ફરી શરૂ થયો તેલનો ખેલ, શું યુદ્ધવિરામ સમાપ્ત થતાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધશે?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધારો થયો હોઈ શકે છે, પરંતુ ભારત પાસે ચિંતા કરવાનું કોઈ કારણ નથી. ભારત સરકારની સ્માર્ટ અને વૈવિધ્યસભર તેલ ખરીદી વ્યૂહરચનાને કારણે, દેશમાં તેલ પુરવઠાની કોઈ અછત નહીં રહે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવે ફરી એકવાર વિશ્વભરમાં ચિંતા વધારી છે. યુદ્ધવિરામના અંત અને ઈરાન પર નવા પ્રતિબંધો લાદ્યા પછી, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. અગ્રણી બજાર નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો બંને દેશો વચ્ચે આ તણાવ ચાલુ રહેશે, તો ભારતનો ક્રૂડ આયાત બાસ્કેટ પ્રતિ બેરલ $75 ને વટાવી શકે છે. આનો અર્થ એ થયો કે દેશનું આયાત બિલ નોંધપાત્ર બનશે, અને સામાન્ય લોકો ફરી એકવાર ફુગાવાના બોજ હેઠળ દબાઈ શકે છે.
ચિંતાઓ ઉભી કરી છે
પ્રતિબંધોએ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારનું વાતાવરણ વધુ ખરાબ કર્યું છે. અમેરિકાએ ઈરાનને ક્રૂડ ઓઈલના વેચાણ પરની કામચલાઉ છૂટ રદ કરીને ફરીથી કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા પછી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ. 80 થી વધુ ઈરાની લક્ષ્યો પર લશ્કરી હુમલાઓ કરવામાં આવ્યા. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક ક્રૂડ અને LNG ટેન્કરો પરના હુમલાઓએ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન અંગે નોંધપાત્ર ચિંતાઓ ઉભી કરી છે. આ ગભરાટને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ લગભગ 6 ટકાના ઉછાળા સાથે $78 પ્રતિ બેરલની આસપાસ પહોંચી ગયું છે, જ્યારે યુએસ ક્રૂડ (NYMEX WTI) પણ $74 ની ઉપર ટ્રેડ કરી રહ્યું છે.
ભારત પાસે પ્લાન બી તૈયાર છે
આ બધી વૈશ્વિક ચિંતાઓ વચ્ચે દિલાસો આપનારી વાત એ છે કે ભારત આ વખતે પહેલા કરતાં વધુ સુરક્ષિત સ્થિતિમાં છે. પિરામલ ગ્રુપના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી દેબોપમ ચૌધરીના મતે ભારતે તેની ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદી વ્યૂહરચનામાં નોંધપાત્ર વૈવિધ્યીકરણ કર્યું છે. ફક્ત મધ્ય પૂર્વીય દેશો પર આધાર રાખવાને બદલે, ભારત હવે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, વેનેઝુએલા અને રશિયા જેવા દેશોમાંથી મોટા પાયે તેલ આયાત કરી રહ્યું છે. એક્સિસ ડાયરેક્ટના કોમોડિટી વિશ્લેષક દેવૈયા ગગલાની પણ માને છે કે જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સમસ્યાઓ ઊભી થાય તો પણ ભારતને મોટા પુરવઠા સંકટનો સામનો કરવો પડશે નહીં. સાઉદી અરેબિયાએ તાજેતરમાં એશિયન બજારો માટે 20 વર્ષમાં સૌથી મોટા ભાવ ઘટાડાની જાહેરાત કરી છે, જે ફટકાથી કંઈક અંશે રાહત આપશે.
ક્રૂડ ઓઇલ વધુ મોંઘુ થઈ શકે છે
તૈયારીઓ છતાં એક મોટું આર્થિક જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ સંઘર્ષ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટની કિંમત વર્તમાન $68 પ્રતિ બેરલથી વધીને $75 થી વધુ થઈ શકે છે. કોટક સિક્યોરિટીઝના કોમોડિટી રિસર્ચના વડા અનિંદ્ય બેનર્જીના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ટેન્કર ટ્રાફિક હજુ પણ યુદ્ધ પહેલાના સ્તરથી 60 થી 70 ટકા નીચે છે. યુદ્ધના અંતની અપેક્ષાએ બજારે કિંમતો $120 થી ઘટાડીને $70 કરી દીધી હતી, પરંતુ હવે તે એ જ ભય તરફ ફરી રહ્યું છે.
સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર અસર પડી શકે છે
ભલે ભારત ઈરાન પાસેથી સીધું તેલ ખરીદતું નથી અને પુરવઠાની કોઈ અછત નથી, છતાં પણ આપણે વૈશ્વિક ભાવમાં વધારો થવાના પરોક્ષ પરિણામો ભોગવવા પડશે. HDFC સિક્યોરિટીઝના પ્રાઇમ રિસર્ચ હેડ દેવર્ષ વકીલ સમજાવે છે કે ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ ભારતના આયાત બિલમાં વધારો કરશે. તેલ કંપનીઓએ કાચા માલ માટે વધુ ડોલર ખર્ચવા પડશે, જેના કારણે રૂપિયા પર દબાણ આવશે અને ચાલુ ખાતાની ખાધ વધશે. આના પરિણામે દેશમાં ફુગાવો વધશે. મોતીલાલ ઓસ્વાલના કોમોડિટી વિશ્લેષક માનવ મોદીએ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું કે LNG જહાજો પર હુમલાને કારણે કુદરતી ગેસના ભાવ પણ વધી રહ્યા છે. પરિણામે, સ્થાનિક બજારમાં ઇંધણના ભાવ આગામી દિવસોમાં સામાન્ય બજેટ પર અસર કરી શકે છે.
