ના માળો, ના માતાનો પ્રેમ! જ્વાળામુખીની ગરમીમાં જન્મે છે આ અનોખું પક્ષી!

દુનિયામાં મોટાભાગનાં પક્ષીઓ પોતાનો માળો બનાવે છે અને તેનાં ઇંડાંને પોતાની શરીરની ગરમીથી સેવે છે. પરંતુ કુદરતમાં એક એવું અનોખું પક્ષી પણ છે, જે ઇંડાં સેવવા માટે પોતાના શરીરની ગરમીનો ઉપયોગ કરતું નથી. તેના બદલે તે જ્વાળામુખીની ગરમ જમીન અને સૂર્યની ગરમીથી તપેલી રેતીનો ઉપયોગ કરે છે. આ પક્ષીનું નામ મેગાપોડ (Megapode) છે.

| Updated on: Nov 19, 2026 | 6:51 PM
1 / 7
મેગાપોડ દેખાવમાં મરઘી જેવું હોય છે. તેના પગ અને પંજા મોટા તથા મજબૂત હોય છે. આ પગની મદદથી તે જમીનમાં ઊંડા ખાડા ખોદી શકે છે અને ઇંડાં મૂકવા માટે યોગ્ય જગ્યા તૈયાર કરે છે. આ પક્ષીઓ ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇન્ડોનેશિયા, ન્યુ ગિની, ફિલિપાઇન્સ અને પેસિફિક મહાસાગરના કેટલાક ટાપુઓ પર જોવા મળે છે.

મેગાપોડ દેખાવમાં મરઘી જેવું હોય છે. તેના પગ અને પંજા મોટા તથા મજબૂત હોય છે. આ પગની મદદથી તે જમીનમાં ઊંડા ખાડા ખોદી શકે છે અને ઇંડાં મૂકવા માટે યોગ્ય જગ્યા તૈયાર કરે છે. આ પક્ષીઓ ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇન્ડોનેશિયા, ન્યુ ગિની, ફિલિપાઇન્સ અને પેસિફિક મહાસાગરના કેટલાક ટાપુઓ પર જોવા મળે છે.

2 / 7
મેગાપોડની સૌથી આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે તે પોતાનાં ઇંડાંને શરીરની ગરમીથી સેવતું નથી. તેના બદલે કુદરતી ગરમીનો ઉપયોગ કરે છે. ઇંડાંમાંથી બચ્ચું યોગ્ય રીતે બહાર આવે તે માટે અંદર લગભગ 33થી 34 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન જરૂરી હોય છે. આ તાપમાન જાળવવા માટે કેટલીક મેગાપોડ પ્રજાતિઓ જ્વાળામુખીથી ગરમ થયેલી જમીન અથવા તડકાથી ગરમ થયેલી રેતી પસંદ કરે છે. ( Credits: Auscape-Universal Images Group via Getty )

મેગાપોડની સૌથી આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે તે પોતાનાં ઇંડાંને શરીરની ગરમીથી સેવતું નથી. તેના બદલે કુદરતી ગરમીનો ઉપયોગ કરે છે. ઇંડાંમાંથી બચ્ચું યોગ્ય રીતે બહાર આવે તે માટે અંદર લગભગ 33થી 34 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન જરૂરી હોય છે. આ તાપમાન જાળવવા માટે કેટલીક મેગાપોડ પ્રજાતિઓ જ્વાળામુખીથી ગરમ થયેલી જમીન અથવા તડકાથી ગરમ થયેલી રેતી પસંદ કરે છે. ( Credits: Auscape-Universal Images Group via Getty )

3 / 7
ઇન્ડોનેશિયાના સુલાવેસી ટાપુ પર જોવા મળતું માલિયો પક્ષી તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ પક્ષી જમીનમાં લગભગ અડધો મીટર ઊંડો ખાડો ખોદે છે અને તેમાં ઇંડું મૂકે છે. ત્યારબાદ તે ઇંડાને માટીથી ઢાંકી દે છે અને ત્યાંથી જતું રહે છે. પછી જમીનની કુદરતી ગરમીથી ઇંડામાં બચ્ચાનો વિકાસ થાય છે. ટોંગાના નિઆફો'ઉ ટાપુ પર રહેતું પોલિનેશિયન મેગાપોડ પણ જ્વાળામુખીની ગરમ રાખનો ઉપયોગ ઇંડાં સેવવા માટે કરે છે. ( Credits: Auscape-Universal Images Group via Getty )

ઇન્ડોનેશિયાના સુલાવેસી ટાપુ પર જોવા મળતું માલિયો પક્ષી તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ પક્ષી જમીનમાં લગભગ અડધો મીટર ઊંડો ખાડો ખોદે છે અને તેમાં ઇંડું મૂકે છે. ત્યારબાદ તે ઇંડાને માટીથી ઢાંકી દે છે અને ત્યાંથી જતું રહે છે. પછી જમીનની કુદરતી ગરમીથી ઇંડામાં બચ્ચાનો વિકાસ થાય છે. ટોંગાના નિઆફો'ઉ ટાપુ પર રહેતું પોલિનેશિયન મેગાપોડ પણ જ્વાળામુખીની ગરમ રાખનો ઉપયોગ ઇંડાં સેવવા માટે કરે છે. ( Credits: Auscape-Universal Images Group via Getty )

