
દિવાળીનો તહેવાર પૂરો થતાં જ ગોવર્ધન પૂજાની તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય છે. દર વર્ષે 2026 માં કારતક શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિએ ઉજવાતા આ તહેવારની તારીખને લઈને થોડી મૂંઝવણ છે. ખરેખર, પ્રતિપદા તિથિ 9 નવેમ્બરથી શરૂ થશે અને 10 નવેમ્બર સુધી ચાલશે. આવી સ્થિતિમાં લોકોના મનમાં સવાલ એ છે કે ગોવર્ધન પૂજા 9 નવેમ્બરે કરવી જોઈએ કે 10 નવેમ્બરે? આવો જાણીએ આ વર્ષે ગોવર્ધન પૂજાની ચોક્કસ તારીખ, પૂજાનો શુભ સમય, અન્નકૂટનું મહત્વ અને ઘરમાં પૂજા કરવાની સરળ રીત.
હિંદુ ધર્મમાં ગોવર્ધન પૂજાનું વિશેષ સ્થાન છે. આ તહેવાર ભગવાન કૃષ્ણ, ગોવર્ધન પર્વત અને માતા ગાયને સમર્પિત છે. પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે કારતક શુક્લ પ્રતિપદા તિથિ 9 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ બપોરે 12:32 વાગ્યે શરૂ થશે અને 10 નવેમ્બરે બપોરે 2:01 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. ઉદયા તિથિની માન્યતા મુજબ 10 નવેમ્બર 2026 મંગળવારના રોજ ગોવર્ધન પૂજા કરવામાં આવશે. બીજા દિવસે એટલે કે 11મી નવેમ્બરે ભાઈ બીજનો તહેવાર ઉજવવામાં આવશે.ગોવર્ધન પુજામાં યોગ્ય સમય પર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અને ગોવર્ધન મહારાજની આરાધના કરવી શુભ માનવામાં આવે છે.
ગોવર્ધન પૂજા ભગવાન કૃષ્ણ સાથે સંબંધિત એક પ્રખ્યાત ધાર્મિક સ્ટોરી પર આધારિત છે. દંતકથા અનુસાર, દ્વાપર યુગ દરમિયાન, વ્રજના લોકોએ ભગવાન ઇન્દ્રને ખુશ કરવા માટે તેમની પૂજા કરી હતી. ભગવાન કૃષ્ણએ તેમને સમજાવ્યું કે પ્રકૃતિ, પર્વતો અને ગાયોનું યોગદાન જીવન માટે વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી ગોવર્ધન પર્વતની પૂજા કરવી જોઈએ.
એવું કહેવાય છે કે ઇન્દ્ર આ વિધાનથી ગુસ્સે થયા અને વ્રજમાં સતત ધોધમાર વરસાદ શરૂ કર્યો. લોકોને વરસાદથી બચાવવા માટે, ભગવાન કૃષ્ણએ ગોવર્ધન પર્વતને પોતાની નાની આંગળી પર ઉંચો કર્યો, જેનાથી વ્રજના બધા રહેવાસીઓ અને તેમના પ્રાણીઓ સુરક્ષિત રહ્યા. આ ઘટનાની યાદમાં ગોવર્ધન પૂજા ઉજવવાની પરંપરા શરૂ થઈ. આ તહેવાર આપણને પ્રકૃતિનો આદર કરવાનું, પ્રાણીઓની સંભાળ રાખવાનું અને ખોરાકનું મહત્વ સમજવાનું શીખવે છે.
આ પ્રસંગે મંદિરો અને ઘરોમાં ભગવાન કૃષ્ણ માટે વિવિધ વાનગીઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે. જેમાં મીઠાઈઓ, ફળો, શાકભાજી, ખીર, પુરી, કઢી-ભાત અને અન્ય પરંપરાગત વાનગીઓનો સમાવેશ થાય છે. ઘણી જગ્યાએ, ભગવાનને 56 પ્રકારની વાનગીઓ ચઢાવવામાં આવે છે, જેને છપ્પન ભોગ કહેવામાં આવે છે. અન્નકૂટ એટલે વિવિધ પ્રકારના અનાજ અને વાનગીઓનો સમૂહ. પ્રસાદ ચઢાવ્યા પછી, તેને ભક્તોમાં પ્રસાદ તરીકે વહેંચવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે અન્નકૂટ પ્રસાદ ખાવાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ આવે છે.