
નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટ 2026માં AIને લઇને મોટી જાહેરાત કરી છે. સરકારે AI અને ક્લાઉડ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ભારતમાં લાવવા તરફ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે જાહેરાત કરી હતી કે ભારતમાં ડેટા સેન્ટરોમાંથી વૈશ્વિક ક્લાઉડ સેવાઓ પૂરી પાડતી વિદેશી કંપનીઓને 2047 સુધી કર મુક્તિ મળશે.
આ નિર્ણયનો હેતુ ગુગલ, એમેઝોન અને માઈક્રોસોફ્ટ જેવા ટેક જાયન્ટ્સને ભારતમાં રોકાણ કરવા માટે આકર્ષવાનો છે. સરકારનું ધ્યાન AI મોડેલો નહીં પણ AI ને સપોર્ટ કરતી મજબૂત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા પર છે.
બજેટમાં નાણામંત્રીએ જાહેરાત કરી હતી કે ડેટા સેન્ટર જેવા મહત્વપૂર્ણ ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણને વેગ આપવા માટે કર મુક્તિ આપવામાં આવશે. આ રાહત ભારતમાં સ્થિત ડેટા સેન્ટરો દ્વારા વિશ્વભરના ગ્રાહકોને ક્લાઉડ સેવાઓ પૂરી પાડતી વિદેશી કંપનીઓને ઉપલબ્ધ થશે. સરકાર માને છે કે લાંબા ગાળાની કર મુક્તિ મુખ્ય રોકાણ નિર્ણયોને વેગ આપશે અને ભારતને વૈશ્વિક ડેટા સેન્ટર હબ બનવા તરફ આગળ ધપાવી શકે છે. વધતી જતી AI અને ક્લાઉડ જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું વ્યૂહાત્મક માનવામાં આવે છે.
આ યોજના ખાસ કરીને વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓ માટે આકર્ષક માનવામાં આવે છે જેમના વ્યવસાયો મોટા ડેટા સેન્ટરો અને હાઇ-એન્ડ કમ્પ્યુટિંગ પર આધાર રાખે છે. ગૂગલ, એમેઝોન અને માઇક્રોસોફ્ટ જેવી કંપનીઓ AI અને ક્લાઉડ સેવાઓ માટે વિશાળ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો ઉપયોગ કરે છે. નવી કર નીતિ આ કંપનીઓને ભારતમાં તેમની હાજરી વધારવા માટે મજબૂત પ્રોત્સાહન આપશે. જો કે, સરકારે એક શરત ઉમેરી છે કે આ કંપનીઓએ ભારતીય ગ્રાહકોને સેવા આપવા માટે ભારતીય પુનર્વિક્રેતા એકમો દ્વારા કાર્ય કરવું પડશે. આનાથી સ્થાનિક વ્યવસાય ઇકોસિસ્ટમને પણ ફાયદો થશે.
બજેટે કર વિવાદો ઘટાડવા અને સ્પષ્ટતા વધારવા માટે સેફ હાર્બર નિયમનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ અંતર્ગત, ભારતમાં એકમો દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી ડેટા સેન્ટર સેવાઓના ખર્ચના 15% સેફ હાર્બર માર્જિન સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ માટે કર ગણતરીઓ અને પાલનને સરળ બનાવશે. લાંબા ગાળાના આયોજન અને રોકાણના નિર્ણયો વધુ આત્મવિશ્વાસ સાથે લઈ શકાય છે. વિદેશી રોકાણકારો માટે સ્પષ્ટ કર માળખું એક મુખ્ય આત્મવિશ્વાસ પરિબળ માનવામાં આવે છે.
ભારત હાલમાં વિશ્વના સૌથી મોટા AI મોડેલ્સ બનાવવાની દોડમાં પાછળ રહી શકે છે, પરંતુ સરકારે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત બનાવવા માટે એક વ્યૂહરચના પસંદ કરી છે. દેશમાં AI સેવાઓની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે, અને તેમને ચલાવવા માટે મોટા પાયે કમ્પ્યુટિંગ પાવરની જરૂર છે. ભારતમાં ડેટા સેન્ટર્સ હોવાથી લેટન્સી ઓછી થશે અને ઝડપી સેવા પૂરી પાડશે. બજેટમાં બોન્ડેડ વેરહાઉસનો ઉપયોગ કરતા વિદેશી ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટક વેપારીઓ માટે સેફ હાર્બરનો પણ પ્રસ્તાવ છે, જ્યાં ઇન્વોઇસ મૂલ્યના 2% સુધીનો નફો ગણવામાં આવશે. આ પગલું વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓને ભારતમાં વિસ્તરણ કરવા માટે વધારાના પ્રોત્સાહનો પણ પ્રદાન કરશે.