
Smart Cooling Paint: ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં મોટાભાગના લોકો માટે એર કન્ડિશનર (AC) જ એકમાત્ર રાહતનો ઉપાય ગણાય છે. પરંતુ હવે વૈજ્ઞાનિકોએ એવી અદ્યતન ટેક્નોલોજી વિકસાવી છે, જે ભવિષ્યમાં AC પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. સંશોધકોએ એક ખાસ પ્રકારનું સ્માર્ટ કૂલિંગ પેઇન્ટ તૈયાર કર્યું છે, જે માત્ર ઘરને ઠંડુ રાખવામાં જ નહીં પરંતુ હવામાંથી પાણી એકત્રિત કરવામાં પણ સક્ષમ છે.

સિડની યુનિવર્સિટીના સંશોધકોએ ડ્યુપોઇન્ટ ઇનોવેશન્સ નામના સ્ટાર્ટઅપ સાથે મળીને આ નવીન પેઇન્ટ વિકસાવ્યું છે. આ પેઇન્ટની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તે લગભગ 97 ટકા સૂર્યપ્રકાશને પરાવર્તિત કરી શકે છે. પરિણામે, ઇમારતની છત અને દિવાલો ઓછી ગરમી શોષે છે અને ઘરની અંદરનું તાપમાન નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે.

આ પેઇન્ટ એક વિશિષ્ટ પોલિમરથી બનાવવામાં આવ્યું છે, જેમાં સૂક્ષ્મ છિદ્રો હોય છે. તે ‘પેસિવ ડે-ટાઇમ રેડિયેટિવ કૂલિંગ’ ટેક્નોલોજી પર કાર્ય કરે છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, આ પેઇન્ટ સૂર્યમાંથી આવતી ગરમીને શોષવાના બદલે તેને પાછી વાતાવરણમાં પરાવર્તિત કરી દે છે, જેના કારણે ઇમારતનું તાપમાન ઓછું રહે છે.

સંશોધન દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે આ પેઇન્ટ લગાવેલી છતનું તાપમાન આસપાસના વાતાવરણની સરખામણીએ લગભગ 6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઓછું રહી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં છતની સપાટી આસપાસની હવા કરતાં 25 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ઠંડી નોંધાઈ હતી. આ કારણે ઘરમાં ગરમીનું પ્રમાણ ઘટે છે અને ACનો ઉપયોગ પણ ઓછો કરવાની જરૂર પડે છે.

આ સ્માર્ટ પેઇન્ટની બીજી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે હવામાં રહેલી ભેજને પાણીમાં ફેરવી શકે છે. કારણ કે પેઇન્ટની સપાટી આસપાસની હવા કરતાં વધુ ઠંડી રહે છે, હવામાં રહેલી ભેજ તેના પર સંકુચિત થઈને પાણીના ટીપાંનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.

આ પ્રક્રિયા સવારના સમયે ઘાસ પર જોવા મળતી ઝાકળ જેવી જ છે. વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પેઇન્ટ દરરોજ પ્રતિ ચોરસ મીટર સપાટી દીઠ અંદાજે 390 મિલીલીટર પાણી એકત્રિત કરી શકે છે. પાણીની અછતનો સામનો કરતા વિસ્તારો માટે આ ટેક્નોલોજી અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.

ભારત જેવા દેશોમાં દર વર્ષે વધતી ગરમી અને પાણીની અછત ગંભીર પડકાર બની રહી છે. આવી સ્થિતિમાં આ સ્માર્ટ પેઇન્ટ એક ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. તેનો ઉપયોગ રહેણાંક મકાનો, ઓફિસો, શાળાઓ તેમજ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સરળતાથી કરી શકાય છે.

હાલ આ પેઇન્ટ બજારમાં વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ નથી. ઓસ્ટ્રેલિયામાં તેનું વિવિધ પરિસ્થિતિઓમાં પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે. સામાન્ય પેઇન્ટની જેમ તેને રોલર અથવા સ્પ્રે દ્વારા દિવાલો અને છત પર લગાવી શકાય છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ ટેક્નોલોજી વ્યાવસાયિક સ્તરે સફળ સાબિત થશે, તો ભવિષ્યમાં તે ઊર્જા બચત, ગરમી સામે રક્ષણ અને પાણીની ઉપલબ્ધતા જેવા ક્ષેત્રોમાં મોટી ક્રાંતિ લાવી શકે છે.