Persistent Cough : ત્રણ અઠવાડિયાથી વધુ ખાંસી આવે છે ? શરીરના આ સંકેતોને ભૂલથી પણ અવગણશો નહીં!
ખાંસી આવવી એ શરીરની સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. તેના દ્વારા શ્વસન માર્ગમાં રહેલી ધૂળ, કફ અને અન્ય હાનિકારક કણો બહાર નીકળે છે. સામાન્ય શરદી કે ફ્લૂ પછી થોડા દિવસો સુધી ખાંસી રહેવી સામાન્ય છે. પરંતુ જો ખાંસી ત્રણ અઠવાડિયા કે તેથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રહે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. લાંબા સમય સુધી રહેતી ખાંસી ક્યારેક અન્ય બીમારીનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે.
સતત ખાંસી થવા પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે. શરદી મટી ગયા પછી પણ થોડા સમય સુધી ખાંસી રહી શકે છે. આ ઉપરાંત ધૂળની એલર્જી, અસ્થમા, શ્વાસનળીમાં સોજો, ધૂમ્રપાન અને પેટમાં બનતો એસિડ ગળા સુધી આવવો પણ ખાંસીનું કારણ બની શકે છે.
કેટલાક કિસ્સાઓમાં ફેફસાંનો ચેપ અથવા ક્ષય રોગ (ટીબી) પણ લાંબી ખાંસી માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. જો ત્રણ અઠવાડિયાથી વધુ સમયથી ખાંસી આવતી હોય અને સાથે કફ નીકળતો હોય, તાવ આવતો હોય, રાત્રે વધારે પરસેવો થતો હોય અથવા કોઈ ખાસ કારણ વગર વજન ઘટતું હોય, તો ટીબીની તપાસ કરાવવી જરૂરી બની શકે છે.
જો લાંબા સમયથી ખાંસી આવતી હોય અને તેની સાથે છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, સતત તાવ, ભૂખ ઓછી લાગવી અથવા વજન ઘટવું જેવા લક્ષણો જોવા મળે, તો તેને સામાન્ય ખાંસી માનીને અવગણશો નહીં. ખાંસી કરતી વખતે લોહી નીકળે તો તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવો. જો શ્વાસ લેવામાં ખૂબ મુશ્કેલી થતી હોય, છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો હોય અથવા તબિયત ઝડપથી બગડતી હોય, તો નજીકની હોસ્પિટલના ઇમરજન્સી વિભાગમાં જવું જોઈએ.
ટીબી જેવી બીમારીઓનાં લક્ષણો શરૂઆતમાં ધીમે ધીમે દેખાઈ શકે છે. તેથી લાંબા સમયથી ખાંસી રહેતી હોય તો તપાસ કરાવવામાં મોડું ન કરવું જોઈએ. સમયસર બીમારીની ઓળખ થવાથી યોગ્ય સારવાર શરૂ કરી શકાય છે અને ચેપ અન્ય લોકોમાં ફેલાવાનું જોખમ પણ ઘટાડી શકાય છે.
જો ખાંસી ત્રણ અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રહે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે. ડૉક્ટર ખાંસી કેટલા સમયથી છે, કફ નીકળે છે કે નહીં, ધૂમ્રપાનની આદત છે કે અન્ય કોઈ તકલીફ છે તે વિશે પૂછશે. જરૂર જણાય તો ગળફાની તપાસ દ્વારા ચેપનું કારણ જાણવા, છાતીના એક્સ-રે દ્વારા ફેફસાંની સ્થિતિ તપાસવા અને ફેફસાંની કાર્યક્ષમતાની તપાસ દ્વારા શ્વાસ લેવાની ક્ષમતા જાણવા માટે સલાહ આપી શકે છે.
આ તપાસના પરિણામો અને ખાંસી પાછળનું કારણ જાણ્યા પછી ડૉક્ટર યોગ્ય સારવાર નક્કી કરશે. તેથી, લાંબા સમયથી ખાંસી રહેતી હોય તો તેને અવગણવાને બદલે સમયસર તપાસ કરાવવી અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ સારવાર લેવી જરૂરી છે.
ખાંસી લાંબા સમય સુધી રહે, વારંવાર પાછી આવે અથવા તેની સાથે અન્ય તકલીફો જોવા મળે, તો સમયસર ડૉક્ટરની સલાહ લો. ખાસ કરીને લોહીવાળો કફ કે શ્વાસ લેવામાં ગંભીર તકલીફ હોય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ મેળવો. ( Disclaimer: આ લેખ માત્ર જાણકારી માટે છે. તેનો ઉપયોગ પુર્વે આપ આપના તબીબ અથવા તજજ્ઞોની સલાહ ખાસ લેવી જરૂરી છે. )
