
ભારતીય રિટેલ ક્ષેત્રમાં રિલાયન્સ રિટેલે મોટો નિર્ણય લીધો છે. રિલાયન્સ રિટેલે 7-Eleven સાથેની પાંચ વર્ષની ભાગીદારીનો અંત લાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. ભારતમાં કાર્યરત આશરે 60 7-Eleven સ્ટોર્સમાંથી મોટાભાગના સ્ટોર્સ બંધ થવાની તૈયારીમાં છે. કેટલાક કાર્યરત સ્ટોર્સમાં બાકી રહેલી ઇન્વેન્ટરી વેચ્યા બાદ કામગીરી બંધ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
રિલાયન્સે વર્ષ 2021માં ભારતમાં 7-Eleven સ્ટોર્સ શરૂ કર્યા હતા. તે સમયે વૈશ્વિક સ્તરે જાણીતી કન્વિનિયન્સ સ્ટોર ચેઇનને ભારતીય રિટેલ માર્કેટમાં નવા મોડેલ તરીકે જોવામાં આવી હતી. જોકે, પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં આ બિઝનેસ મોડેલને ભારતીય બજારની અલગ ગ્રાહક પસંદગી અને ભારે સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડ્યો.
ભારતમાં 7-Eleven જેવા કન્વિનિયન્સ સ્ટોર્સ સામે પરંપરાગત કરિયાણાની દુકાનો સૌથી મોટો પડકાર બની રહી. સ્થાનિક કરિયાણા સ્ટોર્સ ઓછા ખર્ચે ગ્રાહકોની દૈનિક જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે. બીજી તરફ, Zepto, Blinkit અને Instamart જેવી ક્વિક-કોમર્સ કંપનીઓ મિનિટોમાં ઘર સુધી નાસ્તા, પીણાં અને કરિયાણું પહોંચાડી રહી છે. આ કારણે ગ્રાહકોને મોટા સ્ટોર સુધી જવાની જરૂરિયાત ઘટી છે.
7-ઇન્ડિયા કન્વીનિયન્સ રિટેલના નાણાકીય આંકડા પણ બિઝનેસના પડકારો દર્શાવે છે. માર્ચ 2026માં પૂરા થયેલા નાણાકીય વર્ષમાં કંપનીની આવક આશરે ₹92 કરોડ રહી હતી, જ્યારે કંપનીને આશરે ₹90 કરોડનું ચોખ્ખું નુકસાન થયું હતું. ઊંચું ભાડું, કર્મચારીઓના પગાર, વીજળી, ઇન્વેન્ટરી અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા ખર્ચને કારણે બિઝનેસ પર ભારે દબાણ આવ્યું હતું.
ભારતમાં પરંપરાગત કરિયાણા સ્ટોર્સનું નેટવર્ક હજુ પણ મજબૂત છે. અગાઉ Easyday, More અને Spencer જેવી કંપનીઓએ પણ નાના ફોર્મેટના સ્ટોર્સનું નેટવર્ક ઊભું કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ સમય જતાં તેમના સ્ટોર્સની સંખ્યા ઘટાડવી પડી અથવા કામગીરી બંધ કરવી પડી. આ સ્થિતિ વચ્ચે 7-Eleven પણ ભારતીય બજારમાં જરૂરી સ્કેલ હાંસલ કરી શક્યું નહીં.
7-Elevenની પેરેન્ટ કંપની Seven & i Holdings વૈશ્વિક સ્તરે વિશાળ રિટેલ નેટવર્ક ધરાવે છે અને 85 હજારથી વધુ સ્ટોર્સ સાથે અનેક દેશોમાં કાર્યરત છે. જાપાન, તાઇવાન, થાઇલેન્ડ અને સિંગાપોર જેવા બજારોમાં 7-Elevenનું મોડેલ સફળ રહ્યું છે. જોકે, ભારતીય બજારમાં સ્થાનિક કરિયાણા સ્ટોર્સ અને ક્વિક-કોમર્સની મજબૂત સ્પર્ધા વચ્ચે આ મોડેલને ટકાવી રાખવું મુશ્કેલ બન્યું.
રિલાયન્સના આ નિર્ણયથી કંપનીના કન્વિનિયન્સ સ્ટોર ફોર્મેટ અંગે પુનર્વિચારના સંકેત મળી રહ્યા છે. 2021માં મુંબઈથી શરૂ થયેલું 7-Elevenનું વિસ્તરણ અન્ય શહેરો સુધી પહોંચ્યું હતું, પરંતુ રિલાયન્સના વિશાળ રિટેલ નેટવર્કની સરખામણીમાં તેનું કદ નાનું જ રહ્યું. હવે આશરે 60 સ્ટોર્સ બંધ થવાના નિર્ણયથી ભારતીય રિટેલ માર્કેટમાં પરંપરાગત કરિયાણા અને ક્વિક-કોમર્સની વચ્ચે કન્વિનિયન્સ સ્ટોર મોડેલ સામેના પડકારો ફરી સ્પષ્ટ થયા છે.
આ પણ વાંચો- ફ્લોપ ફિલ્મ માટે મળ્યો નેશનલ એવોર્ડ, Me Tooનો લાગી ચૂક્યો છે આરોપ, જુઓ રજત કપૂરનો પરિવાર