સદીઓ જૂના છતાં આજે પણ મજબૂત: જાણો ભારતના એ પુલો વિશે, જે આજે પણ અડીખમ ઊભા છે
આપણે રોજબરોજ મુસાફરી કરતી વખતે અનેક આધુનિક પુલો જોઈએ છીએ, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે ભારતમાં એવા પણ પુલો છે જે સદીઓ જૂના હોવા છતાં આજે પણ અડીખમ ઊભા છે? આ પુલો માત્ર ઇતિહાસના સાક્ષી નથી, પરંતુ ભારતીય ઇજનેરીના અદ્ભુત નમૂનાઓ પણ છે. ભારતના એવા જ સૌથી જૂના અને મજબૂત પુલો વિશે જાણીએ.
ઉત્તર પ્રદેશના પ્રયાગરાજમાં યમુના નદી પર બનેલો નૈની રેલ પુલ દેશના સૌથી જૂના પુલોમાંનો એક છે. આ 1006 મીટર લાંબો પુલ 1865 માં અંગ્રેજો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ પુલ પરથી ટ્રેનો પસાર થાય છે જ્યારે નાના વાહનો તેની નીચેથી ચાલે છે. 14 થાંભલાઓ પર બનેલા આ પુલને બનાવવામાં છ વર્ષ લાગ્યા. બ્રિટિશ એન્જિનિયર શિવલેની દેખરેખ હેઠળ બનેલ આ પુલનો દરેક થાંભલો 67 ફૂટ લાંબો અને 17 ફૂટ પહોળો છે. તેનો પાયો 42 ફૂટ ઊંડો છે. તેના 13 થાંભલા જૂતાના આકારના છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં હુગલી નદી પર બનેલો જૂનો હાવડા પુલ (રવીન્દ્ર સેતુ) પણ દેશના સૌથી જૂના પુલોમાંનો એક છે. આ પુલ 1874 માં લોકોની અવરજવર માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો, જે વિશ્વના સૌથી લાંબા કેન્ટીલીવર પુલોમાંનો એક છે.
ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં ગંગા નદી પર ઉન્નાવના શુક્લગંજ બાજુ પર બનેલો ગંગા રેલ બ્રિજ અથવા કાનપુર ગંગા બ્રિજ કાનપુર-લખનૌ વચ્ચે ટ્રેન અવરજવરનું એકમાત્ર સાધન છે. આ પુલ 1875માં અંગ્રેજો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો હતો. નૈની પુલની જેમ, ઉપરના આ પુલ પર ટ્રેનો અને નીચે રસ્તા પર વાહનો દોડતા હતા. જોકે, હવે આ રસ્તો બંધ થઈ ગયો છે.
દિલ્હીમાં, મુઘલ યુગનો એક પુલ હજુ પણ કાર્યરત છે. નિઝામુદ્દીન વિસ્તારમાં બનેલો આ પુલ બારાપુલા બ્રિજ તરીકે ઓળખાય છે, કારણ કે તે 12 થાંભલાઓ પર ટકે છે. તે 1628માં મુઘલ સમયગાળા દરમિયાન મિનાર બાનુ આગા દ્વારા બનાવવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે જહાંગીરે દિલ્હી પર શાસન કર્યું હતું.
લોખંડનો પુલ પુલ નં. 249: 1866માં દિલ્હીમાં યમુના નદી પર બનેલો આ પુલ હજુ પણ કાર્યરત છે. તેને ભારતનો પ્રથમ મોટો લોખંડનો રેલ્વે પુલ માનવામાં આવે છે.
ગોલ્ડન બ્રિજ: ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લામાં 1881માં નર્મદા નદી પર બનેલો પુલ હજુ પણ રોડ ટ્રાફિક માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
શાહી પુલ: ઉત્તર પ્રદેશના જૌનપુરમાં 1564માં બનેલો આ પુલ હજુ પણ હળવા વાહનો માટે ઉપયોગમાં છે.
નામદંગ પુલ: આસામમાં 1703માં બનેલો આ પુલ એક જ પથ્થરથી બનેલો છે અને હજુ પણ હળવા વાહનો માટે ઉપયોગમાં છે.
એકલા ભારતીય રેલ્વે પાસે આવા 38 હજારથી વધુ પુલ છે, જે સો વર્ષથી વધુ જૂના છે. તેમનું સમયાંતરે નિરીક્ષણ અને સમારકામ કરવામાં આવે છે. આ હજુ પણ ઉપયોગમાં છે. (All photos credit: google and social media)
