુરવઠો મોકલી રહ્યા છે. સાઉદી અરેબિયાની યાન્બુ-પશ્ચિમ પાઇપલાઇન અને UAEની હબશાન-ફુજૈરાહ પાઇપલાઇનથી ભારતને સમસ્યા હોવા છતાં પુરવઠો મળ્યો છે. આ પ્રયાસથી ભારત દરિયાઈ અવરોધો વચ્ચે પણ ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસ મેળવી શકે છે.
મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધ દરમિયાન ભારતને રશિયાથી તેલ ખરીદવાની છૂટ આપવામાં આવી. ફેબ્રુઆરીની સરખામણીમાં માર્ચમાં રશિયાથી આયાતમાં 90 ટકા વધારો નોંધાયો. અન્ય વિસ્તારમાં ઊર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ થયો હોવા છતાં, નાની દળબળિયુક્ત રાષ્ટ્રો અને રશિયાથી આયાત વધારવાથી સમગ્ર ઉર્જા પુરવઠો સતત જાળવવામાં આવ્યો.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના અહેવાલ અનુસાર, છેલ્લા મહિનામાં દેશની ક્રૂડ ઓઇલ, LPG અને LNGની ઉપલબ્ધતામાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે. નાની અને ઓછું જાણીતી રાષ્ટ્રોની મદદથી ભારતે પોતાના જનજીવન અને ઉદ્યોગોને અસરથી બચાવ્યો છે. મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે, ઉર્જા ઉપલબ્ધતા હજુ પણ સારા સ્તરે છે અને બજારમાં ખાલીપો અનુભવાયો નથી.
આ પણ વાંચો- શાંતિની આશા તૂટી! ઈરાને અમેરિકાના 48 કલાકના યુદ્ધવિરામના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો, શું યુદ્ધ વધુ વકરશે?