નંબર પ્લેટનો ઇતિહાસ: જાણો કેમ, ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ થઈ વાહનો પર નંબર પ્લેટ લગાવવાની સિસ્ટમ
વાહનો પર નંબર પ્લેટ લગાવવાની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ? વાહનોની ઓળખ, ટ્રાફિક કંટ્રોલ અને સુરક્ષા માટે આ સિસ્ટમ શરૂ કરવામાં આવી હતી. જાણો તેનો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ.
આજના સમયમાં દરેક કાર કે બાઇક પર નંબર પ્લેટ ફરજિયાત જોવા મળે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ સિસ્ટમ ક્યારે શરૂ થઈ હતી? આજે રસ્તાઓ પર દરેક વાહન માટે એક અનન્ય રજિસ્ટ્રેશન નંબર હોય છે, જે અધિકારીઓને વાહનના માલિકની ઓળખ, વાહનને ટ્રેક કરવું અને ટ્રાફિક નિયમો અમલમાં લાવવામાં મદદ કરે છે. આ સિસ્ટમ આજથી લગભગ 130 વર્ષથી પણ જૂની છે. (Image Credit Source: Social Media)
નંબર પ્લેટ કેમ શરૂ કરવામાં આવી? 19મી સદીના અંત ભાગમાં જ્યારે ઓટોમોબાઇલ વાહનો રસ્તાઓ પર દેખાવા લાગ્યા, ત્યારે સરકારોને એક નવી સમસ્યાનો સામનો કરવો પડ્યો. ઘોડાથી ખેંચાતા વાહનોની તુલનામાં મોટર વાહનો ખૂબ ઝડપથી ચાલતા હતા, જેના કારણે અકસ્માત અથવા ગુનાહિત ઘટનામાં તેમને ટ્રેસ કરવું મુશ્કેલ હતું. (Image Credit Source: AI Generated)
આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે અધિકારીઓએ વાહન માલિકો માટે એક ઓળખ સિસ્ટમ બનાવવાની જરૂરિયાત અનુભવી. તેથી વાહન પર એવી પ્લેટ લગાવવી ફરજિયાત કરવામાં આવી જેમાં વાહન અને તેના માલિકની માહિતી હોય. તેનો મુખ્ય હેતુ રોડ સેફ્ટી સુધારવો, જવાબદારી નક્કી કરવી, વાહન માલિકની ઓળખ કરવી અને ચોરી તથા ગેરકાયદેસર ઉપયોગ પર રોક લગાવવાનો હતો. (Image Credit Source: AI Generated)
દુનિયાની પ્રથમ નંબર પ્લેટ સિસ્ટમ: વાહન ઓળખ માટેની પ્રથમ સત્તાવાર વ્યવસ્થા 14 ઓગસ્ટ 1893ના રોજ ફ્રાન્સના પેરિસ શહેરમાં શરૂ થઈ હતી. શહેરમાં ચાલતા દરેક વાહન માટે માલિકનું નામ, સરનામું અને વાહન નંબર દર્શાવતી ઓળખ પ્લેટ રાખવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી. આ સિસ્ટમના કારણે પોલીસને અકસ્માતોમાં સામેલ ડ્રાઇવરની ઓળખ કરવી વધુ સરળ બની ગઈ. (Image Credit Source: AI Generated)
ફ્રાન્સ પછી ધીમે ધીમે ઘણા દેશોએ વાહન નોંધણી સિસ્ટમ અપનાવી. જર્મનીએ 1896માં રાષ્ટ્રીય સ્તરે નંબર પ્લેટ સિસ્ટમ શરૂ કરી અને વાહન ઓળખને દેશમાં અમલમાં લાવનાર શરૂઆતના દેશોમાંથી એક બન્યું. 1898માં નેધરલેન્ડે પણ આ સિસ્ટમ અપનાવી અને એકીકૃત ટ્રાફિક કાયદા હેઠળ ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ અને નંબર પ્લેટની વ્યવસ્થા શરૂ કરી. (Image Credit Source: ClassicCars.com Journal)
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં 1901માં ન્યૂયોર્કે વાહન ઓળખ ફરજિયાત બનાવતો કાયદો પસાર કર્યો. શરૂઆતમાં લોકો પોતે જ લાકડું, ચામડું અથવા ધાતુથી નંબર પ્લેટ બનાવતા હતા. બાદમાં 1903માં મેસાચ્યુસેટ્સ રાજ્યએ પ્રથમ વખત સરકારી રીતે તૈયાર કરેલી નંબર પ્લેટ લોંચ કરી. (Image Credit Source: Reddit)
ભારતમાં નંબર પ્લેટની શરૂઆત: ભારતમાં વાહન નોંધણીની શરૂઆત બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન થઈ હતી. 1900ના શરૂઆતના વર્ષોમાં અલગ-અલગ પ્રાંતોમાં વાહન ઓળખ માટે અલગ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા હતા. (Image Credit Source: Social Media)
બોમ્બેમાં 1901માં વાહન નોંધણી નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા, ત્યારબાદ 1903માં બંગાળ અને 1907માં મદ્રાસમાં પણ આ નિયમો અમલમાં આવ્યા. (Image Credit Source: Past India)
પરંતુ તે સમયે દરેક પ્રદેશની સિસ્ટમ અલગ હતી, એટલે એકસમાન નિયમો નહોતા. પછી 1914ના ભારતીય મોટર વાહન અધિનિયમ દ્વારા સમગ્ર બ્રિટિશ ભારતમાં વાહન નોંધણી માટે એક સમાન માળખું તૈયાર કરવામાં આવ્યું. (Image Credit Source: Social Media)
આ કાયદાએ ભારતમાં પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રીય સ્તરે વાહન નોંધણીની સત્તાવાર શરૂઆત કરી અને નંબર પ્લેટ સિસ્ટમને નિયમિત બનાવવામાં આવી. (Image Credit Source: Social Media)
