નોકરી અને શૈક્ષણિક સંસ્થામાં 10% EWS ક્વોટા અંગે સુપ્રીમકોર્ટમાં આજે આવી શકે છે નિર્ણય

સુપ્રીમ કોર્ટ આજે 103મા બંધારણીય સુધારાની માન્યતાને પડકારતી અરજીઓ પર પોતાનો ચુકાદો આપશે. જેમાં આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS) લોકોને શાળા કોલેજ કક્ષાએ એડમિશન અને સરકારી નોકરીઓમાં 10 ટકા અનામત આપવામાં આવ્યું છે. બેન્ચે 27 સપ્ટેમ્બરે ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો. પાંચ સભ્યોની બંધારણીય બેંચમાં ચીફ જસ્ટિસ યુ.યુ. લલિત, જસ્ટિસ દિનેશ મહેશ્વરી, એસ રવિન્દ્ર ભટ, બેલા એમ ત્રિવેદી અને જેબી પારડીવાલા છે. આ કેસની ખુબ જ લંબાણપૂર્વકની સુનાવણી લગભગ સાત દિવસ સુધી ચાલી હતી. અરજદારો અને (તત્કાલીન) એટર્ની જનરલ કે.કે. વેણુગોપાલ અને સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ EWS ક્વોટાનો બચાવ કર્યો હતો.

શિક્ષણશાસ્ત્રી મોહન ગોપાલે 13 સપ્ટેમ્બરે બંધારણીય બેન્ચ સમક્ષ આ મામલે દલીલ કરી હતી અને EWS ક્વોટા સુધારાનો વિરોધ કર્યો હતો, અરજદારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા કાનૂની વિદ્વાન ડૉ. જી. મોહન ગોપાલે દલીલ કરી હતી કે સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ એ સમાજનો એવો એક વર્ગ છે જે સામાજિક, આર્થિક અને રાજકીય પછાતતાના આધારે તમામ વર્ગોને પછાત વર્ગ તરીકે એક કરે છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે વર્ગોનું વિભાજન, અનામત આપવા માટેની પૂર્વશરત તરીકે આગળ વધવાની ગુણવત્તા, બંધારણની મૂળભૂત રચનાનો વિરોધાભાસ કરે છે.

અરજીદારની શુ છે દલીલ?

અગાઉ ગોપાલે દલીલ કરી હતી કે 103મો સુધારો બંધારણ સાથે વિશ્વાસઘાત છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે તે દેશને જાતિના આધારે વિભાજિત કરી રહ્યો છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ સુધારો સામાજિક ન્યાયના બંધારણીય દ્રષ્ટિકોણ પર હુમલો છે. તેમના રાજ્યમાં, જે કેરળ છે, તે એ કહેતા ખુશ નથી કે સરકારે EWS માટે આદેશ જાહેર કર્યો અને તેનું શીર્ષક જાતિ હતું અને તે તમામ દેશની સૌથી વિશેષાધિકૃત જાતિઓ છે.

વરિષ્ઠ વકીલ પી. વિલ્સને દલીલ કરી હતી કે કલમ 15(4) અને 16(4) આરક્ષણ પ્રદાન કરવાની જોગવાઈઓને સક્ષમ કરે છે. જે વર્ષો જૂના સામાજિક ભેદભાવને દૂર કરવા અને સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હકારાત્મક પગલાં છે. તેમણે કહ્યું કે 103મો સુધારો કલમ 15(4) અને 16(4) દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલી વાસ્તવિક સમાનતાને નાબૂદ કરે છે અને તેનો નાશ કરે છે અને સમાજમાં SC/ST/OBC ની પૂર્વ-બંધારણીય સ્થિતિ પાછી લે છે.

10% ક્વોટાની તરફેણમાં દલીલો

કેન્દ્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા એટર્ની જનરલ વેણુગોપાલે રજૂઆત કરી હતી કે એસસી અને એસટીને હકારાત્મક કાર્યવાહી દ્વારા લાભ મળ્યો છે-સરકારી નોકરીઓમાં અનામત, વિધાનસભા, પંચાયતો અને નગરપાલિકાઓમાં પ્રમોશન-અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના EWS ક્વોટાનું ઉલ્લંઘન થતું નથી. તેમણે 103મા બંધારણીય સુધારાનો બચાવ કર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું કે EWS ક્વોટા 50 ટકા ક્વોટાને નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના આપવામાં આવ્યો છે, જે સામાજિક અને આર્થિક રીતે પછાત વર્ગો (SEBC) માટે છે. એટર્ની જનરલે કહ્યું કે એસસી, એસટી અને ઓબીસી સહિત દરેક પછાત વર્ગમાં આર્થિક રીતે નબળા વર્ગોનો સમાવેશ થાય છે અને સામાન્ય વર્ગમાં આર્થિક રીતે નબળા વર્ગનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેઓ અત્યંત ગરીબ છે.