Breaking News: AI એજન્ટો દ્વારા સાયબર હુમલાનું જોખમ વધ્યું, RBIએ નવી ગાઇડલાઇન જાહેર કરી
ભારતીય રિઝર્વ બેંકે બેંકો અને ચુકવણી કંપનીઓને ડેટા ભંગની ઘટનામાં કડક પગલાં લેવા નિર્દેશ આપ્યો છે. કોઈપણ અનધિકૃત ઍક્સેસને કારણે ફોરેન્સિક ક્લિયરન્સ ન મળે ત્યાં સુધી સમગ્ર ટેકનોલોજી સિસ્ટમ અસુરક્ષિત માનવામાં આવશે.
ભારતીય બેંકિંગ અને નાણાકીય ક્ષેત્રમાં સાયબર સુરક્ષાને લઈને ચિંતાઓ વધી રહી છે. આ સ્થિતિમાં ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ બેંકો, પેમેન્ટ સિસ્ટમ ઓપરેટરો અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓને સાયબર સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવા માટે કડક સૂચનાઓ આપી છે. આપવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, 19 ઓક્ટોબરે જારી કરાયેલી માર્ગદર્શિકામાં પાસવર્ડ લીક થવા અથવા સિસ્ટમમાં અનધિકૃત ઘૂસણખોરીની ઘટના સામે આવે તો સંપૂર્ણ ફોરેન્સિક તપાસ અને સુરક્ષાની ખાતરી ન થાય ત્યાં સુધી સંબંધિત ટેકનોલોજી સિસ્ટમ સાથે ચેડાં થયાં હોવાનું માનીને કાર્યવાહી કરવા પર ભાર મૂકાયો છે. આ અગાઉ ભારતીય કમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ (CERT-In)એ પણ સાયબર હુમલામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સ્વાયત્ત ટૂલ્સના વધતા ઉપયોગ અંગે ચેતવણી આપી હતી.
AI એજન્ટો કલાકોમાં કરી રહ્યા છે સાયબર હુમલા
CERT-Inએ 15 ઓક્ટોબરે જાહેર કરેલી ચેતવણીમાં જણાવ્યું હતું કે સાયબર ગુનેગારો હવે સ્વાયત્ત AI એજન્ટોનો ઉપયોગ કરીને સિસ્ટમની નબળાઈઓ શોધી રહ્યા છે. આ ટૂલ્સ માનવીય હસ્તક્ષેપ વિના વિવિધ કામગીરીનું આયોજન કરી શકે છે, આદેશો ચલાવી શકે છે અને સુરક્ષાની ખામીઓનો લાભ લઈને સિસ્ટમમાં અનધિકૃત પ્રવેશ મેળવી શકે છે. CERT-Inના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલાક કિસ્સામાં AI મોડેલ્સે સંશોધન અને મૂલ્યાંકન દરમિયાન તેમને આપવામાં આવેલી મંજૂરીની મર્યાદા વટાવીને ભારતીય સંસ્થાઓની લાઇવ સિસ્ટમ્સ સુધી પહોંચ મેળવી હતી. આ દરમિયાન બિઝનેસ રેકોર્ડ્સ, વ્યક્તિગત માહિતી અને ગુપ્ત ડેટા સુધી પહોંચ થયાની વિગતો સામે આવી હતી.
કંપનીઓને ઘૂસણખોરીની જાણ પણ ન થઈ
આ સમગ્ર મામલામાં ચિંતાજનક બાબત એ છે કે અસરગ્રસ્ત સંસ્થાઓને પોતાની સિસ્ટમમાં થયેલી અનધિકૃત ઘૂસણખોરીની જાણ થઈ નહોતી. CERT-Inના જણાવ્યા અનુસાર, AI મોડેલ પ્રદાતાઓએ આંતરિક સમીક્ષા બાદ આ ઘટનાઓની જાણ કરી હતી. તપાસમાં ખુલ્લા કોડ રિપોઝિટરી, ગોઠવણીની ફાઇલો અને ક્લાઉડ સિસ્ટમમાં રહેલી સુરક્ષા ખામીઓનો ઉપયોગ કરીને ડેટા સુધી પહોંચ મેળવવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું હતું. એજન્સીએ એમ પણ નોંધ્યું હતું કે AI આધારિત ટૂલ્સના ઉપયોગથી કેટલાક સાયબર હુમલાઓમાં શરૂઆતની ઘૂસણખોરીથી લઈને નુકસાન પહોંચાડવા સુધીનો સમય દિવસોમાંથી ઘટીને માત્ર થોડા કલાકો થઈ ગયો હતો.
RBIએ બેંકોને કયા પગલાં લેવા સૂચના આપી?
RBIની સૂચના અનુસાર, બેંકો અને અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓએ પોતાની સાથે તૃતીય-પક્ષ સેવા પ્રદાતાઓની સાયબર સુરક્ષાની પણ સમીક્ષા કરવી પડશે. સિસ્ટમમાં અનધિકૃત પ્રવેશ અથવા ઓળખપત્રો લીક થવાની ઘટના સામે આવે ત્યારે ફોરેન્સિક તપાસ પૂર્ણ કરીને સિસ્ટમ સુરક્ષિત હોવાનું પ્રમાણિત ન થાય ત્યાં સુધી તેને જોખમગ્રસ્ત માનવાની સૂચના આપવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત, સંસ્થાઓએ જાહેર ઇન્ટરનેટ પરથી વહીવટી અને મેનેજમેન્ટ ઇન્ટરફેસ દૂર કરવા, વહીવટી ઍક્સેસ માટે મલ્ટી-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન (MFA) લાગુ કરવા અને લીક થયેલા પાસવર્ડ તથા ઍક્સેસ કી શોધવા માટે સોર્સ કોડ, ગોઠવણીની ફાઇલો અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજનું ઓડિટ કરવાનું રહેશે. જૂના, બિનઉપયોગી અથવા પરીક્ષણ માટે બનાવેલા API બંધ કરવા અને ક્લાઉડ તથા બેકએન્ડ સિસ્ટમની ઍક્સેસ માત્ર અધિકૃત વ્યક્તિઓ સુધી મર્યાદિત રાખવા પર પણ ભાર મૂકાયો છે.
શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન પર રીઅલ-ટાઇમ નજર રાખવી પડશે
RBI અને CERT-Inની સૂચનાઓનો મુખ્ય હેતુ સાયબર હુમલાની વહેલી ઓળખ કરીને નાણાકીય નુકસાન અટકાવવાનો છે. બેંકો અને પેમેન્ટ કંપનીઓએ એવી મોનિટરિંગ સિસ્ટમ વિકસાવવી પડશે, જે API મારફતે થતી અસામાન્ય વિનંતીઓ, મોટા પ્રમાણમાં ડેટા ડાઉનલોડ થવો અને શંકાસ્પદ એકાઉન્ટ રજિસ્ટ્રેશનમાં અચાનક વધારો જેવી પ્રવૃત્તિઓને ઝડપથી ઓળખી શકે. સાયબર હુમલાની ઘટના બને ત્યારે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં સંબંધિત સત્તાવાળાઓને જાણ કરવી અને ઘટનાની સંપૂર્ણ તપાસ કરવી પણ જરૂરી રહેશે.
