India Unemployment Rate 2026: વિશ્વની 5 મોટી અર્થવ્યવસ્થામાં બેરોજગારીનો દર કેટલો? ભારત કયા નંબરે, જાણો
ભારતની બેરોજગારીને લઈને આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયે તાજા આંકડા જાહેર કર્યા છે. આ આંકડાઓ પરથી જાણી શકાય છે કે વિશ્વની પાંચ મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં ભારતની રોજગાર સ્થિતિ કેવી છે.
દેશના ઘણા યુવાનો સારી ડિગ્રી અને કૌશલ્ય હોવા છતાં નોકરી મેળવવા માટે સતત પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેમની નોકરીની આશા માત્ર તેમની પોતાની જ નહીં, પરંતુ તેમના પરિવારના ભવિષ્ય સાથે પણ જોડાયેલી છે. ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, છતાં રોજગારની પૂરતી તકો ઊભી કરવી હજુ એક મોટો પડકાર છે. Ministry of Statistics and Programme Implementationના આંકડા દેશમાં બેરોજગારી અને રોજગારની સ્થિતિ અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપે છે. તાજેતરના આંકડાઓના આધારે હવે એ સમજવું રસપ્રદ રહેશે કે વિશ્વની પાંચ મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓની સરખામણીમાં ભારતમાં રોજગારની સ્થિતિ કેવી છે.
આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયના તાજેતરના PLFS અહેવાલ પ્રમાણે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલથી જૂન દરમિયાન ભારતમાં બેરોજગારીનો દર 5.5% રહ્યો હતો. ગયા વર્ષના આ જ સમયગાળામાં આ દર 5.6% હતો. એટલે કે, એક વર્ષમાં બેરોજગારીના દરમાં બહુ મોટો ફેરફાર થયો નથી. આ આંકડા પરથી કહી શકાય કે દેશમાં રોજગારની સ્થિતિમાં હાલ મોટો સુધારો કે મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો નથી અને નવી નોકરીઓ ઊભી કરવાની ગતિ લગભગ સ્થિર રહી છે.
કાર્યકર વસ્તી ગુણોત્તર (WPR) એટલે કામકાજની ઉંમરના લોકોમાંથી કેટલા લોકો ખરેખર કોઈ કામ કરી રહ્યા છે તેનું પ્રમાણ. જૂન 2026માં ભારતમાં WPR 51.4% રહ્યો હતો, જે મે મહિનાના સ્તર જેટલો જ હતો. જોકે, જૂન 2025ના 51.2%ની સરખામણીએ તેમાં 0.2 ટકા પોઇન્ટનો થોડો વધારો થયો છે. આ દર્શાવે છે કે કામ કરતા લોકોના પ્રમાણમાં થોડો સુધારો થયો હોવા છતાં, રોજગારીની નવી તકોમાં ખાસ મોટો વધારો થયો નથી.
વિશ્વની પાંચ મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં બેરોજગારીના દરની સરખામણી કરીએ તો ભારત ચોથા સ્થાને આવે છે. ઉપલબ્ધ આંકડાઓ પ્રમાણે જાપાનમાં બેરોજગારીનો દર સૌથી ઓછો 2.5% છે. ત્યારબાદ અમેરિકામાં 4.1% અને ચીનમાં 5.0% બેરોજગારી નોંધાઈ છે. ભારતમાં આ દર 5.5% છે, જ્યારે જર્મનીમાં 6.4% બેરોજગારી છે. એટલે કે, આ પાંચ દેશોમાં ભારતની સ્થિતિ મધ્યમ સ્તરની જોવા મળે છે.
જાપાનમાં બેરોજગારીનો દર માત્ર 2.5% છે, જે અન્ય ઘણા દેશોની સરખામણીમાં ઘણો ઓછો છે. તેનું એક મુખ્ય કારણ દેશની ઘટતી વસ્તી અને વૃદ્ધ લોકોની વધતી સંખ્યા છે. આ કારણે જાપાનમાં અનેક ક્ષેત્રોમાં કામદારોની અછત જોવા મળે છે અને નોકરીની તકો ઉપલબ્ધ રહે છે. બીજી તરફ, અમેરિકામાં બેરોજગારીનો દર 4.1% નોંધાયો છે. નિષ્ણાતોના મતે, અમેરિકામાં આ સ્થિતિ પાછળનું એક કારણ કેટલાક લોકોનું શ્રમબળમાંથી બહાર થવું પણ હોઈ શકે છે, માત્ર નવી નોકરીઓના સર્જનમાં ફેરફાર નહીં.
જૂન મહિનામાં ચીનનો શહેરી બેરોજગારી દર ઘટીને 5.0% થયો હતો, જે છેલ્લા કેટલાક સમયનું સૌથી નીચું સ્તર છે. જોકે, ચીનમાં યુવાનોની બેરોજગારી હજુ પણ મોટી સમસ્યા છે. ખાસ કરીને 16થી 24 વર્ષની ઉંમરના લોકોમાં બેરોજગારીનો દર લગભગ 15%થી 17% વચ્ચે જોવા મળે છે. બીજી તરફ, યુરોપની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા જર્મનીમાં રાષ્ટ્રીય ગણતરી મુજબ બેરોજગારીનો દર 6.4% રહ્યો હતો. જોકે, ILOના આંતરરાષ્ટ્રીય માપદંડ પ્રમાણે આ દર લગભગ 3.9%થી 4.0% વચ્ચે છે. જર્મનીમાં બેરોજગારી વધવાનું મુખ્ય કારણ મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં આવેલી ધીમી ગતિ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય કાર્યાલય (NSO)ના આંકડા મુજબ, શહેરી વિસ્તારોમાં રોજગારની સ્થિતિમાં થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે. જૂન 2025માં શહેરોમાં બેરોજગારીનો દર 7.1% હતો, જે ઘટીને જૂન 2026માં 6.6% થયો છે. બીજી તરફ, શ્રમ બળ ભાગીદારી દર એટલે કે કામ કરતા અથવા નોકરી શોધતા લોકોનું પ્રમાણ જૂન 2025ના 54.2%થી થોડું વધીને જૂન 2026માં 54.4% થયું છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે શહેરી રોજગાર બજારમાં ધીમે ધીમે સુધારાના સંકેતો મળી રહ્યા છે.
સર્વેના આંકડાઓમાં મહિલાઓની રોજગાર ભાગીદારી અંગે પણ મહત્વની માહિતી સામે આવી છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલાઓનો શ્રમબળ ભાગીદારી દર જૂન 2025ના 35.2%થી વધીને જૂન 2026માં 36.6% થયો છે. એટલે કે, ગામડાંમાં વધુ મહિલાઓ કામ કરી રહી છે અથવા રોજગારની શોધમાં છે. બીજી તરફ, શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલાઓનો ભાગીદારી દર 25.2%થી ઘટીને 24.8% થયો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મહિલાઓની આર્થિક ભાગીદારીમાં થોડો વધારો થયો છે, જ્યારે શહેરોમાં તેમાં નાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. ( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.)
