ભારતના 30 કરોડ ફીચર ફોન યુઝર્સને TRAI ની મોટી રાહત: ડેટા વગરના સસ્તા Voice અને SMS પ્લાન લાવવા ટેલિકોમ કંપનીઓને આદેશ
ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ દેશના 30 કરોડ ફીચર ફોન અને બેઝિક યુઝર્સના હિતમાં ‘ટેલિકોમ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન રેગ્યુલેશન, 2026’ જારી કર્યો છે. હવે જિયો, એરટેલ અને વોડાફોન આઈડિયા જેવી કંપનીઓએ ફરજિયાતપણે માત્ર વોઈસ અને SMS વાળા સસ્તા અને ટૂંકી વેલિડિટી ધરાવતા રિચાર્જ વાઉચર્સ આપવા પડશે. જાણો નિયમોની તમામ વિગતો.
ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ સત્તાવાર રીતે ‘ટેલિકોમ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન રેગ્યુલેશન, 2026’ પ્રસારિત ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ સત્તાવાર રીતે ‘ટેલિકોમ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન રેગ્યુલેશન, 2026’ પ્રસારિત કર્યું છે. કર્યું છે. આ નવા નિયમથી દેશના અંદાજે 30 કરોડ મોબાઈલ યુઝર્સને બહુ મોટી રાહત મળી છે, ખાસ કરીને એવા લોકો કે જેઓ સાદો ફીચર ફોન વાપરે છે અથવા ઓછી આવક ધરાવતા વર્ગમાંથી આવે છે અને મોબાઈલ ડેટાનો બિલકુલ ઉપયોગ કરતા નથી.
આ નવા નિયમ હેઠળ રિલાયન્સ જિયો, ભારતી એરટેલ અને વોડાફોન આઈડિયા જેવી તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓ માટે સસ્તા, માત્ર વૉઇસ (કોલિંગ) અને SMS સુવિધા આપતા રિચાર્જ વાઉચર્સ ઓફર કરવાનું ફરજિયાત બનાવી દેવામાં આવ્યું છે, જેથી ગ્રાહકોએ એવા ડેટા બંડલ માટે નાણાં ન ચૂકવવા પડે જેની તેમને કોઈ જરૂર જ નથી.
TRAI ના આદેશના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
- કિંમતમાં મોટો ઘટાડો: વૉઇસ, SMS અને ઇન્ટરનેટ ડેટા ધરાવતા દરેક બંડલ પ્લાનની સામે ઓપરેટર્સે હવે તે જ પ્રમાણમાં ઓછી કિંમતે માત્ર વૉઇસ અને SMS વાળો પ્લાન પણ ઉપલબ્ધ કરાવવો પડશે.
- ટૂંકી વેલિડિટીવાળા વિકલ્પો ફરજિયાત: ટેલિકોમ ઓપરેટરોએ 30 દિવસ કે તેથી ઓછી વેલિડિટી ધરાવતા તમામ પ્લાન માટે આ પ્રકારના નો-ડેટા વિકલ્પો આપવા પડશે. અગાઉ મોટાભાગના સ્ટેન્ડઅલોન પ્લાન માત્ર લાંબી વેલિડિટી (જેમ કે 84 દિવસ કે 365 દિવસ) સુધી જ મર્યાદિત હતા.
- વાસ્તવિક માસિક રિન્યુઅલ પ્લાન: ઓપરેટરોએ ઓછામાં ઓછો એક એવો વૉઇસ અને SMS વાઉચર રજૂ કરવો પડશે જે દર મહિને બરાબર તે જ તારીખે રિન્યુ થાય. આનાથી નોન-ડેટા યુઝર્સ માટે 28 દિવસના ચુસ્ત બિલિંગ સાયકલની ઝંઝટનો અંત આવશે. જો કોઈ મહિનામાં તે ચોક્કસ તારીખ ન આવતી હોય (જેમ કે 29 ફેબ્રુઆરી), તો તે મહિનાના છેલ્લા દિવસે પ્લાન આપોઆપ રિન્યુ થશે.
- ટેરિફ લૉક-ઇન પર રોક: આ નિર્ણયથી તાજેતરમાં વધેલા ટેરિફ ભાવ અને 2G ફીચર-ફોન યુઝર્સને મોંઘા 4G/5G ડેટા-બંડલ પ્લાન લેવા માટે મજબૂર કરતી ઓપરેટરોની આક્રમક રણનીતિઓ પર સીધો અંકુશ આવશે.
આ નિયમ ટેલિકોમ બજારમાં પારદર્શિતા અને વાજબીપણું લાવશે. વરિષ્ઠ નાગરિકો, ગ્રામીણ નાગરિકો અને માત્ર સેકન્ડરી સિમ કાર્ડ ઓન રાખવા માંગતા ગ્રાહકો માટે હવે મોબાઇલ નંબર ચાલુ રાખવો ઘણો સસ્તો થઈ જશે. ટૂંક સમયમાં જ યુઝર્સ આ “ઓન્લી વૉઇસ” અથવા “નો ડેટા” પેકેજ સીધા કંપનીની મોબાઇલ એપ કે સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી પસંદ કરી શકશે.
આ નિયમની શા માટે જરૂર પડી?
વર્ષ 2024 ના એક નિયમમાં ટેલિકોમ કંપનીઓ માટે ઓછામાં ઓછો એક ‘ઓન્લી-વૉઇસ’ પ્લાન રાખવો ફરજિયાત કરાયો હતો, પરંતુ ઓપરેટરોએ તેનો તોડ શોધી કાઢ્યો હતો. કંપનીઓએ આવા ડેટા-ફ્રી પ્લાનને માત્ર અત્યંત મોંઘા અને લાંબા ગાળાના પેક (84 કે 365 દિવસ) માં જ મર્યાદિત કરી દીધા હતા. પરિણામે સામાન્ય અને ગરીબ વર્ગ એકસાથે મોટી રકમ ચૂકવી ન શકતો હોવાથી, તેમણે માત્ર 28 દિવસ નંબર ચાલુ રાખવા માટે પણ મોંઘા ડેટા પ્લાન લેવા પડતા હતા.
આ ઉપરાંત, લાખો ભારતીયો બેંકિંગ એલર્ટ, ટેક્સ્ટ મેસેજ કે સરકારી OTP મેળવવા માટે સેકન્ડરી સિમ રાખે છે. આ નિયમ પહેલાં આવા નંબરો ચાલુ રાખવા માટે પણ ન વપરાતા ડેટાના આકરા ભાવ ચૂકવવા પડતા હતા. અનબંડલ્ડ પ્લાનના અભાવે ગ્રામીણ જનતા, વડીલો અને બેઝિક ફીચર ફોન વાપરનારાઓને અન્યાય થતો હતો, જેનો હવે TRAI ના આ ઐતિહાસિક નિર્ણયથી અંત આવ્યો છે.
