સર્વકાલીન નીચલા સ્તર બાદ ભારતીય રૂપિયાની મજબૂત કમબેક, ફોરેક્સ માર્કેટમાં મચી ગઈ ઉથલપાથલ- વાંચો

છેલ્લા કેટલાક દિવસોની અસ્થિરતા બાદ મંગળવારે ભારતીય રૂપિયાએ નોંધપાત્ર પુનરાગમન કર્યું છે. ડોલર સામે રૂપિયા પોતાના સર્વકાલીન નીચલા સ્તરથી ઉપર ઉઠીને 91.71 (કામચલાઉ) પર બંધ થયો. વૈશ્વિક સ્તરે ડોલર ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો અને ભારત તથા યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે ચાલી રહેલી મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) વાટાઘાટોએ ચલણ બજારમાં સકારાત્મક માહોલ સર્જ્યો છે. ફોરેન કરન્સી માર્કેટના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ડોલરની વ્યાપક નબળાઈને કારણે ટ્રેડર્સે રૂપિયા તરફ વળવાનું પસંદ કર્યું, જેના પરિણામે ચલણને ટેકો મળ્યો.

શુક્રવારે ડોલર સામે રૂપિયા લગભગ 92ની સપાટીએ પહોંચી ગયો હતો, જે તેના માટે ઐતિહાસિક નીચો સ્તર ગણાય છે. ત્યારબાદ શનિવાર-રવિવારની રજા અને સોમવારે પ્રજાસત્તાક દિવસને કારણે બજાર બંધ રહ્યા હતા. મંગળવારે બજાર ફરી ખુલતાં જ રૂપિયાએ રોકાણકારોને નિરાશ કર્યા વગર મજબૂત શરૂઆત કરી. ડોલર ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો, સ્થાનિક શેરબજારમાં તેજી અને વિદેશી વિનિમય અનામતમાં વધારાએ રૂપિયાને સંભાળ આપવાનું કામ કર્યું.

જો કે, બજારમાં તમામ પરિબળો રૂપિયા માટે અનુકૂળ રહ્યા નથી. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) દ્વારા સતત વેચવાલી અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવોએ રૂપિયાની વધતી ગતિને અમુક અંશે મર્યાદિત કરી. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો આ બંને પરિબળો ન હોત, તો રૂપિયામાં વધુ મજબૂતી જોવા મળી શકી હોત. તેમ છતાં, આવનારા દિવસોમાં રૂપિયા માટે સેન્ટિમેન્ટ સકારાત્મક રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

ડોલર સામે રૂપિયાની ચાલ કેવી રહી?

ઇન્ટરબેંક ફોરેન એક્સચેન્જ માર્કેટમાં મંગળવારે રૂપિયા 91.82 પર ખુલ્યો હતો. દિવસ દરમિયાન તે 91.90 સુધી લપસ્યો, પરંતુ અંતે મજબૂત વાપસી કરીને 91.71 (કામચલાઉ) પર બંધ થયો. આ અગાઉના બંધની સરખામણીએ 19 પૈસાનો સુધારો દર્શાવે છે. નોંધનીય છે કે શુક્રવારે રૂપિયા 92ની નજીક પહોંચ્યા બાદ 91.90 પર બંધ થયો હતો, જેનાથી બજારમાં નકારાત્મક ભાવના સર્જાઈ હતી.

રૂપિયો આગળ વધુ મજબૂત થશે?

મિરાએ એસેટ શેરખાનના રિસર્ચ એનાલિસ્ટ અનુજ ચૌધરીના જણાવ્યા મુજબ, ભારત-યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચેનો મુક્ત વેપાર કરાર સ્થાનિક બજારના સેન્ટિમેન્ટને મજબૂત કરી શકે છે, જેના કારણે રૂપિયામાં હળવો પરંતુ સતત સુધારો જોવા મળી શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ડોલર ઇન્ડેક્સમાં નબળાઈ રૂપિયા માટે અનુકૂળ છે, પરંતુ વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી અને વૈશ્વિક ભૂ-રાજકીય તણાવ જેવા પરિબળો હજુ પણ દબાણ ઊભું કરી શકે છે. તેમના અંદાજ મુજબ USD-INR જોડી આગામી સમયમાં 91.30 થી 92ની વચ્ચે રહેવાની શક્યતા છે.

ભારત-EU વેપાર કરારથી બજારમાં આશા

મંગળવારે ભારત અને યુરોપિયન યુનિયને મુક્ત વેપાર કરાર માટેની વાટાઘાટો પૂર્ણ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. આ કરાર અંતર્ગત વસ્ત્રો, કેમિકલ્સ અને ફૂટવેર જેવા અનેક ભારતીય ક્ષેત્રોને યુરોપિયન બજારમાં ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ મળી શકે છે. જ્યારે બીજી તરફ, યુરોપિયન યુનિયનને કાર અને આલ્કોહોલ જેવા ક્ષેત્રોમાં રાહત દરે ભારતીય બજારમાં પ્રવેશ મળશે. અધિકારીઓ અનુસાર, આ સોદો લગભગ બે અબજ લોકોના બજારને આવરી લેતો હોવાથી તેને “Mother of All Deals” તરીકે ઓળખાવવામાં આવી રહ્યો છે.

