પેઇનકિલર દવાઓથી કિડનીને નુકસાન ? જાણો લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કરવાના જોખમો
કેટલાક દર્દીઓમાં પેઇનકિલર દવાઓના વધુ પડતા અથવા લાંબા સમય સુધી ઉપયોગને કારણે કિડની પર ખરાબ અસર થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં કિડનીને નુકસાન થઈ રહ્યું હોવાના કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો જોવા મળતા નથી. પરંતુ સમય જતાં કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે અને ગંભીર સ્થિતિમાં કિડની ફેલ્યોરનું જોખમ પણ ઊભું થઈ શકે છે.
દુખાવો થતાં વારંવાર પોતાની રીતે પેઇનકિલર લેવાની આદત કિડની માટે નુકસાનકારક બની શકે છે. લાંબા સમય સુધી આવી દવાઓ લેવાથી કિડનીની કામગીરી બગડી શકે છે અને ગંભીર સ્થિતિમાં ડાયાલિસિસ અથવા કિડની ફેલ્યોરનું જોખમ પણ રહે છે.
ડૉક્ટરોને દર અઠવાડિયે એવા દર્દીઓ જોવા મળે છે, જેમની કિડની લાંબા સમય સુધી ડૉક્ટરની સલાહ વગર પેઇનકિલર લેવાથી અસરગ્રસ્ત થઈ છે. ઘૂંટણ, માથું કે કમરનો દુખાવો હોય ત્યારે ઘણા લોકો સારવાર કરાવવાને બદલે રોજ દવા લે છે. ચિંતાની વાત એ છે કે આવી સમસ્યા હવે 30થી 40 વર્ષની ઉંમરના લોકોમાં પણ જોવા મળી રહી છે.
પેઇનકિલર્સથી કિડનીને નુકસાન થતું હોવાની જાણ ઘણા લોકોને હોતી નથી, કારણ કે શરૂઆતમાં તેના સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા નથી. લાંબા સમય સુધી દવાનો ઉપયોગ કરવાથી કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે. પેશાબમાં તકલીફ, કમરનો દુખાવો અથવા પગ-ઘૂંટીમાં સોજો જેવા લક્ષણો દેખાય ત્યારે સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે અને કેટલાક દર્દીઓને ડાયાલિસિસની જરૂર પડી શકે છે.
લાંબા સમય સુધી ડૉક્ટરની સલાહ વિના પેઇનકિલર લેવાથી કિડનીને નુકસાન થઈ શકે છે. માથા, કમર, ઘૂંટણ કે સાંધાના દુખાવામાં ઘણા લોકો જાતે જ આવી દવાઓ લેતા રહે છે, જેનાથી ગંભીર સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે.
પેઇનકિલર દવાઓ દુખાવામાં ઝડપથી રાહત આપતી હોવાથી લોકો તેને સામાન્ય અને સલામત માને છે. પરંતુ કેટલીક દવાઓનો લાંબા સમય સુધી અથવા વધારે પ્રમાણમાં ઉપયોગ કરવાથી કિડની પર ખરાબ અસર પડી શકે છે. તેનાથી કિડનીની કાર્યક્ષમતા ઘટી શકે છે અને ગંભીર સ્થિતિમાં અચાનક કિડની ફેલ થવાનું જોખમ પણ રહે છે.
પેઇનકિલર્સનું વધારે પ્રમાણમાં સેવન કરવાથી કિડનીમાં લોહીનો પ્રવાહ ઘટી શકે છે. લાંબા સમય સુધી આવી દવાઓ લેવાથી કિડનીના ફિલ્ટરેશન યુનિટ્સને નુકસાન થઈ શકે છે અને તેની કામગીરી પર અસર પડી શકે છે.
કિડનીમાં લોહીનો પ્રવાહ યોગ્ય રીતે જળવાઈ રહે તે માટે શરીરમાં પ્રોસ્ટાગ્લાન્ડિન નામના રસાયણો મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. કેટલીક પેઇનકિલર દવાઓ આ રસાયણોના બનવાની પ્રક્રિયામાં અડચણ ઊભી કરે છે. પરિણામે કિડનીની નસો સંકોચાઈ શકે છે અને ત્યાં લોહીનો પ્રવાહ ઘટી શકે છે. ગંભીર સ્થિતિમાં આ કારણે અચાનક કિડનીની કામગીરી બગડવાનું જોખમ વધી શકે છે.
મહિનામાં એકાદ-બે વખત સામાન્ય દુખાવો થાય ત્યારે પેઇનકિલર લેવાથી જોખમ સામાન્ય રીતે ઓછું હોય છે. પરંતુ વારંવાર અથવા પોતાની રીતે આવી દવાઓ લેવાની આદત કિડની માટે નુકસાનકારક બની શકે છે. તેથી દુખાવો વારંવાર થતો હોય તો જાતે દવા લેવાને બદલે ડૉક્ટરની સલાહ લઈને યોગ્ય સારવાર કરાવવી જોઈએ. ( Disclaimer: આ લેખ માત્ર જાણકારી માટે છે. તેનો ઉપયોગ પુર્વે આપ આપના તબીબ અથવા તજજ્ઞોની સલાહ ખાસ લેવી જરૂરી છે. )
