કોહિનૂર જ નહીં, ભારતની આ ધરોહરો પર હક જમાવીને બેઠું છે બ્રિટન, જાણો કઈ કઈ વસ્તુ તેની પાસે
Kohinoor Row: ફક્ત કોહિનૂર જ નથી; ભારતના ઘણા ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક ખજાના આજે પણ બ્રિટનમાં છે. આ મુદ્દો લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે.
ન્યૂ યોર્કના એસેમ્બલીમેન ઝોહરાન મમદાનીએ કોહિનૂર હીરા જે હાલમાં બ્રિટનમાં રાખવામાં આવ્યો છે, તે ભારતને પરત કરવાની હિમાયત કરી છે. ભારતીય મૂળના મમદાનીએ આ માગ એવા સમયે કરી છે જ્યારે બ્રિટિશ રાજા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની મુલાકાતે છે. મમદાનીએ તો ત્યાં સુધી કહ્યું કે, તક મળતાં, તેઓ બ્રિટિશ રાજાને ભારતના અમૂલ્ય કોહિનૂર હીરાને ભારતને પરત કરવા વિનંતી કરશે. આ હીરા હાલમાં લંડનના ટાવર ખાતેના જ્વેલ હાઉસમાં રાખવામાં આવ્યો છે. મમદાનીની આ વાત વાયરલ થઈ ગઈ છે. આ પછી, દરેક વ્યક્તિ જાણવા માગે છે કે બ્રિટન પાસે હજુ પણ કેટલી ભારતીય કલાકૃતિઓ અને ખજાના છે. ચાલો આની વિગતવાર તપાસ કરીએ.(ફોટો ક્રેડિટ-Google)
હીરા અને ઝવેરાતથી લઈને મૂર્તિઓ સુધી: ફક્ત કોહિનૂર જ નથી; ભારતના ઘણા ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક ખજાના આજે પણ બ્રિટનમાં છે. આ મુદ્દો લાંબા સમયથી ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે. વિવિધ બૌદ્ધિકો અને રાજકીય નેતાઓએ આ વસ્તુઓને પરત લાવવાની માંગણીઓ ઉઠાવી છે, એક ચળવળ જેણે વધુ જાહેર જાગૃતિ લાવવામાં મદદ કરી છે. ભારતમાંથી મૂળ રૂપે મળેલી અસંખ્ય કલાકૃતિઓ હાલમાં બ્રિટિશ સંગ્રહાલયોમાં રાખવામાં આવી છે; આમાં હીરા અને ઝવેરાત, મૂર્તિઓ, હસ્તપ્રતો અને વિવિધ કલાકૃતિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ વસ્તુઓ ભારતના ઇતિહાસનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે અને તેનું પુષ્કળ સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક મહત્વ છે.(ફોટો ક્રેડિટ-Google)
કોહિનૂર ઈરાનથી ભારત અને પછી બ્રિટન કેવી રીતે પહોંચ્યો?: કોહિનૂર હીરા આ ખજાનાઓમાં સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહે છે. તેને ભારતની ઓળખનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ હીરા બ્રિટિશ ક્રાઉન જ્વેલ્સનો ભાગ બનતા પહેલા અસંખ્ય શાસકોના હાથમાંથી પસાર થયો હતો. ભારત લાંબા સમયથી તેની પરત માંગણી કરી રહ્યું છે, જોકે અત્યાર સુધી સફળતા મળી નથી. આ હીરા મૂળ મુઘલોના કબજામાં હતો. જ્યારે ઈરાની શાસકે ભારત પર આક્રમણ કર્યું, ત્યારે તેણે પાઘડીઓના ઔપચારિક વિનિમયના બહાને મુઘલ સમ્રાટ રંગીલા પાસેથી હીરા મેળવ્યો. પાછળથી, નાદર શાહના મૃત્યુ પછી, નાદર શાહના નજીકના સાથીઓમાંથી એક, અહમદ શાહના મધ્યસ્થી દ્વારા, આ હીરો ભારતમ પાછો ફર્યો, ખાસ કરીને પંજાબના મહારાજા રણજીત સિંહ પાસે હતો. મહારાજા રણજીત સિંહના મૃત્યુ પછી, ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીના અધિકારીઓએ તેમના રાજ્યનો નિયંત્રણ અસરકારક રીતે કબજે કર્યો, કારણ કે રણજીત સિંહના વારસદાર, દુલીપ સિંહ, હજુ બાળક હતા. ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીનો ધ્વજ લાહોરમાં તેમના કિલ્લા પર ફરકાવવામાં આવ્યો, અને અમૂલ્ય કોહ-એ-નૂર હીરો બ્રિટિશ હાથમાં ગયો. ત્યારથી લઈને આજ સુધી આ હીરો બ્રિટનના કબજામાં છે. (ફોટો ક્રેડિટ-Google)
