
સુપ્રીમ કોર્ટે ધર્મ પરિવર્તન અને જાતિ આધારિત અનામતના મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર હિન્દુ સામાજિક વ્યવસ્થામાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) તરીકે મળતી ઓળખના આધારે અન્ય ધર્મ અપનાવ્યા બાદ અનામતનો લાભ મેળવવાનો દાવો કરી શકાય નહીં. આ ચુકાદાથી ધર્મ પરિવર્તન બાદ અનામતના લાભો અંગે ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
આ મામલો તમિલનાડુ સરકારના એક નિર્ણય સાથે સંકળાયેલો હતો. મદ્રાસ હાઈકોર્ટે મુસ્લિમ ધર્મ અપનાવનારા લોકોને અનામતનો લાભ આપવાના સરકારના નિર્ણયને રદ કર્યો હતો. ત્યારબાદ આ મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના આદેશને યથાવત્ રાખતાં સંબંધિત અરજી ફગાવી દીધી હતી.
કોર્ટના ચુકાદા મુજબ, અનુસૂચિત જાતિ સાથે સંકળાયેલી બંધારણીય જોગવાઈઓ હેઠળ મળતા લાભોનો દાવો માત્ર વ્યક્તિના અગાઉના ધર્મ અથવા જાતિની ઓળખના આધારે કરી શકાય નહીં. ધર્મ પરિવર્તન બાદ અનામત માટેની પાત્રતા નક્કી કરતી વખતે લાગુ પડતી બંધારણીય જોગવાઈઓ અને કાનૂની શરતોનું પાલન જરૂરી છે.
આ ચુકાદો ધર્મ પરિવર્તન અને અનામત વચ્ચેના કાનૂની સંબંધને સમજવા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. જોકે, અનુસૂચિત જાતિ અને અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) માટેની અનામતની જોગવાઈઓ અલગ છે. તેથી તમામ પ્રકારની અનામત અંગે એકસરખો નિયમ લાગુ પડે છે એવું માનવાને બદલે સંબંધિત કાનૂની જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.