
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વાયુસેનાની તાકાત વધારવા માટે એક ઐતિહાસિક સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) અને અમેરિકન કંપની GE એરોસ્પેસ ભારતમાં સંયુક્ત રીતે શક્તિશાળી ફાઇટર જેટ એન્જિનનું ઉત્પાદન કરશે. ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર પર એક કરાર થયો છે. દેશમાં ટૂંક સમયમાં એક પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. જે ચીન અને પાકિસ્તાન તરફથી આવતા પડકારોનો સામનો કરવામાં આપણી વ્યૂહાત્મક આત્મનિર્ભરતાને વધુ મજબૂત બનાવશે.
ભારતીય વાયુસેના ટૂંક સમયમાં તેની તાકાતમાં અભૂતપૂર્વ વધારો મેળવવા માટે તૈયાર છે. ફાઇટર જેટ એન્જિનના સ્વદેશી ઉત્પાદન અંગે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ભારત વચ્ચે એક મોટી સફળતા પ્રાપ્ત થઈ છે. અગ્રણી અમેરિકન કંપની, GE એરોસ્પેસ અને ભારતની હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ લિમિટેડ (HAL) વચ્ચે ટેકનિકલ બાબતો પર અંતિમ કરાર થયો છે. આ માત્ર સંરક્ષણ સોદો નથી, પરંતુ ટેકનોલોજીમાં ભારત માટે એક મોટી છલાંગ છે, જે દેશના સંરક્ષણ અર્થતંત્ર પર સીધી અસર કરશે.
ઈકોનોમિક ટાઈમ્સના એક અહેવાલ મુજબ આ સમગ્ર સંરક્ષણ સોદાનું સૌથી જટિલ પાસું ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર હતું. GE એરોસ્પેસના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ રીટા ફ્લેહર્ટીએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે બંને દેશો વચ્ચે ટેકનિકલ ચર્ચાનો આ “સૌથી મુશ્કેલ” તબક્કો હવે સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ ગયો છે. આ કરાર હેઠળ GE એરોસ્પેસ તેના સૌથી અદ્યતન F414 એન્જિન માટે ડીપ-મેન્યુફેક્ચરિંગ ટેકનોલોજી ભારતને ટ્રાન્સફર કરશે.
આજે વિશ્વભરમાં ફક્ત થોડા જ દેશો અને કંપનીઓ આ સ્તરની હાઇ-ટેક મશીનરીનું ઉત્પાદન કરવા સક્ષમ છે. કંપની આ એન્જિન માટે 80 ટકાથી વધુ બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો (IPR) ધરાવે છે. ભારતમાં આ ટેકનોલોજીના આગમનનો અર્થ એ છે કે ભવિષ્યમાં આપણે આપણા વાયુસેનાની કરોડરજ્જુ, જેટ એન્જિન માટે વિદેશી શક્તિઓ પર નિર્ભર નહીં રહીએ.
ભારતીય વાયુસેના હાલમાં એક મહત્વપૂર્ણ પડકારનો સામનો કરી રહી છે, ફાઇટર એરક્રાફ્ટ સ્ક્વોડ્રનની ઘટતી સંખ્યા. આ કરાર અત્યાધુનિક એન્જિનોના સ્થાનિક ઉત્પાદનને વેગ આપશે. જેનાથી વાયુસેનાના કાફલામાં નવા અને શક્તિશાળી ફાઇટર એરક્રાફ્ટની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થશે.
ટેકનિકલ કરાર પર પહોંચ્યા પછી બંને એરલાઇન્સ હવે વાણિજ્યિક પાસાઓ (કિંમત અને ખર્ચ) પર વાટાઘાટોના આગામી તબક્કામાં પ્રવેશ કરશે. આ પ્રક્રિયામાં થોડો સમય લાગી શકે છે, કારણ કે તાજેતરના મહિનાઓમાં વૈશ્વિક સ્તરે ઘટકના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. જો કે, એવી અપેક્ષા છે કે આ નાણાકીય વર્ષમાં અંતિમ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે.
કરાર પૂર્ણ થયાના માત્ર બે વર્ષમાં HAL સાથે મળીને ભારતમાં એક નવું ઉત્પાદન એકમ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. પ્રારંભિક રોડમેપમાં ભારતમાં 99 એન્જિનનું ઉત્પાદન કરવાની માગ કરવામાં આવી છે, મુખ્યત્વે લાઇટ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (LCA) ના શક્તિશાળી Mk2 વેરિઅન્ટ માટે. વાયુસેનાએ 120-130 નવા તેજસ Mk2 એરક્રાફ્ટ માટે ઓર્ડર આપ્યો હોવાથી, આ એન્જિનનું કદ વધુ વધી શકે છે. વધુમાં આ શક્તિશાળી એન્જિન ભારતના ભવિષ્યના એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) ના પ્રથમ બે સ્ક્વોડ્રનને પણ શક્તિ આપશે.
આ વ્યાપક સોદામાં ફક્ત નવા એન્જિનનું ઉત્પાદન જ નહીં પરંતુ હાલના વિમાનોની જાળવણીનો પણ સમાવેશ થાય છે. GE એ ભારતીય વાયુસેના સાથે એક કરાર પર પણ હસ્તાક્ષર કર્યા છે. જેથી વાયુસેનાના વર્તમાન કાફલા, ખાસ કરીને તેજસને શક્તિ આપતા જૂના F404 એન્જિનોની જાળવણી માટે ડેપો સુવિધા સ્થાપિત કરી શકાય.
આ ડેપોની સંપૂર્ણ માલિકી અને સંચાલન વાયુસેના પાસે રહેશે. GE ટેકનિકલ સપોર્ટ, ઘટકો અને કર્મચારીઓને તાલીમ આપશે. વધુમાં ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ભવિષ્યના ફાઇટર જેટ માટે વધુ શક્તિશાળી 120kN વર્ગના એન્જિનના વિકાસ પર સતત ચર્ચા કરી રહ્યા છે, જે ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્રને સંપૂર્ણપણે બદલી શકે છે.