બચત ખાતામાં એક વર્ષમાં કેટલી રોકડ જમા કરી શકાય? જાણો બેંકના નિયમો અને તેની અસર

બચત ખાતામાં રોકડ જમા કરાવવી સામાન્ય બાબત છે. જોકે, જો એક નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન ખાતામાં મોટી રકમ રોકડ તરીકે જમા કરવામાં આવે, તો બેંક તેમજ આવકવેરા વિભાગની નજર તેના પર પડી શકે છે. મોટા રોકડ વ્યવહારો પર નજર રાખવાનો મુખ્ય હેતુ બિનહિસાબી નાણાં, કરચોરી અને મની લોન્ડરિંગ જેવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને અટકાવવાનો છે.

બચત ખાતામાં કેટલી રોકડ જમા કરી શકાય?

વર્તમાન નિયમો મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ એક અથવા એકથી વધુ બચત ખાતામાં એક નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન કુલ ₹10 લાખ કે તેથી વધુની રોકડ જમા કરે છે, તો બેંકે આ માહિતી આવકવેરા વિભાગને રિપોર્ટ કરવાની હોય છે. અહીં ખાસ વાત એ છે કે ₹10 લાખની મર્યાદા માત્ર એક જ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે નથી, પરંતુ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન કરવામાં આવેલી કુલ રોકડ થાપણને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી થાય છે.

જોકે, ₹10 લાખ કે તેથી વધુ રોકડ જમા થવાથી આપમેળે કર નોટિસ આવી જાય એવું નથી. જો જરૂર પડે તો આવકવેરા વિભાગ પૈસાના સ્ત્રોત વિશે સ્પષ્ટતા અથવા સંબંધિત દસ્તાવેજો માંગી શકે છે. તેથી મોટી રોકડ રકમ જમા કરતી વખતે તેના સ્ત્રોતનો યોગ્ય રેકોર્ડ રાખવો ખૂબ જરૂરી છે.

₹10 લાખથી વધુ રોકડ જમા કરાવો તો શું થશે?

બચત ખાતામાં પૈસા જમા કરાવવાથી માત્ર જમા કરેલી રકમ પર અલગથી ટેક્સ લાગતો નથી. પરંતુ જો આ પૈસા એવી આવકમાંથી આવ્યા હોય જે કરપાત્ર છે, તો તેના પર લાગુ પડતા આવકવેરાના નિયમો મુજબ કર ચૂકવવો પડી શકે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, પૈસા પગાર, વ્યવસાય, ભાડાની આવક, રોકાણ અથવા અન્ય કોઈ કાયદેસર સ્ત્રોતમાંથી આવ્યા હોય તો તેની યોગ્ય માહિતી અને પુરાવા રાખવા જરૂરી છે. પગારની સ્લિપ, બિઝનેસના હિસાબ-કિતાબ, ભાડાના કરાર, વેચાણ સંબંધિત દસ્તાવેજો અથવા અન્ય આવકના પુરાવા ભવિષ્યમાં ઉપયોગી થઈ શકે છે.

₹50,000થી વધુ રોકડ જમા કરાવતા PAN જરૂરી

જો તમે એક જ દિવસમાં બેંકમાં ₹50,000થી વધુની રોકડ જમા કરો છો, તો સામાન્ય રીતે PANની વિગતો આપવાની જરૂર પડે છે. જો PAN ઉપલબ્ધ ન હોય, તો લાગુ નિયમો મુજબ Form 60નો ઉપયોગ કરવો પડી શકે છે. આ વ્યવસ્થાનો હેતુ મોટા રોકડ વ્યવહારોને ટ્રેક કરવો અને નાણાંના સ્ત્રોત અંગે પારદર્શિતા જાળવવાનો છે.

₹2 લાખ કે તેથી વધુ રોકડ સ્વીકારવાનો નિયમ

આવકવેરા કાયદા હેઠળ ₹2 લાખ કે તેથી વધુની રોકડ રકમ સ્વીકારવા અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ નિયમો છે. સામાન્ય રીતે કોઈ વ્યક્તિ પાસેથી એક જ દિવસમાં, એક જ ટ્રાન્ઝેક્શન અથવા એક જ પ્રસંગ સાથે સંબંધિત વ્યવહારમાં ₹2 લાખ કે તેથી વધુ રોકડ સ્વીકારી શકાતી નથી. માત્ર રકમને નાના-નાના વ્યવહારોમાં વહેંચીને આ મર્યાદાને ટાળવાનો પ્રયાસ પણ નિયમોના ઉલ્લંઘન તરીકે ગણાઈ શકે છે.

આવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન થાય તો સંબંધિત રકમ જેટલો દંડ લાગી શકે છે. તેથી મોટી રકમના વ્યવહારોમાં શક્ય હોય ત્યાં સુધી બેંકિંગ ચેનલનો ઉપયોગ કરવો વધુ સુરક્ષિત રહે છે.

મોટા રોકડ વ્યવહારોનો રેકોર્ડ રાખવો જરૂરી

જો તમારા બચત ખાતામાં નિયમિત રીતે મોટી રોકડ રકમ જમા થતી હોય, તો બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને પૈસાના સ્ત્રોત સાથે જોડાયેલા તમામ દસ્તાવેજો સાચવી રાખવા જોઈએ. સમયાંતરે તમારા ખાતાના સ્ટેટમેન્ટની તપાસ કરીને નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન કેટલી રોકડ જમા થઈ છે તેની માહિતી રાખવી પણ ઉપયોગી છે.

સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ₹10 લાખની મર્યાદા રોકડ જમા કરવા પર સીધો પ્રતિબંધ નથી, પરંતુ તે મુખ્યત્વે રિપોર્ટિંગ માટેની મર્યાદા છે. એટલે કે, તમે કાયદેસર રીતે મેળવેલી મોટી રકમ જમા કરી શકો છો, પરંતુ તેના સ્ત્રોત અંગે યોગ્ય પુરાવા અને હિસાબ રાખવો ખૂબ જરૂરી છે.

મોટા રોકડ વ્યવહારો કરતી વખતે નિયમોનું પાલન કરવાથી ભવિષ્યમાં બેંક અથવા આવકવેરા વિભાગ તરફથી કોઈ પૂછપરછ થાય તો જરૂરી માહિતી સરળતાથી આપી શકાય છે.

આવતા અઠવાડિયે IPO બજારમાં તેજી, 7 કંપનીઓ ₹6,400 કરોડથી વધુ એકત્ર કરશે