Expensive Metal : રોજબરોજના સામાનમાં વપરાતી દુનિયાની સૌથી મોંઘી ધાતુ, તેની કિંમત સામે સોનું અને ચાંદી પણ સસ્તું લાગશે!
દુનિયાની સૌથી મોંઘી ધાતુની કિંમત એટલી ઊંચી છે કે તેની સામે સોનું અને ચાંદી પણ સસ્તું લાગે છે. અત્યંત દુર્લભ હોવાથી, તેનું ખાણકામ મુશ્કેલ અને મોંઘું છે. ઓટોમોબાઈલ, જ્વેલરી અને ઇલેક્ટ્રોનિક ઉદ્યોગમાં વપરાતી આ ધાતુની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે, જ્યારે પુરવઠો ખૂબ જ મર્યાદિત છે.
આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો સોના અને ચાંદીની કિંમત પર નજર રાખે છે. તેનો ઉપયોગ ઘરેણાં, રોકાણ અથવા લગ્નમાં ઘણો થાય છે. પરંતુ એક ધાતુ એવી પણ છે જેની કિંમત સોના અને ચાંદી કરતાં ઘણી વધારે છે. તેનું નામ રોડિયમ છે. બહુ ઓછા લોકોએ તેનું નામ સાંભળ્યું હશે, પરંતુ આપણે જાણી જોઈને કે અજાણતાં તેનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છીએ. મની કંટ્રોલના એક સમાચાર મુજબ, દુનિયાની સૌથી મોંઘી ધાતુ રોડિયમ છે અને તેની કિંમત સોના કરતા બમણી છે.
રોડિયમ અન્ય કોઈપણ સામાન્ય ધાતુની જેમ જમીનમાંથી સીધું કાઢી શકાતું નથી. તે પૃથ્વીના બાહ્ય સ્તરમાં ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં જોવા મળે છે. તે મોટાભાગે પ્લેટિનમ અને નિકલ ખાણોમાં અન્ય ધાતુઓ સાથે મિશ્રિત જોવા મળે છે. તેને અન્ય ધાતુઓથી અલગ કરીને પછી તેને સાફ કરવું એ ખૂબ જ મુશ્કેલ અને ખર્ચાળ કાર્ય છે. આ જ કારણ છે કે વિશ્વમાં દર વર્ષે ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં રોડિયમ કાઢવામાં આવે છે. વધુમાં, તેની માંગ સતત વધી રહી છે, પરંતુ તેની ઉપલબ્ધતા ખૂબ જ ઓછી છે. આ જ કારણ છે કે તેની કિંમત આસમાને છે.
રોડિયમની ચમક, મજબૂતાઈ અને કાટ પ્રતિકાર તેને વધુ ખાસ બનાવે છે. તેનો ઉપયોગ વાહનોના પ્રદૂષણ ઘટાડતા ભાગોમાં સૌથી વધુ થાય છે. કાર અથવા બાઇકના એન્જિનમાંથી નીકળતા ધુમાડાને સાફ કરવા માટે સ્થાપિત ઉત્પ્રેરક કન્વર્ટરમાં રોડિયમનો ઉપયોગ થાય છે. આ ઉપરાંત, સોના અને ચાંદીના દાગીનાની ચમક વધારવા માટે રોડિયમ કોટિંગ પણ કરવામાં આવે છે. આનાથી દાગીનાની ચમક ટકાઉ બને છે અને ઝડપથી બગડતી નથી. આ ધાતુનો ઉપયોગ કેટલાક ઇલેક્ટ્રોનિક સામાન અને વૈજ્ઞાનિક સાધનોમાં પણ થાય છે, કારણ કે તે ખૂબ જ મજબૂત અને ટકાઉ છે.
રોડિયમની કિંમત સમય જતાં બદલાતી રહે છે, પરંતુ જ્યારે તેની માંગ વધે છે અને પુરવઠો ઘટે છે, ત્યારે તેની કિંમતો ઘણી વધી જાય છે. હાલમાં તેનો ભાવ પ્રતિ ગ્રામ ₹ 22,306.86 છે. જ્યારે 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ લગભગ 11 હજાર છે. વર્ષ 2021 માં, રોડિયમનો ભાવ એક સમયે 29,000 ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચી ગયો હતો. ભારતીય રૂપિયામાં જોવામાં આવે તો, આ ભાવ લગભગ 25 લાખ રૂપિયા પ્રતિ ઔંસ હતો. હવે વિચારો, જ્યારે સોનું 95-98 હજાર રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામમાં વેચાય છે, ત્યારે રોડિયમનો ભાવ એક ઔંસ (લગભગ 28 ગ્રામ) માટે લાખો રૂપિયા છે.
દુર્લભ ધાતુઓ એવી છે જે ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં જોવા મળે છે. આને દુર્લભ ધાતુઓ કહેવામાં આવે છે. ચીન હાલમાં વિશ્વની દુર્લભ ધાતુઓમાંથી લગભગ 90% કાઢી લે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે આ આગામી 15-20 વર્ષમાં ચીનમાંથી પણ ખતમ થઈ શકે છે. એક અહેવાલ મુજબ, ઇન્ડિયમ નામની ધાતુ આગામી 10 વર્ષમાં ખતમ થઈ શકે છે. પ્લેટિનમ 15 વર્ષમાં અને ચાંદી 20 વર્ષમાં ખતમ થવાનો ભય છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે કોઈપણ ધાતુ સંપૂર્ણપણે ખતમ થશે નહીં, પરંતુ તે મેળવવી ચોક્કસપણે ખૂબ જ મુશ્કેલ અને ખર્ચાળ બનશે.
જો આપણે ભવિષ્ય માટે આ કિંમતી ધાતુઓને બચાવવા માંગતા હોઈએ, તો રિસાયક્લિંગ એ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. જૂના મોબાઇલ, કમ્પ્યુટર, ટીવી, વાહનો અને અન્ય મશીનોમાં આ ધાતુઓની થોડી માત્રા હોય છે. જો તેનો ફરીથી ઉપયોગ કરવામાં આવે તો ખાણકામની જરૂરિયાત ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે. નવી ખાણો ખોલવા અને જમીનમાંથી ધાતુઓ કાઢવાની તુલનામાં, જૂની વસ્તુઓમાંથી તેમને કાઢવા સસ્તું છે અને પર્યાવરણ માટે પણ સલામત છે.
