શું સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયની ગતિ જુદી હોય છે ? જાણો પૃથ્વી જેવો સમય કયા ગ્રહ પર મળે છે
બ્રહ્માંડના દરેક ગ્રહ પર સમયની ગતિ એકસરખી નથી હોતી. આવો જાણીએ કે આ અનોખા ફેરફાર પાછળ કયા વૈજ્ઞાનિક કારણો જવાબદાર છે.
સૌરમંડળમાં આવેલા દરેક ગ્રહ પર સમયની ગણતરી અલગ રીતે થાય છે. કોઈ ગ્રહ પર દિવસ લાંબો હોય છે તો કોઈ પર વર્ષ વધારે લાંબું હોય છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે દરેક ગ્રહ પોતાની ગતિએ ફરતો અને સૂર્યની પરિક્રમા કરતો હોય છે. સાથે સાથે દરેક ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ પણ જુદું હોય છે, જેના કારણે સમયના અનુભવમાં ફેરફાર જોવા મળે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, મંગળ ગ્રહનો એક દિવસ પૃથ્વીના દિવસ સાથે સૌથી વધુ મળતો આવે છે.
સમયને સમજવા માટે વૈજ્ઞાનિકો સામાન્ય રીતે બે રીતોનો ઉપયોગ કરે છે. એક છે ગ્રહનો સમય, જેમાં કોઈ ગ્રહ પર દિવસ કેટલો લાંબો છે અને તેનું એક વર્ષ કેટલા સમયમાં પૂરું થાય છે તે જોવામાં આવે છે. બીજી રીત અણુ સમયની છે, જેમાં ગુરુત્વાકર્ષણ અને ભૌતિક નિયમોના આધારે સમય કેટલી ઝડપે પસાર થાય છે તે સમજવામાં આવે છે. દરેક ગ્રહ પોતાની અલગ ગતિએ ફરે છે અને સૂર્યની આસપાસ પણ જુદી ઝડપે ચક્કર લગાવે છે, તેથી સૌરમંડળના દરેક ગ્રહ પર સમયનો અનુભવ અલગ અલગ જોવા મળે છે.
મંગળ ગ્રહ પરનો એક દિવસ લગભગ 24 કલાક અને 37 મિનિટનો હોય છે, જે પૃથ્વીના દિવસ સાથે ઘણો મળતો આવે છે. તેથી મંગળને એવો ગ્રહ માનવામાં આવે છે જ્યાં દિવસ-રાતનો સમય પૃથ્વી જેવો લાગે છે. પરંતુ મંગળ પરનું એક વર્ષ પૃથ્વીની સરખામણીએ વધારે લાંબું હોય છે. કારણ કે મંગળ સૂર્યથી વધુ દૂર છે, તેને સૂર્યની એક પરિક્રમા પૂર્ણ કરવા માટે આશરે 687 પૃથ્વી દિવસનો સમય લાગે છે.
ગુરુ ગ્રહ પોતાની ધરી પર ખૂબ જ ઝડપથી ફરે છે. આ કારણે ત્યાં એક દિવસ માત્ર લગભગ 10 કલાકમાં પૂર્ણ થઈ જાય છે. એટલે કે, સૌરમંડળના બધા ગ્રહોમાં ગુરુ પરનો દિવસ સૌથી નાનો માનવામાં આવે છે. ( Credits: Getty Images )
શુક્ર ગ્રહનો સમયચક્ર ખૂબ જ અલગ અને રસપ્રદ છે. ત્યાં એક દિવસ પૂરો થવામાં લગભગ 243 પૃથ્વી દિવસ જેટલો સમય લાગે છે. ખાસ વાત એ છે કે શુક્ર પરનો દિવસ તેના એક વર્ષ કરતાં પણ લાંબો છે. કારણ કે શુક્ર ગ્રહ સૂર્યની એક પરિક્રમા લગભગ 225 પૃથ્વી દિવસમાં પૂર્ણ કરી લે છે. એટલે કે, શુક્ર પર એક દિવસ પૃથ્વીના આખા વર્ષ કરતાં પણ વધુ લાંબો ગણાય છે.
આઈન્સ્ટાઈનના સામાન્ય સાપેક્ષતા સિદ્ધાંત પ્રમાણે, જ્યાં ગુરુત્વાકર્ષણ વધારે હોય ત્યાં સમયની ગતિ થોડી ધીમી થઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયાને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં “સમય વિસ્તરણ” કહેવાય છે. એટલે કે, ભારે ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહ પર સમય ઓછા ગુરુત્વાકર્ષણ ધરાવતા ગ્રહની સરખામણીએ ધીમો પસાર થાય છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર મંગળ ગ્રહનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વી કરતાં ઓછું હોવાથી ત્યાં સમય પૃથ્વી કરતાં થોડો વધુ ઝડપથી આગળ વધે છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: Getty Images )
