3.6 કરોડ વાહનચાલકો વાપરે છે ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ, જાણો ફાયદા, નુકસાન અને સત્ય
ભારતમાં કરોડો લોકો હવે E20 એટલે કે 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. પરંતુ શું તે દરેક વાહન માટે સુરક્ષિત છે? જૂના વાહનો પર તેની શું અસર થાય છે? ઇથેનોલ વિશેના તમામ મહત્વના સવાલોના સરળ ભાષામાં જવાબ જાણો.
ભારતમાં હવે પેટ્રોલ માત્ર પેટ્રોલ રહ્યું નથી. આજે દેશભરમાં કરોડો વાહનો એવા ઇંધણ પર દોડી રહ્યા છે જેમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવામાં આવ્યું છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલાથી કાચા તેલની આયાત પર નિર્ભરતા ઘટશે, ખેડૂતોને વધુ આવક મળશે અને પર્યાવરણને પણ લાભ થશે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. હાલ દેશમાં અંદાજે 3.6 કરોડ ગ્રાહકો ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરે છે અને તેની વાર્ષિક ખપત 1,500 કરોડ લિટર સુધી પહોંચી ગઈ છે. જોકે, ઇથેનોલના વધતા ઉપયોગ સાથે લોકોના મનમાં અનેક પ્રશ્નો પણ ઉભા થયા છે. ચાલો સરળ ભાષામાં તેના જવાબ જાણીએ.
ઇથેનોલ શું છે?
ઇથેનોલ એક પ્રકારનો આલ્કોહોલ એટલે કે એથાઇલ આલ્કોહોલ છે. તે બાયોફ્યુઅલ તરીકે ઓળખાય છે અને શેરડીનો રસ, મોલાસિસ (શેરડીનો ગોળીય અવશેષ), મકાઈ તથા અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તે સરળતાથી સળગે છે, તેથી તેને પેટ્રોલમાં ભેળવીને વાહનોમાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ભારતમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ ક્યારે શરૂ થયું?
ભારતમાં વર્ષ 2003માં ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. શરૂઆતમાં પેટ્રોલમાં 5 ટકા ઇથેનોલ ભેળવાતું હતું, ત્યારબાદ તેને 10 ટકા અને હવે E20 એટલે કે 20 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ તેનાથી કાચા તેલની આયાત ઘટશે, વિદેશી ચલણની બચત થશે અને શેરડી તથા મકાઈ જેવા પાકોની માંગ વધતાં ખેડૂતોને પણ લાભ મળશે.
દેશમાં કેટલા લોકો તેનો ઉપયોગ કરે છે?
સરકારી અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રના આંકડા મુજબ દેશમાં અંદાજે 3.6 કરોડ લોકો ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. વર્ષ 2024-25 દરમિયાન તેની ખપત લગભગ 1,500 કરોડ લિટર સુધી પહોંચી છે.
- ઇથેનોલના મુખ્ય ફાયદા
- કાચા તેલની આયાતમાં ઘટાડો થાય છે.
- ખેડૂતોને શેરડી અને મકાઈના સારા ભાવ મળે છે.
- કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરવામાં મદદરૂપ બને છે.
- દેશની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત બને છે.
- વિદેશી ચલણની બચત થાય છે.
શું E20 પેટ્રોલ સંપૂર્ણ સુરક્ષિત છે?
સામાન્ય રીતે ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે અને વિશ્વના ઘણા દેશોમાં તેનો વર્ષોથી ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. જોકે ઇથેનોલ ખૂબ જ જ્વલનશીલ હોવાથી આગ લાગવાના કિસ્સામાં સામાન્ય પેટ્રોલ કરતાં અલગ પ્રકારની સાવચેતી જરૂરી બની શકે છે. નવી પેઢીના મોટાભાગના વાહનો E20 પેટ્રોલને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવ્યા છે. પરંતુ વર્ષ 2023 પહેલાં બનેલી કેટલીક કાર અને બાઈકમાં કેટલીક ટેકનિકલ સમસ્યાઓ આવી શકે છે.
જૂના વાહનો પર શું અસર થઈ શકે?
ઓટો નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ કેટલીક જૂની ગાડીઓમાં નીચેની સમસ્યાઓ જોવા મળી શકે છે.
- માઈલેજમાં લગભગ 3થી 7 ટકા સુધી ઘટાડો.
- જૂના રબર પાઈપ, સીલ અને પ્લાસ્ટિકના ભાગો પર અસર.
- ઇથેનોલ હવામાંથી ભેજ ખેંચે છે, જેના કારણે ફ્યુઅલ ટાંકીમાં પાણી ભેગું થવાની અને કાટ લાગવાની શક્યતા વધે છે.
જો તમારી ગાડી જૂની હોય તો E20 પેટ્રોલ વાપરતા પહેલાં વાહન ઉત્પાદક કંપનીની સલાહ જરૂર તપાસવી.
શું ઇથેનોલ સંપૂર્ણપણે પેટ્રોલનું સ્થાન લઈ શકે?
હાલના સમયમાં તેનો જવાબ ના છે. ઇથેનોલ પેટ્રોલનો પૂરક બની શકે છે, પરંતુ ભારત જેવી મોટી ઇંધણ જરૂરિયાત ધરાવતા દેશમાં માત્ર કૃષિ આધારિત ઇથેનોલથી સમગ્ર માંગ પૂરી કરવી શક્ય નથી. ભવિષ્યમાં પેટ્રોલ, ઇથેનોલ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને અન્ય વૈકલ્પિક ઇંધણ સાથેનું મિશ્ર મોડલ વધુ જોવા મળશે. BPCL મુજબ ફ્યુઅલ-ગ્રેડ ઇથેનોલમાં ખાંડ હોતી નથી અને તેમાં એવા તત્વો પણ ઉમેરવામાં આવે છે જે જીવાતોને દૂર રાખે છે. તેથી ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ પર ચીંટીઓ આવે છે એવો દાવો ખોટો છે.
