પતિ-પત્ની કે પરિવાર સાથે જોઈન્ટ બેંક એકાઉન્ટ ખોલાવવું કેટલું યોગ્ય? જાણો તેના મોટા ફાયદા અને સંભવિત નુકસાન
ઘરના ખર્ચ અને બચતનું સંયુક્ત સંચાલન કરવા માટે જોઈન્ટ એકાઉન્ટ સારો વિકલ્પ છે, પરંતુ તેના સંચાલન નિયમો જાણવા જરૂરી છે. જાણો જોઈન્ટ એકાઉન્ટ ખોલાવતા પહેલા કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું.
પતિ-પત્ની અથવા પરિવારના સભ્યો સાથે સંયુક્ત બેંક ખાતું (Joint Bank Account) ખોલાવવું ઘણા લોકો માટે અત્યંત અનુકૂળ વિકલ્પ બની શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે ઘરના નિયમિત ખર્ચ, બચત અને અન્ય નાણાકીય વ્યવહારોનું સંયુક્ત રીતે સંચાલન કરવું હોય ત્યારે જોઈન્ટ બેંક એકાઉન્ટ ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થાય છે.
જોઈન્ટ બેંક એકાઉન્ટ શું છે?
જોઈન્ટ બેંક એકાઉન્ટ એવું ખાતું છે જેને બે કે તેથી વધુ વ્યક્તિઓ મળીને ખોલાવી શકે છે. જેમાં પતિ-પત્ની, માતા-પિતા અને સંતાનો અથવા પરિવારના અન્ય સભ્યો જોડાઈ શકે છે. ખાતું ખોલતી વખતે જ બેંક એ નક્કી કરે છે કે ખાતાનું સંચાલન (ઓપરેટ) કોણ અને કઈ રીતે કરી શકશે.
જોઈન્ટ એકાઉન્ટમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેનું ‘ઓપરેટિંગ મેન્ડેટ’ (Operating Mandate) હોય છે. એટલે કે ખાતામાં જમા થયેલા પૈસા ઉપાડવા કે વ્યવહાર કરવા માટે કોની મંજૂરી જરૂરી રહેશે, તે અગાઉથી નક્કી કરી શકાય છે.
- Either or Survivor: આ વિકલ્પમાં બંને ખાતાધારકોમાંથી કોઈપણ એક વ્યક્તિ પોતાની રીતે ખાતું ઓપરેટ કરી શકે છે અને પૈસા ઉપાડી શકે છે.
- Jointly: આ વિકલ્પમાં કોઈપણ વ્યવહાર કરવા માટે બંને ખાતાધારકોની સંમતિ અને સહી જરૂરી બને છે.
પતિ-પત્ની માટે જોઈન્ટ એકાઉન્ટના ફાયદા
પતિ-પત્ની માટે જોઈન્ટ એકાઉન્ટનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે બંને મળીને ઘરની નાણાકીય જરૂરિયાતોને સરળતાથી મેનેજ કરી શકે છે. જેમ કે ઘરનું ભાડું, લોનની EMI, લાઈટ-પાણીનું બિલ, બાળકોની સ્કૂલ ફી કે અન્ય ઘરખર્ચ માટે એક જ ખાતાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. આનાથી દર મહિને થતા કુલ ખર્ચનો હિસાબ રાખવો સરળ બને છે.
આનો બીજો મોટો ફાયદો કટોકટી કે ઈમરજન્સીના સમયે મળે છે. જો કોઈ એક ખાતાધારક અચાનક બીમાર પડે કે બેંકિંગ વ્યવહાર કરવામાં અસમર્થ બને, તો ઓપરેટિંગ મેન્ડેટ અનુસાર બીજો ખાતાધારક સરળતાથી ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડી શકે છે.
પરિવાર સાથે જોઈન્ટ એકાઉન્ટ ક્યારે ઉપયોગી બને છે?
જોઈન્ટ એકાઉન્ટ માત્ર પતિ-પત્ની પૂરતું મર્યાદિત નથી. વૃદ્ધ માતા-પિતા પોતાના પુત્ર કે પુત્રીને ખાતાના સંચાલનમાં સામેલ કરી શકે છે, જેથી જરૂર પડ્યે બેંકિંગ સંબંધિત કાર્યો સરળતાથી પૂરા થઈ શકે. જોકે, ખાતામાં કઈ વ્યક્તિને જોડવી તે નિર્ણય ખૂબ સમજી-વિચારીને લેવો જોઈએ, કારણ કે બીજા ખાતાધારકને મળતા અધિકારો ખાતાના નિયમો પર નિર્ભર કરે છે.
જોઈન્ટ એકાઉન્ટના સંભવિત નુકસાન અને જોખમો
જોઈન્ટ એકાઉન્ટનું સૌથી મોટું જોખમ એ છે કે જો ખાતું ‘Either or Survivor’ હેઠળ ઓપરેટ થતું હોય, તો બંનેમાંથી કોઈપણ એક વ્યક્તિ તમારી જાણ બહાર પણ તમામ રકમ ઉપાડી શકે છે. આથી જે વ્યક્તિ પર તમને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ હોય તેની સાથે જ સંયુક્ત ખાતું ખોલાવવું જોઈએ.
જો ભવિષ્યમાં પતિ-પત્ની કે પરિવારના સભ્યો વચ્ચે કોઈ મતભેદ કે વિવાદ ઊભો થાય, તો ખાતામાં જમા રકમને લઈને પણ મોટી સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. આથી માત્ર દેખાદેખી કે ક્ષણિક સુવિધા માટે કોઈપણ વ્યક્તિને જોઈન્ટ એકાઉન્ટમાં જોડવાનો નિર્ણય લેવો યોગ્ય નથી.
