
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ની નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC)ની બેઠક 3થી 5 ઓગસ્ટ દરમિયાન યોજાવાની છે. આ બેઠકમાં રેપો રેટ સહિત દેશની અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરતા અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં આવશે. જોકે અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે આ વખતે RBI રેપો રેટમાં કોઈ ફેરફાર કરશે નહીં અને હાલના વ્યાજદરને યથાવત રાખશે.
નિષ્ણાતોના મતે, વધતી મોંઘવારી, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભૂરાજકીય તણાવ અને ચોમાસાની અનિશ્ચિત સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને RBI હાલ “રાહ જુઓ અને પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરો” (Wait and Watch)ની નીતિ અપનાવી શકે છે.
ICRAના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી અદિતિ નાયરના જણાવ્યા અનુસાર હાલમાં અનેક વૈશ્વિક પરિબળો ભારતમાં મોંઘવારીને અસર કરી રહ્યા છે. ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ અને પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવને કારણે આયાત ખર્ચ વધી શકે છે, જેની સીધી અસર મોંઘવારી પર પડશે.
તે ઉપરાંત ચોમાસાની સ્થિતિ પણ મહત્વની છે. જો સારો વરસાદ થશે તો ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં સ્થિરતા આવી શકે છે, પરંતુ વરસાદ ઓછો રહેશે તો ખાદ્ય ફુગાવો વધવાની શક્યતા રહેશે. આવી પરિસ્થિતિમાં RBI વ્યાજદરમાં ઉતાવળે કોઈ ફેરફાર કરવાનું ટાળી શકે છે.
RBIના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ તાજેતરમાં અનેક પ્રસંગે જણાવ્યું છે કે મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવી કેન્દ્રીય બેંકની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે. તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચોમાસાની પ્રગતિ પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે, કારણ કે તેની સીધી અસર ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ અને ફુગાવા પર પડે છે.
અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન આપવા અને લોનને વધુ સસ્તી બનાવવા માટે RBIએ ગયા વર્ષથી અત્યાર સુધીમાં રેપો રેટમાં કુલ 1.25 ટકાનો ઘટાડો કર્યો છે. હવે નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે કેન્દ્રીય બેંક આ ઘટાડાની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા માંગે છે. તેથી ઓગસ્ટની બેઠકમાં વ્યાજદર યથાવત રાખવાની શક્યતા વધુ છે.
ઓગસ્ટની બેઠકમાં રેપો રેટમાં કોઈ ફેરફાર થવાની શક્યતા ઓછી છે. જોકે કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે જો મોંઘવારી સતત ઊંચી રહેશે, તો 2026-27ના નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન RBI વ્યાજદરમાં વધારો કરી શકે છે.
કેટલાક નિષ્ણાતોના અંદાજ મુજબ આગામી નાણાકીય વર્ષમાં રેપો રેટમાં બે વખત સુધી વધારો થઈ શકે છે. જોકે આ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે મોંઘવારી, વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ પર આધારિત રહેશે.
આ બેઠક દરમિયાન RBI દેશના GDP વૃદ્ધિદર અને ફુગાવાના અંદાજોની પણ સમીક્ષા કરશે. કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે મજબૂત સ્થાનિક માંગને કારણે GDP વૃદ્ધિના અંદાજમાં થોડો વધારો થઈ શકે છે. જ્યારે અન્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક મંદી, ઊંચા ઊર્જા ખર્ચ અને ભૂરાજકીય તણાવને કારણે હાલના અંદાજોમાં કોઈ મોટો ફેરફાર નહીં થાય.
બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી અંગે પણ આ બેઠકમાં કોઈ મોટો નિર્ણય લેવાય તેવી શક્યતા ઓછી છે. જો જરૂર પડશે તો RBI રેપો ઓક્શન અથવા ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન (OMO) જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરીને બજારમાં જરૂરી લિક્વિડિટી જાળવી રાખશે.
એકંદરે, 5 ઓગસ્ટે યોજાનારી MPC બેઠકમાં તમામની નજર રેપો રેટના નિર્ણય પર રહેશે. હાલના સંજોગોને જોતા વ્યાજદર યથાવત રહેવાની શક્યતા વધુ માનવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે હાલ લોનધારકોને EMIમાં તાત્કાલિક કોઈ રાહત મળવાની સંભાવના ઓછી છે.
KYC અને એકાઉન્ટ બ્લોકના નામે આવતા Fake SMS થી કેવી રીતે બચવું?