Breaking News: UPIથી ખાતામાં ₹60,000 જમા થાય તો પણ મળી શકે છે આવકવેરાની નોટિસ! જાણો કયા વ્યવહારો પર રાખવી પડે છે નજર

આજના ડિજિટલ યુગમાં UPI દ્વારા નાણાંની લેવડદેવડ સામાન્ય બની ગઈ છે. ચાની લારીથી લઈને મોટા વેપારીઓ સુધી, લોકો રોજિંદા વ્યવહારો માટે Google Pay, PhonePe અને Paytm જેવી એપનો ઉપયોગ કરે છે. જોકે, UPI દ્વારા બેંક ખાતામાં આવતા પૈસા અંગે લોકોમાં અનેક ગેરસમજો પણ છે. ખાસ કરીને, ખાતામાં ₹60,000 જેવી રકમ જમા થાય તો આવકવેરાની નોટિસ આવી શકે છે કે નહીં, તે અંગે લોકોમાં મૂંઝવણ જોવા મળે છે. હકીકતમાં, માત્ર કોઈ ચોક્કસ રકમ જમા થવાથી આપમેળે આવકવેરાની નોટિસ આવતી નથી. પરંતુ ખાતામાં જમા થયેલા પૈસાનો સ્ત્રોત સ્પષ્ટ ન હોય અથવા વ્યવહારો અને જાહેર કરેલી આવક વચ્ચે મોટો તફાવત હોય તો વિભાગ ખુલાસો માંગી શકે છે.

નાની રકમ હોય તો પણ વ્યવહારનો હિસાબ જરૂરી

ઘણા લોકો માને છે કે આવકવેરા વિભાગ માત્ર લાખો કે કરોડોના વ્યવહારો પર જ નજર રાખે છે. જોકે, આવકવેરાના નિયમો હેઠળ કોઈ પણ રકમના વ્યવહાર અંગે સંજોગો અનુસાર ખુલાસો માંગવામાં આવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિએ પોતાની વાર્ષિક આવક ₹12 લાખ જાહેર કરી હોય, પરંતુ તેના બેંક ખાતામાં વર્ષ દરમિયાન વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી ₹40 લાખ જમા થયા હોય, તો વિભાગ આ વધારાની રકમ અંગે પૂછપરછ કરી શકે છે. આ પૈસા મિત્રો, સંબંધીઓ, ગ્રાહકો અથવા અન્ય વ્યક્તિઓ પાસેથી આવ્યા હોય તો પણ તેમનો હેતુ અને સ્ત્રોત સમજાવવો જરૂરી બની શકે છે. જોકે, બેંક ખાતામાં આવક કરતાં વધુ રકમ જમા થવી એ પોતે કરચોરીનો પુરાવો નથી. લોન, ભેટ, પોતાના અન્ય ખાતામાંથી કરેલો ટ્રાન્સફર અથવા અગાઉની બચત જેવા વ્યવહારો માટે યોગ્ય પુરાવા હોય તો તેમની અલગ રીતે તપાસ થાય છે.

UPI વ્યવહારો માટે કોઈ અલગ વાર્ષિક કરમુક્તિ મર્યાદા નથી

UPI, NEFT, RTGS અને IMPS જેવી ડિજિટલ ચુકવણી પદ્ધતિઓ માટે આવકવેરાના હેતુથી એવી કોઈ સામાન્ય વાર્ષિક મર્યાદા નથી કે જેનાથી નીચેના તમામ વ્યવહારો પર વિભાગ ક્યારેય પ્રશ્ન ન કરી શકે. બીજી તરફ, કોઈ ચોક્કસ મર્યાદા કરતાં વધુ UPI વ્યવહાર થાય એટલે આપમેળે ટેક્સ નોટિસ આવી જાય એવો પણ નિયમ નથી. આવકવેરા વિભાગ વ્યવહારની પ્રકૃતિ, નાણાંનો સ્ત્રોત, કરદાતાની જાહેર કરેલી આવક અને ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજોના આધારે તપાસ કરી શકે છે.

રોકડ જમા અને ડિજિટલ ટ્રાન્સફરના નિયમોમાં શું તફાવત છે?

બેંક દ્વારા નાણાકીય વ્યવહારોની જાણ કરવા માટે સ્ટેટમેન્ટ ઑફ ફાઇનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ (SFT) સહિતના નિયમો લાગુ પડે છે. સામાન્ય રીતે, એક નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન બચત ખાતામાં ₹10 લાખ કે તેથી વધુની રોકડ જમા થાય અથવા ચાલુ ખાતામાં ₹50 લાખ કે તેથી વધુની રોકડ જમા અને ઉપાડ થાય તો સંબંધિત રિપોર્ટિંગની જોગવાઈઓ લાગુ પડી શકે છે. આ મર્યાદાઓ રોકડ વ્યવહારોને લગતી છે; તેને UPI વ્યવહારો માટેની આવકવેરા મર્યાદા માનવી યોગ્ય નથી. તેમ છતાં, ડિજિટલ વ્યવહારોની પણ તપાસ થઈ શકે છે અને જરૂર પડ્યે સમગ્ર બેંક સ્ટેટમેન્ટની સમીક્ષા કરવામાં આવી શકે છે.

