
ભારતમાં હાથથી ખાવું એ કોઈ નવી કે અજીબ વાત નથી. ઘણા ભારતીય પરિવારોમાં આજે પણ દાળ-ભાત, શાક-રોટલી, કઢી અને અન્ય પરંપરાગત વાનગીઓ હાથથી જ ખાવામાં આવે છે પરંતુ અન્ય દેશોના લોકો માટે હાથથી ખાવું થોડું અજીબ છે.
અન્ય દેશોમાં શરૂઆતથી જ ચમચી, ચમચી-કાંટા વડે ખાવાનો રિવાજ છે. એવામાં જ્યારે એક અમેરિકન સોશિયલ મીડિયા યુઝરે ભારતીયોના હાથથી ખાવા પર સવાલ પૂછ્યો, તો તેને લઈને સોશિયલ મીડિયા પર નવી ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ.
ફ્લોરિડાના એક સોશિયલ મીડિયા યુઝરે એક વીડિયો શેર કર્યો હતો. જોતજોતામાં તેનો એ વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ ગયો. વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે, એક કપલ કોઈ દક્ષિણ ભારતીય લગ્ન કે પરંપરાગત કાર્યક્રમમાં હાથથી ખાઈ રહ્યા છે. આ વીડિયો શેર કરતાં તે અમેરિકન યુઝરે સવાલ કર્યો કે, “ભારતના લોકો હાથથી કેમ ખાવાનું ખાય છે?”
આ પોસ્ટ મૂળરૂપે નવેમ્બર 2025 માં શેર કરવામાં આવી હતી. પાછળથી આ સવાલ પર અર્થશાસ્ત્રી સંજીવ સાન્યાલની નજર પડી. તેણે ભારતીય ભોજન અને સંસ્કૃતિ પર કોઈ લાંબુ ભાષણ આપવાને બદલે માત્ર એક લાઈનમાં પોતાનો જવાબ આપ્યો. સાન્યાલે આ પોસ્ટ પર રિપ્લાય કરતાં લખ્યું, “જો તમે તેને સ્પર્શ કરવામાં અસહજ અનુભવો છો અને ધાતુના સાધનોની જરૂર પડે છે, તો કદાચ તેને તમારા મોંમાં મૂકવું એ એક ખરાબ વિચાર છે.”
અર્થશાસ્ત્રીનો આ જવાબ જોતજોતામાં સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ ગયો. તેની પોસ્ટને લાખો લોકોએ જોઈ અને મોટી સંખ્યામાં યુઝર્સે તેના પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી. એક યુઝરે તેને “મજબૂત વિચાર” ગણાવ્યો.
બીજાએ કહ્યું કે, ભારતીયો હાથથી કેમ ખાય છે? તેની આ શ્રેષ્ઠ સમજૂતી છે. કેટલાક લોકોએ તો એમ પણ કહ્યું કે, ભારતીય ભોજન હાથથી ખાવાથી વધુ સ્વાદિષ્ટ બને છે.
ભારતમાં હાથથી ખાવું એ માત્ર ખાવાની એક રીત નથી પરંતુ તે ઘણા લોકો માટે પરંપરા અને રોજિંદા જીવનનો એક ભાગ છે. ખાસ કરીને ભાત અને કઢી/ગ્રેવી વાળી વાનગીઓને હાથથી ભેળવીને ખાવાથી અલગ-અલગ સ્વાદ એકસાથે ભળી જાય છે.
ઘણા લોકોનું માનવું છે કે, હાથથી ખાવા પર ખાવાની ગરમાહટ, નરમાશ અને પોત (ટેક્સચર) નો પણ વધુ સારો અહેસાસ થાય છે. આંગળીઓથી ભોજનને ભેળવીને એક નાનો કોળિયો તૈયાર કરવો એ ભારતીય ભોજનની પરંપરાગત શૈલીનો જ એક ભાગ છે.