4 / 7
મેગાપોડનાં ઇંડાં સામાન્ય મરઘીનાં ઇંડાં કરતાં ઘણાં મોટાં હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, માલિયો પક્ષીનું એક ઇંડું આશરે 240 ગ્રામ જેટલું વજન ધરાવે છે, જે મરઘીનાં ઇંડાં કરતાં લગભગ પાંચ ગણું મોટું છે. આ ઇંડાંમાં જરદીનું પ્રમાણ પણ વધારે હોય છે. તેના કારણે બચ્ચાને ઇંડાની અંદર લાંબા સમય સુધી વિકાસ કરવા માટે પૂરતું પોષણ મળે છે. મેગાપોડનાં ઇંડાંમાંથી બચ્ચું બહાર આવવામાં લગભગ બે થી ત્રણ મહિના જેટલો સમય લાગી શકે છે. આ સમય દરમિયાન માતા-પિતા તેની કોઈ સંભાળ રાખતાં નથી. ( Credits: AI Generated )

મેગાપોડનાં ઇંડાં સામાન્ય મરઘીનાં ઇંડાં કરતાં ઘણાં મોટાં હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, માલિયો પક્ષીનું એક ઇંડું આશરે 240 ગ્રામ જેટલું વજન ધરાવે છે, જે મરઘીનાં ઇંડાં કરતાં લગભગ પાંચ ગણું મોટું છે. આ ઇંડાંમાં જરદીનું પ્રમાણ પણ વધારે હોય છે. તેના કારણે બચ્ચાને ઇંડાની અંદર લાંબા સમય સુધી વિકાસ કરવા માટે પૂરતું પોષણ મળે છે. મેગાપોડનાં ઇંડાંમાંથી બચ્ચું બહાર આવવામાં લગભગ બે થી ત્રણ મહિના જેટલો સમય લાગી શકે છે. આ સમય દરમિયાન માતા-પિતા તેની કોઈ સંભાળ રાખતાં નથી. ( Credits: AI Generated )

5 / 7
મેગાપોડનાં બચ્ચાં અન્ય પક્ષીઓનાં બચ્ચાં કરતાં ખૂબ જ અલગ હોય છે. સામાન્ય રીતે પક્ષીનાં બચ્ચાં જન્મ સમયે નબળાં હોય છે અને ખોરાક તથા રક્ષણ માટે માતા-પિતા પર આધાર રાખે છે. પરંતુ મેગાપોડનું બચ્ચું ઇંડામાંથી બહાર આવવા માટે પોતે જ માટી ખોદીને બહાર આવે છે.

મેગાપોડનાં બચ્ચાં અન્ય પક્ષીઓનાં બચ્ચાં કરતાં ખૂબ જ અલગ હોય છે. સામાન્ય રીતે પક્ષીનાં બચ્ચાં જન્મ સમયે નબળાં હોય છે અને ખોરાક તથા રક્ષણ માટે માતા-પિતા પર આધાર રાખે છે. પરંતુ મેગાપોડનું બચ્ચું ઇંડામાંથી બહાર આવવા માટે પોતે જ માટી ખોદીને બહાર આવે છે.

6 / 7
જ્યારે તે જમીનની બહાર આવે છે ત્યારે તેની આંખો ખુલ્લી હોય છે અને શરીર પર પૂરાં પીંછાં હોય છે. જન્મના થોડા કલાકોમાં જ તે ચાલવા, દોડવા અને ઉડવા માટે સક્ષમ બની શકે છે. સૌથી નવાઈની વાત એ છે કે જન્મ પછી તેને માતા-પિતાની કોઈ મદદની જરૂર પડતી નથી. તે પોતાનો ખોરાક જાતે શોધે છે અને પોતાની રીતે જીવનની શરૂઆત કરે છે. આમ, મેગાપોડ પક્ષી કુદરતની એક અદ્ભુત રચના છે. જે આપણને બતાવે છે કે દરેક જીવની જીવવાની અને પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની રીત અલગ હોય છે. ( Credits: AI Generated )

જ્યારે તે જમીનની બહાર આવે છે ત્યારે તેની આંખો ખુલ્લી હોય છે અને શરીર પર પૂરાં પીંછાં હોય છે. જન્મના થોડા કલાકોમાં જ તે ચાલવા, દોડવા અને ઉડવા માટે સક્ષમ બની શકે છે. સૌથી નવાઈની વાત એ છે કે જન્મ પછી તેને માતા-પિતાની કોઈ મદદની જરૂર પડતી નથી. તે પોતાનો ખોરાક જાતે શોધે છે અને પોતાની રીતે જીવનની શરૂઆત કરે છે. આમ, મેગાપોડ પક્ષી કુદરતની એક અદ્ભુત રચના છે. જે આપણને બતાવે છે કે દરેક જીવની જીવવાની અને પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની રીત અલગ હોય છે. ( Credits: AI Generated )

7 / 7
( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: Rio HelmiLightRocket via Getty  )

( નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.) ( Credits: Rio HelmiLightRocket via Getty )

Follow Us
Loading...
Unable to load recommendations.