‘તમારો સાંસદ આખરે કરે છે શું?’ વરસાદમાં ગલીઓ ડૂબે ત્યારે સાંસદને જવાબદાર ગણાવતા પહેલા જાણો તેમની વાસ્તવિક જવાબદારી
ગલીઓમાં પાણી ભરાઈ જાય, ઘરના દરવાજા સુધી પાણી પહોંચી જાય ત્યારે લોકોનો ગુસ્સો સ્વાભાવિક રીતે સ્થાનિક સાંસદ તરફ વળે છે. લોકો સવાલ કરે છે કે, “આખરે આપણો સાંસદ કરે છે શું?” જોકે, શક્ય છે કે સમસ્યા સાચી હોય પરંતુ તેનો સવાલ ખોટી સરકારી કચેરીને કરવામાં આવી રહ્યો હોય.
દર વર્ષે ચોમાસું આવે છે અને અનેક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા સર્જાય છે. ગલીઓમાં પાણી ભરાઈ જાય, ઘરના દરવાજા સુધી પાણી પહોંચી જાય ત્યારે લોકોનો ગુસ્સો સ્વાભાવિક રીતે સ્થાનિક સાંસદ તરફ વળે છે. લોકો સવાલ કરે છે કે, “આખરે આપણો સાંસદ કરે છે શું?” જોકે, શક્ય છે કે સમસ્યા સાચી હોય પરંતુ તેનો સવાલ ખોટી સરકારી કચેરીને કરવામાં આવી રહ્યો હોય.
સાંસદનું કામ ગટર કે રસ્તો બનાવવાનું નથી
સાંસદ એટલે Member of Parliament. સાંસદની મુખ્ય જવાબદારી દેશના સ્તરે કાયદા બનાવવાની અને સરકારની કામગીરી પર નજર રાખવાની છે. જ્યારે ગલીની નાળીઓ, સ્થાનિક રસ્તા, પાણી ભરાવા જેવી સમસ્યાઓની વાત આવે છે ત્યારે સામાન્ય રીતે તેની જવાબદારી નગરપાલિકા, મહાનગરપાલિકા અથવા ગ્રામ પંચાયત જેવી સ્થાનિક સંસ્થાઓની હોય છે.
સાંસદનું સૌથી મોટું કામ શું છે?
સાંસદનું સૌથી મહત્વનું કામ કાયદા બનાવવાની પ્રક્રિયામાં ભાગ લેવાનું છે. દેશમાં કોઈ બિલ કાયદો બનતા પહેલા સંસદમાંથી પસાર થાય છે. સાંસદો બિલ પર ચર્ચા કરે છે, સવાલો ઉઠાવે છે અને તેના પર મતદાન કરે છે. આ રીતે તેઓ દેશના કાયદા અને નીતિ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં સીધી ભૂમિકા ભજવે છે. આ ઉપરાંત સાંસદો સરકારને સવાલ પણ કરી શકે છે. સંસદના Question Hour એટલે કે પ્રશ્નકાળ દરમિયાન સાંસદો મંત્રીઓને વિવિધ મુદ્દાઓ પર સવાલ પૂછે છે. આ સવાલો અને તેના જવાબો સત્તાવાર રેકોર્ડનો ભાગ બને છે.
Zero Hourમાં સ્થાનિક મુદ્દાઓ પણ ઉઠાવી શકાય છે
પ્રશ્નકાળ બાદ Zero Hour એટલે કે શૂન્યકાળ દરમિયાન સાંસદો તાત્કાલિક અને મહત્વના મુદ્દાઓ સંસદમાં રજૂ કરી શકે છે. આ માધ્યમથી સાંસદ પોતાના મતવિસ્તારની સમસ્યાઓને કેન્દ્ર સરકાર સુધી પહોંચાડી શકે છે. એટલે કે સાંસદ પોતે તમારી ગલીનો ખાડો પૂરતો નથી, પરંતુ તમારા વિસ્તારની ગંભીર સમસ્યા સંબંધિત મંત્રી અને કેન્દ્ર સરકારના ધ્યાન પર લાવી શકે છે.
સંસદીય સમિતિઓમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા : સાંસદોની કામગીરીનો એક મહત્વપૂર્ણ પરંતુ ઓછો ચર્ચાતો ભાગ Parliamentary Committees એટલે કે સંસદીય સમિતિઓ સાથે જોડાયેલો છે. આ સમિતિઓ વિવિધ બિલ, મંત્રાલયની કામગીરી અને બજેટ સહિતના મુદ્દાઓની વિગતવાર તપાસ કરે છે. સરકારની કામગીરીની ઝીણવટભરી સમીક્ષા કરવામાં આ સમિતિઓ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
MPLADS હેઠળ સાંસદ શું કરી શકે?
સ્થાનિક વિકાસ માટે સાંસદોની ભૂમિકા MPLADS એટલે કે Members of Parliament Local Area Development Scheme હેઠળ પણ જોવા મળે છે. આ યોજના હેઠળ દરેક સાંસદ પોતાના મતવિસ્તારમાં વિકાસલક્ષી કામો માટે દર વર્ષે ₹5 કરોડ સુધીના કામોની ભલામણ કરી શકે છે.
જોકે, આ રકમ સાંસદના હાથમાં સીધી આવતી નથી. સાંસદ વિકાસના કામોની ભલામણ કરે છે, જ્યારે સંબંધિત જિલ્લા સત્તાધિકારીઓ કામને મંજૂરી આપીને તેનો અમલ કરાવે છે. રસ્તો, શાળા, પીવાના પાણી જેવી સુવિધાઓ માટે સાંસદ ભલામણ કરી શકે છે, પરંતુ કામનો સીધો અમલ તેમની જવાબદારી નથી.
તો પછી સાંસદની કામગીરી કેવી રીતે તપાસવી?
સાંસદની કામગીરી જાણવા માટે લોકો તેમના સંસદીય રેકોર્ડ પર નજર કરી શકે છે. PRS Legislative Research જેવી સંસ્થાઓ સાંસદોની સંસદમાં હાજરી, પૂછાયેલા સવાલો, ચર્ચામાં ભાગ અને MPLADS સંબંધિત માહિતી જાહેર કરે છે. આ માહિતીના આધારે મતદારો પોતાના સાંસદે સંસદમાં કેટલું કામ કર્યું છે અને પોતાના મતવિસ્તારના મુદ્દાઓ કેટલા પ્રમાણમાં ઉઠાવ્યા છે તે જાણી શકે છે.
સમસ્યા આવે ત્યારે કોને સવાલ કરવો?
આથી, જો ચોમાસા દરમિયાન તમારી ગલીમાં પાણી ભરાઈ જાય તો સૌથી પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે આ સમસ્યા કયા સરકારી વિભાગ અથવા સ્થાનિક સંસ્થાની જવાબદારીમાં આવે છે. એક સવાલ એ હોવો જોઈએ કે “આ કામની જવાબદારી કોની છે?” ત્યારબાદ બીજો સવાલ એ હોવો જોઈએ કે “જવાબદાર વિભાગ પોતાનું કામ યોગ્ય રીતે કરી રહ્યો છે કે નહીં?” સાંસદ, મહાનગરપાલિકા, નગરપાલિકા કે ગ્રામ પંચાયત—દરેકની પોતાની અલગ જવાબદારી અને સત્તા હોય છે. આ તફાવત સમજવાથી યોગ્ય સમસ્યા માટે યોગ્ય જવાબદાર વ્યક્તિ અથવા સરકારી તંત્ર સુધી પહોંચવું સરળ બને છે.
