
મનીલામાં યોજાયેલી 23મી ભારત-ASEAN સમિટમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ભારત અને ASEAN દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે નવ મહત્વપૂર્ણ દરખાસ્તો રજૂ કરી હતી. આ દરખાસ્તોમાં ASEAN દેશોના નાગરિકો માટે મફત ઈ-વિઝા, દરિયાઈ સુરક્ષા અને સહયોગ, સાયબર સુરક્ષા, પરમાણુ ઊર્જા, અવકાશ સંશોધન, મહત્વપૂર્ણ ખનિજો, શિક્ષણ, યુવા જોડાણ અને પર્યટન જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે. વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના સંબોધનમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રનું ભવિષ્ય સ્પર્ધા કરતાં સહકાર અને ભાગીદારીથી વધુ મજબૂત બનશે.
ફિલિપાઇન્સના રાષ્ટ્રપતિ ફર્ડિનાન્ડ માર્કોસ જુનિયરના આમંત્રણ પર સમિટમાં ભાગ લેવા પહોંચેલા વડાપ્રધાન મોદીએ ભારત માટે ASEAN સાથેની વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીનું વિશેષ મહત્વ હોવાનું જણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને ASEAN દેશોએ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સુરક્ષા જાળવવા માટે સાથે મળીને કામ કરવાની જરૂર છે. ભારત મુક્ત, ખુલ્લા, સમાવિષ્ટ અને નિયમો આધારિત ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રના વિચારને સમર્થન આપે છે. આ ક્ષેત્રમાં પરસ્પર વિશ્વાસ અને સહયોગને પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.
વડાપ્રધાન મોદીએ ભારતની ‘એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી’નો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે આ નીતિએ ભારત અને ASEAN વચ્ચેના સંબંધોને નવી દિશા અને ગતિ આપી છે. તેમણે ASEANની એકતા અને તેની કેન્દ્રીય ભૂમિકા પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાનો પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. તેમના મતે, ASEAN કોમ્યુનિટી વિઝન 2045 અને વિકસિત ભારત 2047 બંને દેશોના લોકોની આકાંક્ષાઓને સાકાર કરવામાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
ટેક્નોલોજીના વધતા મહત્વ અંગે વાત કરતાં વડાપ્રધાન મોદીએ કહ્યું કે ભારત અને ASEAN દેશોએ માત્ર ટેક્નોલોજીના વપરાશકર્તા બનીને રહેવાને બદલે નવી ટેક્નોલોજીના વિકાસમાં પણ સાથે મળીને યોગદાન આપવું જોઈએ. આ ઉપરાંત, ભવિષ્યમાં ઊભી થનારી જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને બંને પક્ષોએ યુવાનો અને કાર્યબળને જરૂરી કૌશલ્યની તાલીમ આપવા પર પણ ભાર મૂકવો જોઈએ.
ભારતની પ્રથમ દરખાસ્ત દરિયાઈ સહયોગને લઈને છે. આ અંતર્ગત દરિયાઈ કનેક્ટિવિટી, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન, કોસ્ટ ગાર્ડ વચ્ચે સહયોગ, દરિયાઈ દેખરેખ અને નાવિકોની સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓને આવરી લેતી લાંબા ગાળાની ભારત-ASEAN દરિયાઈ સહકાર યોજના રજૂ કરવામાં આવી છે. બીજી દરખાસ્ત સાયબર સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી છે, જેમાં ક્ષેત્રની ક્ષમતા વધારવા માટે સંયુક્ત સાયબર ફોરેન્સિક તાલીમ કાર્યક્રમ શરૂ કરવાની વાત કરવામાં આવી છે.
ત્રીજી દરખાસ્ત પરમાણુ ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં ટેક્નિકલ જાણકારી અને અનુભવના આદાનપ્રદાન અંગે છે. જ્યારે ચોથી દરખાસ્ત અંતર્ગત ભારત-ASEAN સ્પેસ હેકાથોનનું આયોજન કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. પાંચમી દરખાસ્તમાં ખાણકામ અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના ક્ષેત્રમાં પરસ્પર સહયોગ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. આ સહયોગથી બંને પક્ષોને સંસાધનો અને ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં નવી તકો મળી શકે છે.
છઠ્ઠી દરખાસ્ત યુવાનોને એકબીજાની નજીક લાવવા સાથે સંબંધિત છે. આ માટે યુવા સમિટ, યુવા સંસદીય વિનિમય કાર્યક્રમો અને સ્ટાર્ટઅપ હેકાથોનનું આયોજન કરવાની વાત કરવામાં આવી છે. સાતમી દરખાસ્ત શિક્ષણ ક્ષેત્રે છે, જેમાં નાલંદા યુનિવર્સિટીમાં ASEAN દેશોના વિદ્યાર્થીઓ માટે શિષ્યવૃત્તિની સંખ્યા વધારવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ થયો છે. આ ઉપરાંત, આઠમી દરખાસ્ત અંતર્ગત WAVES 2027 કાર્યક્રમમાં ભારત-ASEAN ક્રિએટિવ પાર્ટનરશિપ પેવેલિયન સ્થાપવાની યોજના રજૂ કરવામાં આવી છે, જેનાથી સર્જનાત્મક ઉદ્યોગોમાં સહયોગને પ્રોત્સાહન મળી શકે છે.
નવમી અને પ્રવાસન ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી મહત્વપૂર્ણ દરખાસ્તમાં ASEAN દેશોના પ્રવાસીઓને ભારત આવવા માટે મફત ઈ-વિઝા આપવાનો પ્રસ્તાવ સામેલ છે. આ પહેલથી ભારત અને ASEAN દેશો વચ્ચે પ્રવાસન, સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ વેગ મળવાની અપેક્ષા છે.
વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના સંબોધનમાં જણાવ્યું હતું કે વર્ષ 2027 ભારત-ASEAN સંબંધો માટે ખાસ મહત્વ ધરાવશે. આ વર્ષે ભારત અને ASEAN વચ્ચેના સંબંધોના 35 વર્ષ પૂર્ણ થશે. સાથે જ, વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના પાંચ વર્ષની પણ ઉજવણી કરવામાં આવશે. સમિટ દરમિયાન નેતાઓએ આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા અંગે ભારત-ASEAN સંયુક્ત નિવેદન પણ સ્વીકાર્યું હતું.
સમિટના સફળ આયોજન બદલ વડાપ્રધાન મોદીએ ફિલિપાઇન્સના રાષ્ટ્રપતિ ફર્ડિનાન્ડ માર્કોસ જુનિયરનો આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો. સાથે જ તેમણે ASEANના આગામી અધ્યક્ષપદની જવાબદારી સંભાળવા જઈ રહેલા સિંગાપોરના વડાપ્રધાનને શુભેચ્છાઓ પાઠવી હતી. આ સમિટ દ્વારા ભારતે ASEAN દેશો સાથેના સંબંધોને માત્ર વેપાર અને કૂટનીતિ પૂરતા મર્યાદિત ન રાખીને સુરક્ષા, શિક્ષણ, ટેક્નોલોજી, અવકાશ અને યુવા વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ વિસ્તૃત કરવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરી છે.
શું વાયુ પ્રદૂષણ આંતરડાના સ્વાસ્થ્યને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે? જાણો નિષ્ણાતો શું કહે છે