Thyroid Symptoms : ચીડિયાપણું, ઊંઘનો અભાવ અને ચિંતા, શું આ થાઇરોઇડ અસંતુલનનાં લક્ષણો છે? જાણો નિષ્ણાત પાસેથી
થાઇરોઇડની સમસ્યા આજે સામાન્ય છે, જે ચીડિયાપણું, અનિદ્રા અને ચિંતા જેવા લક્ષણો દર્શાવે છે. હાઇપોથાઇરોઇડિઝમ અને હાઇપરથાઇરોઇડિઝમ બે મુખ્ય પ્રકાર છે, જે શરીરના ચયાપચયને અસર કરે છે.
થાઇરોઇડની સમસ્યા આજકાલ અનેક લોકોમાં જોવા મળે છે. વારંવાર ચીડિયાપણું આવવું, ઊંઘ ન આવવી, વધુ પડતી ચિંતા થવી અને યાદશક્તિ નબળી પડવી જેવી સમસ્યાઓને સામાન્ય માનીને અવગણવી જોઈએ નહીં. આ લક્ષણો થાઇરોઇડ હોર્મોનના અસંતુલન સાથે સંકળાયેલાં હોઈ શકે છે. જોકે, આવાં લક્ષણો અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓને કારણે પણ થઈ શકે છે, તેથી યોગ્ય નિદાન કરાવવું જરૂરી છે.
થાઇરોઇડ ગ્રંથિ ગરદનના આગળના ભાગમાં આવેલી પતંગિયા આકારની ગ્રંથિ છે. તે થાઇરોઇડ હોર્મોન્સનું ઉત્પાદન કરે છે, જે શરીરના ચયાપચય, ઊર્જાના ઉપયોગ, હૃદયના ધબકારા અને શરીરના તાપમાનને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે આ હોર્મોન્સનું પ્રમાણ ઓછું કે વધારે થાય છે, ત્યારે શરીરમાં વિવિધ લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.
થાઇરોઇડની સમસ્યા મુખ્યત્વે બે પ્રકારની હોય છે. જ્યારે થાઇરોઇડ ગ્રંથિ પૂરતા પ્રમાણમાં હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરતી નથી, ત્યારે તેને હાઇપોથાઇરોઇડિઝમ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં થાક લાગવો, વજન વધવું, ઠંડી વધુ લાગવી, કબજિયાત અને વધુ પડતી ઊંઘ આવવી જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.
બીજી તરફ, જ્યારે ગ્રંથિ જરૂરિયાત કરતાં વધુ હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે, ત્યારે તેને હાઇપરથાઇરોઇડિઝમ કહેવામાં આવે છે. આ સ્થિતિમાં હૃદયના ધબકારા વધવા, પરસેવો થવો, વજન ઘટવું, ચિંતા અને ચીડિયાપણું વધવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
મેક્સ હોસ્પિટલનાં ઇન્ટરનલ મેડિસિન વિભાગનાં ડિરેક્ટર ડૉ. મીનાક્ષી જૈનના જણાવ્યા અનુસાર, થાઇરોઇડ હોર્મોનનું અસંતુલન નર્વસ સિસ્ટમને અસર કરી શકે છે. તેના કારણે મૂડમાં ફેરફાર, ડિપ્રેશન, અનિદ્રા અથવા વધુ પડતી ઊંઘ, ચિંતા અને યાદશક્તિ સંબંધિત મુશ્કેલીઓ થઈ શકે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં, ખાસ કરીને સારવાર ન મળે ત્યારે, ગંભીર ગૂંચવણો પણ ઊભી થઈ શકે છે.
પુરુષોની સરખામણીએ મહિલાઓમાં થાઇરોઇડની સમસ્યાઓ વધુ જોવા મળે છે. તરુણાવસ્થા, ગર્ભાવસ્થા અને મેનોપોઝ જેવા હોર્મોનલ ફેરફારોના તબક્કામાં તેનું જોખમ વધી શકે છે. જોકે, થાઇરોઇડની સમસ્યા કોઈપણ ઉંમરે થઈ શકે છે.
જો તમને થાઇરોઇડનાં લક્ષણો જણાય, તો ડૉક્ટરની સલાહથી જરૂરી રક્ત પરીક્ષણ કરાવો. નિદાન થયા બાદ સૂચવેલી દવાઓ નિયમિત લો અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ હોર્મોનનું સ્તર તપાસાવતા રહો. સંતુલિત આહાર લો, નિયમિત કસરત કરો અને દરરોજ સાતથી આઠ કલાકની ઊંઘ લેવાનો પ્રયાસ કરો. થાઇરોઇડની દવા જાતે બંધ કરવી કે તેની માત્રામાં ફેરફાર કરવો નહીં. સમયસર નિદાન અને યોગ્ય સારવારથી આ સમસ્યાને નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે.
