Medicine Knowledge: દવાની ગોળી પરની વચ્ચેની Line શા માટે હોય છે? જાણો સ્કોર લાઇનનું સાચું મહત્વ
ઘણી દવાઓની ગોળી વચ્ચે એક લીટી જોવા મળે છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તેનો હેતુ શું છે?
આપણે જ્યારે પણ દવાની ગોળી હાથમાં લઈએ છીએ ત્યારે ઘણી વખત તેની વચ્ચે એક સીધી લાઇન નજરે પડે છે. મોટાભાગના લોકો તેને માત્ર ડિઝાઇનનો ભાગ માને છે, પરંતુ હકીકતમાં આ લાઇનનું ખાસ મહત્વ હોય છે.
ફાર્માસ્યુટિકલ ભાષામાં આ નિશાનને 'સ્કોર લાઇન' કહેવામાં આવે છે. તેનો હેતુ માત્ર ગોળીને સુંદર બનાવવાનો નથી, પરંતુ જરૂર પડ્યે દવાને સમાન ભાગોમાં વહેંચવામાં મદદ કરવાનો હોય છે.
ઘણા દર્દીઓને ડૉક્ટર અડધી ગોળી લેવાની સલાહ આપે છે. આવી સ્થિતિમાં સ્કોર લાઇનવાળી ગોળીને સરળતાથી અને પ્રમાણસર બે ભાગમાં વહેંચી શકાય છે. આથી દર્દીને જરૂરી માત્રામાં દવા મળી રહે છે અને ડોઝમાં મોટી ભૂલ થવાની શક્યતા ઘટે છે.
જોકે અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે કે દરેક ગોળીને બે ભાગમાં તોડવી યોગ્ય નથી. કેટલીક દવાઓ એવી હોય છે, જેના પર લાઇન હોતી જ નથી અને તે સંપૂર્ણ ગોળી તરીકે જ લેવાની હોય છે.
બીજી તરફ કેટલીક ટેબ્લેટ પર બહારથી લાઇન જેવી દેખાતી હોય, છતાં તે માત્ર ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અથવા ડિઝાઇન માટે હોઈ શકે છે. તેથી કોઈપણ ગોળી તોડતા પહેલા તેના પેકેટ પર આપેલી સૂચનાઓ વાંચવી અથવા ડૉક્ટર અથવા ફાર્માસિસ્ટની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ખાસ કરીને સસ્ટેઇન્ડ રિલીઝ (SR), કન્ટ્રોલ્ડ રિલીઝ (CR), એક્સટેન્ડેડ રિલીઝ (ER) અથવા કોટિંગવાળી દવાઓને તોડવી અથવા કચડીને લેવી યોગ્ય માનવામાં આવતી નથી. આવી દવાઓ ખાસ ટેક્નોલોજીથી બનાવવામાં આવે છે જેથી દવા શરીરમાં ધીમે-ધીમે અસર કરે. જો તેને તોડી દેવામાં આવે તો દવાની અસર બદલાઈ શકે છે અને કેટલીક વખત આડઅસરનું જોખમ પણ વધી શકે છે.
ઘણા લોકો દવા ગળી શકતા ન હોવાથી ગોળીને મનફાવે તેમ તોડી નાખે છે અથવા પીસીને લે છે. પરંતુ આવું કરવાથી દવાની કાર્યક્ષમતા પર અસર પડી શકે છે. કેટલીક દવાઓનું બહારનું કોટિંગ પેટના એસિડથી રક્ષણ આપવા માટે બનાવવામાં આવે છે. જો આ કોટિંગ તૂટી જાય તો દવા યોગ્ય રીતે કામ ન કરે.
જો ડૉક્ટરે અડધી ગોળી લેવાનું કહ્યું હોય તો શક્ય હોય ત્યાં સુધી સ્કોર લાઇનવાળી ગોળી જ વાપરવી જોઈએ. વધુ ચોકસાઈ માટે બજારમાં મળતા ટેબ્લેટ કટરનો ઉપયોગ પણ કરી શકાય છે, જેથી બંને ભાગ લગભગ સમાન રહે.
દવા સંબંધિત કોઈપણ નિર્ણય પોતાની રીતે લેવાને બદલે હંમેશા તબીબી સલાહનું પાલન કરવું જોઈએ. દવાની ગોળી પરની નાની દેખાતી સ્કોર લાઇન દર્દીને યોગ્ય માત્રામાં દવા મળે તે માટે બનાવવામાં આવી છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ ક્યારે અને કેવી રીતે કરવો તે સમજવું એટલું જ જરૂરી છે.
