Fact Check: શું 30 જૂનથી ખરેખર બંધ થઈ જશે કાગળની ચલણી નોટો ? વાયરલ દાવા પર PIBએ જણાવી હકીકત
Fact Check paper currency : વાયરલ મેસેજ અને વીડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) 30 જૂન, 2026 સુધીમાં તમામ કાગળની ચલણી નોટો ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેશે અને તેના સ્થાને પ્લાસ્ટિક અથવા પોલિમર નોટ લાવશે. આ દાવાથી સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા શરૂ થઈ હતી, પરંતુ સરકારની સત્તાવાર ફેક્ટ-ચેકિંગ વિંગ, 'PIB ફેક્ટ ચેક' એ હવે વાસ્તવિક હકીકત જાહેર કરી છે.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી, સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર એક સમાચાર ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યા છે, જેના કારણે સામાન્ય લોકોમાં નોંધપાત્ર મૂંઝવણ ઊભી થઈ છે. વાયરલ મેસેજ અને વીડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) 30 જૂન, 2026 સુધીમાં તમામ કાગળની ચલણી નોટો ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેશે અને તેના સ્થાને પ્લાસ્ટિક અથવા પોલિમર નોટ લાવશે. આ દાવાથી સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા શરૂ થઈ હતી, પરંતુ સરકારની સત્તાવાર ફેક્ટ-ચેકિંગ વિંગ, 'PIB ફેક્ટ ચેક' એ હવે વાસ્તવિક હકીકત જાહેર કરી છે. ચાલો આ વાયરલ દાવા પાછળનું સત્ય શું છે જાણીએ.
PIB ફેક્ટ ચેકે X (અગાઉ ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટમાં આ દાવાને સંપૂર્ણપણે ખોટો અને ભ્રામક જાહેર કર્યો છે. RBI ના એક નિવેદનને ટાંકીને, PIB એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે કેન્દ્ર સરકાર કે કેન્દ્રીય બેંક 30 જૂન, 2026 સુધીમાં પ્લાસ્ટિક ચલણી નોટો બંધ કરવાની કોઈ યોજના ધરાવતી નથી. હાલમાં તમારા કબજામાં રહેલી બધી કાગળની નોટો માન્ય કાનૂની ટેન્ડર રહેશે.
ફેક્ટ-ચેક યુનિટ મુજબ, સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા વીડિયોમાં ડિજિટલી ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે, અથવા સંપાદિત કરવામાં આવ્યો છે. વીડિયોમાં ₹10, ₹20, ₹50 અને ₹100 ની નોટો હિન્દીમાં ગેરમાર્ગે દોરતા કેપ્શન સાથે દર્શાવવામાં આવી છે.
વાસ્તવમાં, કેટલાક સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ વિવિધ મીડિયા અહેવાલોને ટાંકીને પોલિમર બેંકનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. ઇન્ટરનેટ પર લોકો દલીલ કરી રહ્યા હતા કે પ્લાસ્ટિક નોટો પરંપરાગત કાગળની નોટો કરતાં ઘણી વધુ ટકાઉ હોય છે. ફાટવા અને બગાડનો પ્રતિકાર કરે છે અને નકલ કરવી અત્યંત મુશ્કેલ છે.
કેટલાક અનૈતિક તત્વોએ આ ચર્ચાને અફવામાં ફેરવી દીધી, વાયરલ સંદેશાઓ ફેલાવ્યા જેમાં કાગળની નોટો બંધ કરવાની ચોક્કસ તારીખનો સમાવેશ થતો હતો.
PIB અને RBI એ નાગરિકોને સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા કોઈપણ વણચકાસાયેલ દાવાઓ પર વિશ્વાસ ન કરવા અથવા ફોરવર્ડ ન કરવા માટે ભારપૂર્વક વિનંતી કરી છે. કોઈપણ નાણાકીય અથવા સરકારી યોજના સંબંધિત અધિકૃત માહિતી માટે, કૃપા કરીને ફક્ત ભારતીય રિઝર્વ બેંકની સત્તાવાર વેબસાઇટ (rbi.org.in) નો સંદર્ભ લો. જો તમને ભારત સરકાર સંબંધિત કોઈપણ શંકાસ્પદ સામગ્રી મળે, તો તમે તેની જાણ સીધા X પર @PIBFactCheck ને કરી શકો છો.
