ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ $115ને પાર, શું ભારતમાં મોંઘુ થશે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને રાશન? જાણો સરકારની તૈયારી
ક્રૂડ ઓઈલ જરૂરિયાતોના લગભગ 90% હિસ્સો આયાત કરે છે. પરિણામે, તેલના ભાવમાં માત્ર $1નો વધારો થાય તો પણ દેશના કાચા તેલના આયાત બિલમાં લગભગ ₹18,000 કરોડનો વધારો થાય છે.
પશ્ચિમ એશિયા (મધ્ય પૂર્વ)માં ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા છે, અને તેની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર જોવા મળી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $115ને વટાવી ગયા છે, જેના કારણે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે.
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતોના લગભગ 90% હિસ્સો આયાત કરે છે. પરિણામે, તેલના ભાવમાં માત્ર $1નો વધારો થાય તો પણ દેશના કાચા તેલના આયાત બિલમાં લગભગ ₹18,000 કરોડનો વધારો થાય છે. જાણો કે આ સંકટ તમારા ખિસ્સા અને રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રને કેવી રીતે અસર કરી શકે છે, અને ભારત સરકાર આ અંગે શું તૈયારીઓ કરી રહી છે.
માલ-સામાનના પરિવહન ખર્ચમાં 10 ગણો ઉછાળો : યુદ્ધના જોખમને કારણે દરિયાઈ માર્ગે થતા પરિવહન (ફ્રેઈટ) ખર્ચમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. 'ડ્રુરી વર્લ્ડ કન્ટેનર ઈન્ડેક્સ' (Drewry World Container Index) મુજબ, 40 ફૂટના કન્ટેનરનું ભાડું જે ગયા વર્ષે $1,746 હતું.
તે હવે વધીને $4,585 થઈ ગયું છે. 'ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન્સ' (FIEO) ના અહેવાલ મુજબ, પશ્ચિમ એશિયાના બંદરો માટે કન્ટેનરના ભાડા $800થી વધીને $8,000 થી $10,000 સુધી પહોંચી ગયા છે. હોરમૂઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં જહાજો અને તેના કર્મચારીઓની સુરક્ષા કરવી અત્યંત મુશ્કેલ બની ગઈ છે, જેના કારણે ભારતની નિકાસ અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠા સાંકળ (supply chain) ખોરવાઈ રહી છે.
શું પેટ્રોલ અને ડીઝલ વધુ મોંઘા થશે? : ઓક્ટોબર મહિનામાં કાચા તેલનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ બેરલ $120 સુધી પહોંચી ગયો હતો. જે છેલ્લા 12 વર્ષમાં નોંધાયેલો સૌથી ઊંચો માસિક ભાવ છે. વધુમાં, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડીઝલ અને પેટ્રોલના ભાવ પણ ઘણા ઊંચા છે, જેના કારણે સરકારી તેલ કંપનીઓ પર ભારે દબાણ સર્જાયું છે.
જોકે સરકારે તાજેતરમાં કરવેરામાં ઘટાડો કરીને કંપનીઓને થોડી રાહત આપી છે, તેમ છતાં એવી પ્રબળ શક્યતા છે કે જો કાચા તેલના ભાવ ઊંચા જ રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થશે.
ભારત સરકાર કેટલી સજ્જ છે? : વૈશ્વિક સંકટ હોવા છતાં, આ વખતે ભારત સરકાર વધુ સારી સ્થિતિમાં હોય તેવું જણાય છે. નીચા ભાવોનો લાભ લઈને, સરકારે અને ખાતર કંપનીઓએ આગામી સીઝન માટે ખાતર અને ઈંધણનો પૂરતો જથ્થો અગાઉથી જ મેળવી લીધો છે. વધુમાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) તરફથી કેન્દ્ર સરકારને મળેલો ડિવિડન્ડ અને મજબૂત કર વસૂલાત એક એવું સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડે છે, જે નાણાકીય ખાધને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, આયાત બિલમાં થતો વધારો 'કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ' (ચાલુ ખાતાની ખાધ) અને રૂપિયાના મૂલ્ય પર દબાણ લાવશે, જેની અસર વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) ના મનોભાવ પર પણ પડી શકે છે
