Fact Check: શું 30 જૂનથી ખરેખર બંધ થઈ જશે કાગળની ચલણી નોટો ? વાયરલ દાવા પર PIBએ જણાવી હકીકત
Fact Check paper currency : વાયરલ મેસેજ અને વીડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) 30 જૂન, 2026 સુધીમાં તમામ કાગળની ચલણી નોટો ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેશે અને તેના સ્થાને પ્લાસ્ટિક અથવા પોલિમર નોટ લાવશે. આ દાવાથી સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા શરૂ થઈ હતી, પરંતુ સરકારની સત્તાવાર ફેક્ટ-ચેકિંગ વિંગ, 'PIB ફેક્ટ ચેક' એ હવે વાસ્તવિક હકીકત જાહેર કરી છે.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી, સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર એક સમાચાર ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યા છે, જેના કારણે સામાન્ય લોકોમાં નોંધપાત્ર મૂંઝવણ ઊભી થઈ છે. વાયરલ મેસેજ અને વીડિયોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) 30 જૂન, 2026 સુધીમાં તમામ કાગળની ચલણી નોટો ચલણમાંથી પાછી ખેંચી લેશે અને તેના સ્થાને પ્લાસ્ટિક અથવા પોલિમર નોટ લાવશે. આ દાવાથી સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચા શરૂ થઈ હતી, પરંતુ સરકારની સત્તાવાર ફેક્ટ-ચેકિંગ વિંગ, 'PIB ફેક્ટ ચેક' એ હવે વાસ્તવિક હકીકત જાહેર કરી છે. ચાલો આ વાયરલ દાવા પાછળનું સત્ય શું છે જાણીએ.
જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં કમિશનને પૂરા 18 મહિના લાગી શકે છે. જો જરૂરી હોય તો, કમિશન સરકાર પાસેથી સમયમર્યાદા વધારવાની વિનંતી પણ કરી શકે છે. નેશનલ કાઉન્સિલ-જોઈન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી (સ્ટાફ સાઇડ) એ 8મા પગાર પંચને 3.83 ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની ભલામણ કરી છે. જો કે, ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિઓમાં આટલું ઊંચું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર શક્ય નથી.
ઓલ ઈન્ડિયા NPS એમ્પ્લોયીઝ ફેડરેશનના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ મનજીત સિંહ પટેલ કહ્યું કે મહાનગરોમાં ઘરના ભાડા ખૂબ જ ઊંચા થઈ ગયા છે. દિલ્હીમાં લેવલ-1 કર્મચારીને હાલમાં આશરે ₹5,400 HRA મળે છે, જ્યારે સામાન્ય 2BHK ઘરનું ભાડું લગભગ આનાથી ઘણું વધારે છે. આવી સ્થિતિમાં, કર્મચારીઓ માટે તેમના ખર્ચનું સંચાલન કરવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે."
વાસ્તવમાં, કેટલાક સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ વિવિધ મીડિયા અહેવાલોને ટાંકીને પોલિમર બેંકનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા. ઇન્ટરનેટ પર લોકો દલીલ કરી રહ્યા હતા કે પ્લાસ્ટિક નોટો પરંપરાગત કાગળની નોટો કરતાં ઘણી વધુ ટકાઉ હોય છે. ફાટવા અને બગાડનો પ્રતિકાર કરે છે અને નકલ કરવી અત્યંત મુશ્કેલ છે.
નવા નિયમો સત્તાવાર પ્રવાસો અને કર્મચારી તાલીમ પર થતા ખર્ચ અંગે સંપૂર્ણ સ્પષ્ટતા પણ પ્રદાન કરે છે. ભારતમાં કરવામાં આવેલા સત્તાવાર પ્રવાસોને 'ઘરેલું મુસાફરી ખર્ચ' તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે, જ્યારે વિદેશ પ્રવાસોને 'વિદેશી મુસાફરી ખર્ચ' તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે. વધુમાં, રજા મુસાફરી કન્સેશન (LTC) ને એક અલગ શ્રેણી સોંપવામાં આવી છે. કર્મચારીઓની તાલીમ ફી, વર્કશોપ અને સામગ્રી સંબંધિત ખર્ચ અલગથી નોંધવામાં આવશે, જોકે તેમાં મુસાફરી ખર્ચનો સમાવેશ થશે નહીં.
ઓલ ઇન્ડિયા ડિફેન્સ એમ્પ્લોઇઝ ફેડરેશન (AIDEF) એ પણ NC-JCM ની જેમ 40%, 35% અને 30% HRA ની ભલામણ કરી છે. ફેડરેશન ઓફ નેશનલ પોસ્ટલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (FNPO) એ માંગ કરી છે કે HRA ને DA સાથે જોડવામાં આવે અને તેના લાભો પેન્શનરો સુધી પહોંચાડવામાં આવે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે આઠમા પગાર પંચની ભલામણો HRA વધારાનો મુદ્દો સામે આવ્યો છે. જો કર્મચારી સંગઠનોની માંગણીઓ મંજૂર થાય છે, તો લાખો કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓના પગાર અને માસિક આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે.