ટીપુ સુલતાનની તલવાર અને વીંટી: ટીપુ સુલતાનની તલવાર, તેની વીંટી અને તેમનું પ્રખ્યાત "ટાઇગર મોડેલ" પણ હાલમાં બ્રિટનમાં છે. આ મોડેલ વાઘને બ્રિટિશ સૈનિક પર હુમલો કરતો દર્શાવે છે; તે તેમની વિચારધારા અને તેમના સંઘર્ષના પ્રતીક તરીકે ઉભું છે. આ કલાકૃતિઓનું ખૂબ જ ઐતિહાસિક મહત્વ છે.(ફોટો ક્રેડિટ-Google)
અમરાવતી સ્તૂપ અને સુલતાનગંજ બુદ્ધના શિલ્પો : બિહારમાં શોધાયેલ ભગવાન બુદ્ધની એક વિશાળ કાંસાની પ્રતિમા હાલમાં બ્રિટનના બર્મિંગહામ મ્યુઝિયમ અને આર્ટ ગેલેરીમાં રાખવામાં આવી છે. બ્રિટિશરો ભારત પર તેમના વસાહતી શાસન દરમિયાન આ કલાકૃતિને પોતાની સાથે લઈ ગયા હતા. વધુમાં, આંધ્રપ્રદેશમાં અમરાવતી સ્તૂપ સાથે સંકળાયેલી અસંખ્ય શિલ્પો બ્રિટનમાં સચવાયેલી છે. આ પ્રાચીન બૌદ્ધ કલાના ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણો છે અને વસાહતી સમયગાળા દરમિયાન ભારતમાંથી પરિવહન કરવામાં આવ્યા હતા. ભારત સતત તેમના સ્વદેશ પરત કરવાની માંગ કરી રહ્યું છે.(ફોટો ક્રેડિટ-Google)
ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક શિલ્પો : દેવી સરસ્વતી જેવા વિવિધ દેવતાઓની પ્રતિમાઓ પણ બ્રિટનમાં સ્થિત છે. આ કલાકૃતિઓ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને ધાર્મિક શ્રદ્ધા સાથે ઊંડે સુધી જોડાયેલી છે. વિદેશમાં તેમની હાજરી ભારતના લોકોને ભાવનાત્મક તકલીફ આપે છે. આ વસ્તુઓ ફક્ત કલાકૃતિઓ નથી; તે ઊંડા ધાર્મિક આસ્થાના વિષયો છે. પરિણામે, ભારત બ્રિટનમાંથી આ સાંસ્કૃતિક રીતે મહત્વપૂર્ણ કલાકૃતિઓ પરત કરવા માંગે છે.(ફોટો ક્રેડિટ-Google)
દુર્લભ હસ્તપ્રતો અને ગ્રંથો: બ્રિટનમાં દુર્લભ હસ્તપ્રતોનો સંગ્રહ પણ છે, જેમાં સંસ્કૃત અને ફારસી ભાષામાં લખાયેલા અસંખ્ય ગ્રંથોનો સમાવેશ થાય છે. આ દસ્તાવેજો ભારતના બૌદ્ધિક વારસા અને પરંપરાઓનો અભિન્ન ભાગ છે, અને વિશ્વભરના સંશોધકો દ્વારા તેનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે. વધુમાં, મુઘલ સમ્રાટ શાહજહાં - આગ્રામાં તાજમહેલ અને દિલ્હીમાં લાલ કિલ્લો જેવા પ્રતિષ્ઠિત બાંધકામો પાછળના સ્વપ્નદ્રષ્ટા નિર્માતા - સાથે સંકળાયેલ એક કિંમતી પાત્ર પણ બ્રિટિશ સંગ્રહાલયમાં સચવાયું છે. આ એક વાઇન કપ છે, જેને અત્યંત મૂલ્યવાન ગણાવવામાં આવ્યું છે.(ફોટો ક્રેડિટ-Google)
ભારતે આ બધુ પરત કરવાની માગ કરી હતી: ભારત લાંબા સમયથી આ કલાકૃતિઓ પરત કરવાની માંગ કરી રહ્યું છે. સરકાર અને નિષ્ણાતો આને ઐતિહાસિક ન્યાયનો વિષય માને છે. તેઓ દલીલ કરે છે કે આ મુદ્દો આંતરિક રીતે આપણી સાંસ્કૃતિક ઓળખ સાથે જોડાયેલો છે. તેઓ માને છે કે, કોઈપણ સંજોગોમાં, ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતી આ વસ્તુઓ ભારતને પરત કરવી જોઈએ. જોકે, બ્રિટિશ સંગ્રહાલયો એક અલગ દલીલ રજૂ કરે છે. તેઓ દાવો કરે છે કે તેઓ આ કલાકૃતિઓની ઉત્તમ સંભાળ પૂરી પાડે છે. તેઓ માને છે કે આ વસ્તુઓ હવે વૈશ્વિક વારસો છે; તેથી, તેઓ ત્યાં રહેવા જોઈએ જ્યાં વિશ્વભરના લોકો તેમને જોઈ શકે.(ફોટો ક્રેડિટ-Google)
