
રમતગમતની દુનિયામાં જ્યારે સૌથી સમૃદ્ધ અને પ્રભાવશાળી સંસ્થાઓની ચર્ચા થાય છે ત્યારે ફૂટબોલનું સંચાલન કરતી FIFA અને ક્રિકેટનું સંચાલન કરતી ICCનું નામ સૌથી પહેલાં લેવામાં આવે છે. હાલમાં સમગ્ર વિશ્વમાં FIFA વર્લ્ડ કપ 2026નો જોરદાર માહોલ છે અને કરોડો ચાહકો આ મહાકુંભનો આનંદ માણી રહ્યા છે. આ દરમિયાન ઘણા લોકોના મનમાં એક સવાલ ઊભો થાય છે કે આવક અને સંપત્તિના મામલે FIFA અને ICCમાંથી કઈ સંસ્થા વધુ ધનિક છે? ચાલો જાણીએ બંને વચ્ચેનો નાણાકીય તફાવત.
જો નાણાકીય આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો FIFA, ICC કરતાં ઘણી આગળ જોવા મળે છે. અંદાજિત ચાર વર્ષના નાણાકીય ચક્ર મુજબ FIFAની કુલ આવક લગભગ 13 અબજ અમેરિકન ડોલર (અંદાજે ₹1.08 લાખ કરોડ) સુધી પહોંચી જાય છે. બીજી તરફ ક્રિકેટની વૈશ્વિક સંસ્થા ICC આ જ સમયગાળા દરમિયાન અંદાજે 3.2 અબજ અમેરિકન ડોલર (લગભગ ₹26 હજાર કરોડ)ની આવક નોંધાવે છે.
આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે FIFAની આવક ICC કરતાં લગભગ ચાર ગણી વધારે છે. ફૂટબોલની વૈશ્વિક લોકપ્રિયતા તેના માટે સૌથી મોટો નાણાકીય આધાર બની છે.
FIFAનું મુખ્ય મથક ઝ્યુરિક (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ)માં આવેલું છે, જ્યારે ICCનું મુખ્ય મથક દુબઈ (સંયુક્ત આરબ અમીરાત – UAE)માં સ્થિત છે. હાલમાં FIFA સાથે 211 સભ્ય દેશો જોડાયેલા છે, જ્યારે ICC પાસે 108 સભ્ય દેશો છે.
ફૂટબોલ લગભગ દરેક ખંડમાં રમાતી રમત હોવાથી તેનું દર્શકવર્ગ અને બજાર બંને અત્યંત વિશાળ છે. બીજી તરફ ક્રિકેટ હજુ પણ મુખ્યત્વે ભારત, ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇંગ્લેન્ડ, પાકિસ્તાન, દક્ષિણ આફ્રિકા, ન્યૂઝીલેન્ડ અને થોડાક અન્ય દેશોમાં જ વધુ લોકપ્રિય છે. વધુ દેશો જોડાતા જાહેરાતો, સ્પોન્સરશિપ અને વ્યાપારી કરારોનું મૂલ્ય પણ વધે છે, જે FIFAને મોટો ફાયદો અપાવે છે.
FIFAની મજબૂત નાણાકીય સ્થિતિનો સીધો લાભ વર્લ્ડ કપમાં ભાગ લેનારી ટીમોને પણ મળે છે. FIFA વર્લ્ડ કપ જીતનાર ટીમને અંદાજે 5 કરોડ અમેરિકન ડોલર (લગભગ ₹415 કરોડ)ની ઇનામી રકમ આપવામાં આવે છે.
બીજી તરફ ICC ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ જીતનાર ટીમને અંદાજે 40 લાખ અમેરિકન ડોલર (લગભગ ₹33 કરોડ)નું ઇનામ મળે છે. બંને સંસ્થાઓની ઇનામી રકમ વચ્ચેનો આ મોટો તફાવત તેમની આવક અને વ્યાપારી શક્તિને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે.
જોકે, ઘરેલુ ક્રિકેટ બોર્ડની વાત કરીએ તો BCCI વિશ્વનો સૌથી સમૃદ્ધ ક્રિકેટ બોર્ડ ગણાય છે. તેમ છતાં વૈશ્વિક સ્તરે ICCની નાણાકીય સ્થિતિ હજુ પણ FIFA કરતાં ઘણી પાછળ છે.
FIFAની મોટાભાગની આવક બ્રોડકાસ્ટિંગ રાઇટ્સ (ટીવી અને ડિજિટલ પ્રસારણ અધિકારો), ટિકિટ વેચાણ, વૈશ્વિક સ્પોન્સરશિપ, માર્કેટિંગ અને કોમર્શિયલ ભાગીદારીમાંથી આવે છે. FIFA વર્લ્ડ કપ વિશ્વની સૌથી વધુ જોવાતી રમતગમતની સ્પર્ધાઓમાંની એક હોવાથી તેની જાહેરાતો અને મીડિયા અધિકારોનું મૂલ્ય અબજો ડોલરમાં પહોંચે છે.
વિશ્વની અગ્રણી કંપનીઓ FIFA સાથે જોડાવા માટે મોટી રકમનું રોકાણ કરે છે, જેના કારણે તેની આવક સતત વધી રહી છે.
ICCની આવકનો સૌથી મોટો હિસ્સો ભારત સહિત ક્રિકેટપ્રેમી દેશોમાં વેચાતા મીડિયા અધિકારો અને સ્પોન્સરશિપ કરારોમાંથી આવે છે. ખાસ કરીને ભારતીય બજાર ICC માટે સૌથી મોટું આવકનું કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. ઉપરાંત ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઇંગ્લેન્ડ જેવા દેશો પણ તેની આવકમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.
જો કુલ આવક, વૈશ્વિક પહોંચ, સભ્ય દેશોની સંખ્યા અને ઇનામી રકમ જેવા તમામ પાસાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો FIFA હાલ વિશ્વની સૌથી સમૃદ્ધ સ્પોર્ટ્સ ગવર્નિંગ બોડી છે. ICC પણ સતત વિકાસ કરી રહી છે અને ક્રિકેટની વધતી લોકપ્રિયતા સાથે તેની આવકમાં વધારો થઈ રહ્યો છે, પરંતુ હાલના સમયમાં નાણાકીય દૃષ્ટિએ FIFA તેની કરતાં ઘણી આગળ છે.