ડોલર ઇન્ડેક્સમાં સતત ઘટાડો

વિશ્વના છ મુખ્ય ચલણોની સામે ડોલરની સ્થિતિ માપતો ડોલર ઇન્ડેક્સ મંગળવારે 0.12 ટકા ઘટીને 96.92 પર પહોંચ્યો હતો. છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં ઇન્ડેક્સમાં લગભગ 1.7 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. જાન્યુઆરી મહિનામાં પણ ડોલર તેની મજબૂતી ગુમાવી રહ્યો છે અને ગયા વર્ષ દરમિયાન ઇન્ડેક્સમાં 10 ટકાથી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.

ક્રૂડ ઓઇલની મોંઘવારીનો પ્રભાવ

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ફરી વધારો નોંધાયો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડમાં આશરે 0.35 ટકાનો વધારો થયો છે અને તેની કિંમત પ્રતિ બેરલ 65.84 ડોલર સુધી પહોંચી છે. જ્યારે અમેરિકન WTI ક્રૂડના ભાવમાં પણ લગભગ 0.46 ટકાનો ઉછાળો આવ્યો છે. ઊંચા તેલના ભાવો ભારત જેવી આયાત આધારિત અર્થવ્યવસ્થા માટે ચલણ પર દબાણ ઊભું કરે છે.

શેરબજારમાં ફરી તેજી

સ્થાનિક શેરબજારમાં પણ મંગળવારે સકારાત્મક માહોલ જોવા મળ્યો. અગાઉના અઠવાડિયામાં સેન્સેક્સમાં ભારે ઘટાડો થયો હતો, પરંતુ મંગળવારે તે 319.78 પોઈન્ટ વધીને 81,857.48 પર બંધ થયો. નિફ્ટી પણ 126.75 પોઈન્ટના વધારા સાથે 25,175.40 પર પહોંચ્યો. બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત-EU FTA અંગેની જાહેરાત આગામી દિવસોમાં શેરબજારમાં વધુ તેજી લાવી શકે છે.

ફોરેક્સ રિઝર્વે બનાવ્યો નવો રેકોર્ડ

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, 16 જાન્યુઆરીએ પૂર્ણ થયેલા સપ્તાહ દરમિયાન ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતમાં 14.167 અબજ ડોલરનો નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. આ સાથે કુલ ફોરેક્સ રિઝર્વ વધીને 701.36 અબજ ડોલર સુધી પહોંચ્યો છે, જે દેશની આર્થિક સ્થિતિ માટે મજબૂત સંકેત માનવામાં આવે છે.

વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી ચાલુ

NSDLના આંકડા દર્શાવે છે કે શુક્રવારે વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ ભારતીય શેરબજારમાંથી લગભગ ₹4,100 કરોડની વેચવાલી કરી હતી. જાન્યુઆરી મહિનામાં અત્યાર સુધીમાં FII દ્વારા લગભગ ₹36,800 કરોડની વેચવાલી નોંધાઈ છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારત અને EU વચ્ચેનો વેપાર કરાર વિદેશી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ફરી મજબૂત કરી શકે છે.

અમેરિકાની આગળની રણનીતિ શું હશે?

ભારત-EU કરાર બાદ હવે અમેરિકા પર ભારત સાથે સીધો વેપાર સોદો કરવા દબાણ વધ્યું છે. વિશ્લેષકો માને છે કે યુરોપ સાથેના કરારથી ભારતની નિકાસ માટે નવા માર્ગો ખુલશે, જેના કારણે અમેરિકા પરની નિર્ભરતા ઘટી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારત સાથે ડાયરેક્ટ ડીલ કરવી અમેરિકા માટે વધુ ફાયદાકારક બની શકે છે. ઉપરાંત, ભારત અને કેનેડા વચ્ચે માર્ચમાં ફરી વેપાર અને ઊર્જા સંબંધિત ચર્ચાઓ શરૂ થવાની શક્યતા છે, જે વૈશ્વિક વેપાર સમીકરણોને નવી દિશા આપી શકે છે.

બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે રૂપિયાની તાજેતરની મજબૂતી માત્ર ટૂંકા ગાળાની રાહત નથી, પરંતુ તેની પાછળ માળખાગત પરિબળો પણ કામ કરી રહ્યા છે. ભારતની મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ, સ્થિર મોંઘવારી દર અને નિકાસમાં સુધારાએ વૈશ્વિક રોકાણકારોમાં વિશ્વાસ વધાર્યો છે. ઉપરાંત, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની સક્રિય નીતિઓએ ચલણમાં અચાનક વધઘટને નિયંત્રિત રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. જો વૈશ્વિક બજારમાં અનિશ્ચિતતા ઓછી થાય અને કાચા તેલના ભાવ સ્થિર રહે, તો આવનારા સમયમાં રૂપિયો વધુ સ્થિર અને મજબૂત દિશામાં આગળ વધી શકે છે, જે ભારતની આયાત-નિકાસ વ્યવસ્થાને પણ ફાયદો પહોંચાડશે.

ભારત સાથે દુશ્મની મોંઘી પડી… ઈયુ સાથે ભારતની સૌથી મોટી ડીલથી બાંગ્લાદેશ- તુર્કીયના પગ તળેથી જમીન સરકી ગઈ- આ છે કારણ