કામના બદલામાં મળેલા પૈસા આવક ગણાઈ શકે

UPI દ્વારા ખાતામાં આવતા તમામ પૈસા કરપાત્ર આવક ગણાતા નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ ટ્યુશન, ફ્રીલાન્સિંગ, માલના વેચાણ અથવા અન્ય સેવા પૂરી પાડવાના બદલામાં પૈસા મેળવે છે, તો તે રકમની કરવેરા સંબંધિત સ્થિતિ તેની આવકના પ્રકાર અને લાગુ પડતા નિયમો પર આધારિત રહેશે. બીજી તરફ, મિત્રો સાથે રેસ્ટોરન્ટનું બિલ વહેંચવા માટે મળેલા પૈસા અથવા પોતાના એક બેંક ખાતામાંથી બીજા ખાતામાં કરેલો ટ્રાન્સફર સામાન્ય રીતે નવી આવક ગણાતો નથી. જોકે, આવા વ્યવહારોની યોગ્ય નોંધ રાખવી જરૂરી છે, જેથી તપાસ વખતે નાણાંનો હેતુ સ્પષ્ટ કરી શકાય.

વ્યવસાય અને ઘરખર્ચ માટે અલગ ખાતાં રાખવાં હિતાવહ

નાના વેપારીઓ, ટ્યુટર, ફ્રીલાન્સર્સ અને અન્ય સ્વરોજગાર ધરાવતા લોકોના ખાતામાં રોજ મોટી સંખ્યામાં UPI પેમેન્ટ આવે છે. જો તેઓ વ્યવસાયની આવક, ઘરખર્ચ અને મિત્રો-સંબંધીઓ પાસેથી મળતા પૈસા એક જ ખાતામાં રાખે, તો વ્યવહારોનો હિસાબ સમજાવવો મુશ્કેલ બની શકે છે. તેથી વ્યવસાય માટે અલગ બેંક ખાતું રાખવું, ગ્રાહકોને બિલ આપવું અને દરેક વ્યવહારની નોંધ સાચવવી હિતાવહ છે. આ રીતે વાસ્તવિક આવક અને અન્ય નાણાકીય વ્યવહારો વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત જાળવી શકાય છે.

બીજાના પૈસા પોતાના ખાતામાં લેતાં સાવચેતી રાખો

મિત્ર કે સંબંધીની વિનંતી પર પોતાના ખાતામાં પૈસા મેળવીને અન્ય વ્યક્તિને ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રથા જોખમી બની શકે છે. જો આ નાણાં છેતરપિંડી અથવા અન્ય ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ સાથે જોડાયેલા હોય, તો ખાતાધારકને બેંક અથવા તપાસ એજન્સીઓના સવાલોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આવા ખાતાઓનો ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓમાં ઉપયોગ થાય ત્યારે તેમને ‘મની મ્યુલ’ ખાતાં તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. માત્ર પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાથી કોઈ વ્યક્તિ આપમેળે ગુનેગાર સાબિત થતી નથી, પરંતુ વ્યવહારનો હેતુ અને નાણાંનો સ્ત્રોત સમજાવી શકાય તેવા પુરાવા રાખવા અત્યંત જરૂરી છે.

UPI વપરાશકર્તાઓએ કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?

UPI દ્વારા મળેલી દરેક રકમની નોંધ રાખો અને પૈસા ક્યાંથી આવ્યા તેનો પુરાવો સાચવો. વ્યવસાયિક ચુકવણી માટે બિલ અથવા રસીદ રાખો. લોન, ભેટ કે અન્ય વ્યક્તિગત વ્યવહારો હોય તો તેની યોગ્ય નોંધ જાળવો. અજાણ્યા વ્યક્તિના પૈસા પોતાના ખાતામાં લઈને આગળ ટ્રાન્સફર કરવાનું ટાળો. સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે બેંક ખાતામાં ₹60,000 કે અન્ય કોઈ રકમ જમા થવાથી આપમેળે ટેક્સ લાગતો નથી કે નોટિસ આવતી નથી. પરંતુ રકમનો સ્ત્રોત સમજાવી ન શકાય તો તપાસ થઈ શકે છે. તેથી UPI વ્યવહારોમાં પારદર્શિતા રાખવી અને આવકવેરા રિટર્નમાં સાચી માહિતી આપવી જરૂરી છે.

આ પણ વાંચો- Breaking News : મને આરામ કરવાની સલાહ અપાઈ છે… અમિતાભ બચ્ચનની પોસ્ટથી ચિંતામાં મુકાયા ફેન્સ !