
શારદીય નવરાત્રીમાં મા અંબાના નવ સ્વરૂપોની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. આ નવ દિવસો દરમિયાન મહાઅષ્ટમી અને મહાનવમી તિથિનું વિશેષ આધ્યાત્મિક મહત્વ હોય છે. વર્ષ 2026 માં આ બંને પવિત્ર તિથિઓની પૂજા 19 ઓક્ટોબરના રોજ કરવામાં આવશે, જ્યારે 20 ઓક્ટોબરે વિજયાદશમી (દશેરા) ની ઉજવણી થશે. અષ્ટમી અને નવમીના દિવસે ભક્તો મા અંબાની આરાધના, હવન અને કન્યા પૂજન કરતા હોય છે. આ ધાર્મિક પરંપરાઓની સાથે દીપ પ્રગટાવવાનું પણ વિશેષ માહાત્મ્ય છે. એવી ધાર્મિક માન્યતા છે કે શ્રદ્ધાપૂર્વક દીપદાન કરવાથી પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને ખુશહાલી જળવાઈ રહે છે.

દીવાને શુભતા, પ્રકાશ અને હકારાત્મક ઊર્જાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. અષ્ટમી અને નવમી તિથિએ ઘરના મુખ્ય દ્વાર, તુલસી અને તિજોરી જેવા પવિત્ર સ્થાનો પર દીવો પ્રગટાવી પરિવારની ઉન્નતિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત દીપદાનને ગ્રહશાંતિ અને વાસ્તુદોષ નિવારણ સાથે પણ જોડવામાં આવે છે. આવો જાણીએ, આ બંને દિવસોમાં કયા 5 સ્થળોએ દીવો પ્રગટાવવો સૌથી શુભ માનવામાં આવે છે:

ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર દીવો પ્રગટાવો: નવરાત્રીની અષ્ટમી અને નવમીની સાંજે ઘરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર દીવો પ્રગટાવવો અત્યંત શુભ ગણાય છે. માન્યતા અનુસાર, મુખ્ય દ્વાર પર દીપ પ્રગટાવવાથી ઘરમાં નકારાત્મક ઊર્જા પ્રવેશતી નથી અને સુખ-સમૃદ્ધિનું આગમન થાય છે. દીવો એવી સુરક્ષિત જગ્યાએ મૂકવો જોઈએ જ્યાંથી આવવા-જવામાં કોઈ અડચણ ન થાય અને આગ લાગવાનું જોખમ ન રહે.

તુલસીના ક્યારા પાસે દીવો પ્રગટાવો: હિન્દુ ધર્મમાં તુલસીના છોડને પરમ પવિત્ર અને પૂજનીય માનવામાં આવે છે. સામાન્ય દિવસોમાં પણ તુલસી પાસે સંધ્યાકાળે દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. અષ્ટમી અને નવમીના દિવસે સાંજે તુલસી પાસે ઘીનો દીવો પ્રગટાવીને પરિવારની સુખ-શાંતિ માટે પ્રાર્થના કરવી જોઈએ. ધ્યાન રાખવું કે દીવાની જ્યોતથી તુલસીના પાન કે છોડને કોઈ નુકસાન ન પહોંચે.

રસોડામાં દીવો પ્રગટાવો: ધાર્મિક પરંપરાઓમાં રસોડાને મા અન્નપૂર્ણાનું સ્થાન ગણવામાં આવે છે, જે અન્ન અને સમૃદ્ધિની દેવી છે. આથી અષ્ટમી અને નવમી પર રસોડાની કોઈ સ્વચ્છ જગ્યા પર દીવો પ્રગટાવવાથી ઘરમાં ક્યારેય અન્ન-ધન ની ખોટ વર્તાતી નથી. કેટલીક પરંપરાઓમાં પીવાના પાણીના સ્થાન (પનિહારે) પાસે પણ દીવો મૂકવો શુભ માનવામાં આવે છે. જોકે, દીવો પ્રગટાવતી વખતે ગેસ સિલિન્ડર, ચૂલો કે કપડાં જેવી જ્વલનશીલ વસ્તુઓથી સલામત અંતર રાખવું જરૂરી છે.

તિજોરી કે ધન રાખવાના સ્થાન પર દીવો પ્રગટાવો: અષ્ટમી અને નવમી પર તિજોરી કે નાણાં રાખવાના સ્થળ નજીક દીવો પ્રગટાવવો આર્થિક વૃદ્ધિ સાથે જોડાયેલી માન્યતા છે. આમ કરવાથી દેવી લક્ષ્મીની કૃપા રહે છે અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે. વેપારીઓ અને નોકરીયાત વર્ગ માટે આ ઉપાય ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. દીવાને તિજોરીની અંદર કે રોકડ રકમ, દસ્તાવેજો અને કપડાંની બિલકુલ અડીને ન મૂકતા થોડે દૂર સુરક્ષિત સ્થાન પર પ્રગટાવવો જોઈએ.

પીપળાના વૃક્ષ નીચે દીવો પ્રગટાવો: ધાર્મિક શાસ્ત્રોમાં પીપળાના વૃક્ષમાં ત્રિદેવનો વાસ માનવામાં આવ્યો છે. નવરાત્રીની અષ્ટમી કે નવમીની સાંજે પીપળાના વૃક્ષ નીચે સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવવો શુભ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. જ્યોતિષીય માન્યતા મુજબ, આ ઉપાયથી શનિદોષ સહિત અન્ય અશુભ ગ્રહોનો પ્રભાવ શાંત થાય છે. દીવો પ્રગટાવતી વખતે ઝાડના સૂકા પાંદડાં કે કચરાથી પૂરતું ધ્યાન રાખવું જેથી અકસ્માત ન સર્જાય.

નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલો ઉપાય ધાર્મિક આસ્થાઓ અને લોક માન્યતાઓ પર આધારિત છે, જેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. સામાન્ય જનરૂચિને ધ્યાનમાં રાખીને આ લેખને અહીં પ્રસ્તુત કરવામાં આવ્યો છે