
ભારત 12 અને 13 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં 18મી બ્રિક્સ સમિટનું આયોજન કરવા જઈ રહ્યું છે. આ મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં ભારતનું મુખ્ય ધ્યાન લાખો અને કરોડો રૂપિયાની છેતરપિંડી કરીને વિદેશ ભાગી જનાર આર્થિક ગુનેગારો સામે અસરકારક કાર્યવાહી કરવા પર રહેશે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત બ્રિક્સ સભ્ય દેશો સમક્ષ એક એવો પ્રસ્તાવ રજૂ કરશે, જેના દ્વારા ભાગેડુ ગુનેગારોને શોધવાની અને તેમને સ્વદેશ પરત મોકલવાની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બની શકે છે.
હાલમાં કોઈ આર્થિક ગુનેગાર વિદેશ ભાગી જાય ત્યારે તેની સામે કાર્યવાહી અને પ્રત્યાર્પણની પ્રક્રિયા ઘણી લાંબી અને જટિલ બની જાય છે. વિવિધ દેશોના કાયદા અને કાનૂની પ્રક્રિયાઓના કારણે ભાગેડુઓને તેનો ફાયદો મળતો હોય છે.
ભારત દ્વારા રજૂ થનારા નવા માળખાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે ગુપ્ત માહિતીની ઝડપી અને અસરકારક આપ-લે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. પ્રારંભિક તપાસના તબક્કામાં જ જરૂરી માહિતી એક નિશ્ચિત ફોર્મેટમાં શેર કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ગુનેગારોની સંપત્તિ શોધવા, ફ્રીઝ કરવા અને પુનઃપ્રાપ્ત કરવા માટે પણ ચોક્કસ નિયમો બનાવવામાં આવશે.
તકનીકી સહયોગની મદદથી કાનૂની પ્રક્રિયાઓને વધુ ઝડપી અને પારદર્શક બનાવવાનો પણ પ્રયાસ કરવામાં આવશે. બ્રિક્સ દેશોની તપાસ એજન્સીઓ વચ્ચે યોજાયેલી નેટવર્ક મીટિંગમાં આ પ્રસ્તાવને સકારાત્મક પ્રતિસાદ મળ્યો હોવાનું જાણવા મળે છે. હવે આ પ્રસ્તાવને સત્તાવાર રીતે સમિટમાં રજૂ કરવામાં આવશે.
ભારત છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી કરોડો રૂપિયાના બેંક છેતરપિંડી કેસોમાં સંડોવાયેલા ભાગેડુ આરોપીઓને દેશમાં પરત લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. નીરવ મોદી અને મેહુલ ચોક્સી જેવા કેસોમાં પ્રત્યાર્પણની લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા એક મોટો પડકાર બની છે.
એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આજના સમયમાં આર્થિક ગુનાઓ વધુ જટિલ બની ગયા છે, કારણ કે તેમાં અનેક દેશોના કાયદા, બેંકિંગ સિસ્ટમ અને નાણાકીય નિયમો સામેલ હોય છે. નવા માળખા દ્વારા તપાસ એજન્સીઓને શરૂઆતના તબક્કામાં જ એકબીજા સાથે જોડાવાની અને જરૂરી માહિતી વહેંચવાની સુવિધા મળશે.
જો આ પ્રસ્તાવને બ્રિક્સ દેશોની મંજૂરી મળે છે, તો ભ્રષ્ટાચાર, બેંક છેતરપિંડી અને અન્ય મોટા આર્થિક ગુનાઓમાં વોન્ટેડ આરોપીઓને ભારતમાં પરત લાવવાની પ્રક્રિયા વધુ સરળ અને ઝડપી બની શકે છે.
આજના સમયમાં આર્થિક ગુનેગારો તપાસ એજન્સીઓથી બચવા માટે ક્રિપ્ટોકરન્સી અને અન્ય વર્ચ્યુઅલ ડિજિટલ સંપત્તિઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આવી ડિજિટલ સંપત્તિઓને ટ્રેક કરવી, ફ્રીઝ કરવી અને જપ્ત કરવી તપાસ એજન્સીઓ માટે મોટો પડકાર બની રહી છે.
ભારત દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી રહેલા નવા માળખામાં આ મુદ્દાને પણ ખાસ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ડિજિટલ નાણાકીય વ્યવહારો અને વર્ચ્યુઅલ સંપત્તિઓનો ઉપયોગ કરીને ગુનેગારો કેવી રીતે સંપત્તિ છુપાવે છે, તેને શોધવા માટે દેશો વચ્ચે વધુ સારો સહયોગ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
અગાઉ ભારતે G-20ના પ્રમુખપદ દરમિયાન પણ ક્રિપ્ટો-સંપત્તિઓના નિયમન માટે વૈશ્વિક સ્તરે એક સમાન માળખું બનાવવાની હિમાયત કરી હતી. આર્થિક ગુનાઓ સામે કડક અને આધુનિક પગલાં લેવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતા આ પગલાંથી સ્પષ્ટ થાય છે.
બ્રિક્સ સમિટ પહેલા ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં પણ આર્થિક ગુનાઓ સામે લડવા માટે એક ખાસ તાલીમ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. મહેસૂલ વિભાગ અને ફાઇનાન્સિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) સેલના સહયોગથી આ કાર્યક્રમ 7 થી 11 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ગાંધીનગર સ્થિત રાષ્ટ્રીય રક્ષા યુનિવર્સિટીમાં યોજાઈ રહ્યો છે.
આ કાર્યક્રમમાં બ્રિક્સ દેશોના નીતિ નિર્માતાઓ, ફાઇનાન્સિયલ ઇન્ટેલિજન્સ યુનિટ્સ (FIU) અને કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓના નિષ્ણાતો ભાગ લઈ રહ્યા છે. કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આર્થિક ગુનાઓની તપાસ અને રોકથામ માટે વિવિધ એજન્સીઓની ક્ષમતા વધારવાનો છે.
ભારત હવે બ્રિક્સ દેશો સાથે મળીને સરહદ પારના આર્થિક ગુનાઓ સામે વધુ મજબૂત વ્યવસ્થા ઉભી કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. જો નવી દિલ્હી સમિટમાં ભારતનો પ્રસ્તાવ સ્વીકારવામાં આવે છે, તો દેશમાંથી કરોડો રૂપિયાની છેતરપિંડી કરીને વિદેશ ભાગી જનાર ગુનેગારો માટે કાયદાથી બચવું વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
રેલવે સ્ટેશન પર પ્લેટફોર્મ કેટલા પ્રકારના હોય છે ? સાઇડથી લઈને આઇલેન્ડ પ્લેટફોર્મ સુધીની રસપ્રદ વિગતો
Published On - 5:07 pm, Tue, 8 September 26