શું તમારી જૂની ચેકબુક 31 ડિસેમ્બર પછી બેકાર બની જશે? જાણો

જો તમે બેંક બેલેન્સથી લેવડ-દેવડ માટે ચેકબુકનો ઉપયોગ કરો છો. તો આ સમાચાર તમારા માટે ખુબ ખાસ છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસથી સોશિયલ મીડિયા અને વોટ્સએપ પર એક મેસેજ ખુબ વાયરલ થઈ રહ્યો છે. જેમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે, 1 જાન્યુઆરી 2027થી દેશમાં ચેકબુકના નિયમ બદલાશે. ચેકબુક 31 ડિસેમ્બર 2026 પછી બંધ થઈ જશે અને ગ્રાહકોએ નવી સિક્યોરિટી ફીચર્સવાળી ચેકબુક લેવી પડશે.

આરબીઆઈએ શું કહ્યું

વાયરલ મેસેજમાં એવો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે નવી ચેકબુકમાં એક ખાસ આલ્ફા-ન્યુમેરિક કોડ, નવો MICR નંબર અને UV સુરક્ષા સુવિધાઓ હશે. વધુમાં, તે દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે, 50,000 થી વધુના જૂના ચેક સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.આ દાવાને લઈ બેંક ગ્રાહકો વચ્ચે ચિંતા વધી ગઈ છે. ભારતીય રીઝર્વ બેંક ખુદ સામે આવી આ સમાચાર વિશે સ્પષ્ટતા કરી છે. કેન્દ્રિય બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું કે, હાલમાં ચેકબુકને લઈ આવો કોઈ નિયમ લાગુ કરવામાં આવી રહ્યો નથી. તો ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ આખો મામલો શું છે. આરબીઆઈએ શું કહ્યું તેમજ 2027માં તમારી પાસે રહેલી જુની પાસબુકનું શું થશે.

આ પ્રશ્નનો સરળ જવાબ ના છે. RBI એ સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા દાવાઓને ફગાવી દીધા છે કે નવી સુરક્ષા સુવિધાઓ સાથેની ચેકબુક 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી લાગુ કરવામાં આવશે. 7 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ, સેન્ટ્રલ બેંકે તેના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ (CTS) હેઠળ ઉપયોગમાં લેવાતી હાલની ચેકબુકમાં ફેરફાર કરવાનો કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.

It has come to the notice of the Reserve Bank of India that a message is circulating on social media claiming that the standard Cheque Truncation System (CTS) cheque books currently in use will change from December 31, 2026 and the new cheque books featuring updated security standards will come into effect from January 1, 2027.

It is clarified that at present Reserve Bank of India is not introducing any such measures with regard to the CTS cheque books. As such, the message is factually incorrect and misleading.

Members of public are requested to rely only on the information published by RBI from time to time in such matters.

— ReserveBankOfIndia (@RBI) November 7, 2026

નવી ચેકબુક માટે અરજી કરવાની જરૂર નથી

RBI એ વાયરલ સંદેશને હકીકતમાં ખોટો અને ભ્રામક ગણાવ્યો છે. તેણે લોકોને બેંકિંગ નિયમો સંબંધિત માહિતી માટે ફક્ત સત્તાવાર RBI સંદેશાવ્યવહાર પર આધાર રાખવાની અપીલ પણ કરી છે.RBI ની સ્પષ્ટતા પછી, ગ્રાહકોએ ફક્ત વાયરલ મેસેજના આધારે નવી ચેકબુક માટે અરજી કરવાની જરૂર નથી. જો તમારી હાલની ચેકબુકમાં બાકી રહેલા પાના છે અને તે ઉપયોગી છે, તો તમે સામાન્ય બેંકિંગ નિયમો હેઠળ તેનો ઉપયોગ ચાલુ રાખી શકો છો. નવી ચેકબુક ફક્ત ત્યારે જ જરૂરી રહેશે જો તમારી હાલની ચેકબુકના પાના પૂર્ણ થઈ ગયા હોય, ખોવાઈ ગયા હોય, અથવા બેંક તરફથી વાસ્તવિક સત્તાવાર નિર્દેશ પ્રાપ્ત થયો હોય.

CTS એટલે ચેક ટ્રંકેશન સિસ્ટમ. તે ભારતની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં એક ડિજિટલ સિસ્ટમ છે. જ્યારે તમે બેંકમાં ચેક જમા કરો છો, ત્યારે એક બેંકમાંથી બીજી બેંકમાં કાગળનો ચેક મોકલવાને બદલે, તેની ઇલેક્ટ્રોનિક ફોટો અને ડેટા સુરક્ષિત રીતે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. આ ચેક ક્લિયરિંગ સમયને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. હાલમાં, દેશની લગભગ તમામ બેંકો માટે ચેકબુક આ CTS ધોરણનું પાલન કરે છે.

રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા સંક્ષિપ્તમાં RBI તરીકે ઓળખાય છે. તે ભારતની મધ્યસ્થ બેંક અને નિયમનકારી સંસ્થા છે, જે ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમના નિયમનની જવાબદારી નિભાવે છે. અહી ક્લિક કરો