MGNREGA સમાપ્ત ! ‘G RAM G’ મિશન 1 જુલાઈથી થશે શરૂ, 125 દિવસની મળશે રોજગારીની ગેરંટી
કેન્દ્ર સરકાર 1 જુલાઈ, 2026 થી MGNREGAના સ્થાને નવું VBG RAM G મિશન લાગુ કરવા જઈ રહી છે. આ યોજના હેઠળ, ગ્રામીણ પરિવારોને 125 દિવસની રોજગારીની ખાતરી આપવામાં આવશે.
કેન્દ્ર સરકારે વિકાસ ભારત રોજગાર અને આજીવિકા ગેરંટી મિશન (ગ્રામીણ), જેને VB-G RAMG એક્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેના અમલીકરણની સૂચના આપીને ગ્રામીણ રોજગાર પ્રણાલીમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. આ નવો કાયદો 1 જુલાઈ, 2026 ના રોજ દેશભરમાં અમલમાં આવશે અને હાલના મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી એક્ટ (MGNREGA) ને બદલશે.
એક નવી યોજનાનો પ્રારંભ
કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવું માળખું ગ્રામીણ રોજગારને મજૂરી સુધી મર્યાદિત રાખશે નહીં, પરંતુ ગામડાઓમાં માળખાગત સુવિધાઓ અને આજીવિકા આધારિત સંપત્તિઓના નિર્માણ પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
કેન્દ્રીય કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે આ યોજના ગ્રામીણ ભારત માટે એક નવી સવારનો પ્રારંભ કરશે. ભોપાલમાં મીડિયા સાથે વાત કરતા, તેમણે સમજાવ્યું કે નવા કાયદા હેઠળ, ગ્રામીણ પરિવારોને MGNREGA હેઠળ 100 દિવસની મર્યાદાની સરખામણીમાં દર વર્ષે 125 દિવસની રોજગારની ખાતરી આપવામાં આવશે.
સિસ્ટમ લાગુ કરવા માટે છ મહિનાનો સમય
સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે સંક્રમણ સમયગાળા દરમિયાન મનરેગા હેઠળ ચાલી રહેલા તમામ કામ ચાલુ રહેશે અને અધૂરા પ્રોજેક્ટ્સ 1 જુલાઈ સુધીમાં પૂર્ણ કરવામાં આવશે. રાજ્યોને નવી સિસ્ટમ લાગુ કરવા માટે છ મહિનાનો સમય પણ આપવામાં આવ્યો છે. જો કે જુલાઈ પછી ગ્રામીણ રોજગાર માટે ભંડોળ ફક્ત VB-G RAM G માળખા હેઠળ જ જાહેર કરવામાં આવશે.
આ યોજનાનું બજેટ કેટલું છે?
કેન્દ્ર સરકારે આ યોજના માટે ₹95,000 કરોડથી વધુ ફાળવણી કરી છે. રાજ્યના યોગદાન સહિત કુલ વાર્ષિક ખર્ચ ₹1.51 ટ્રિલિયનથી વધુ હોવાનો અંદાજ છે. નવી યોજના હેઠળ જળ સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ્સ, ગ્રામીણ રસ્તાઓ, પુલો, શાળાના મકાનો, આંગણવાડી કેન્દ્રો અને કૃષિ સંબંધિત માળખાકીય સુવિધાઓનું નિર્માણ કરવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત સ્વ-સહાય જૂથો (SHG) અને ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPO) માટે કાર્યસ્થળો અને શેડ જેવી સંપત્તિઓ પણ બનાવવામાં આવશે. પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રિટેનિંગ દિવાલો અને અન્ય આપત્તિ-પ્રતિરોધક માળખાંનો પણ આ યોજનામાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
જો ચુકવણીમાં વિલંબ થશે તો વળતર આપવામાં આવશે
સરકારે કામદારોના ચુકવણી અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ દાવા કર્યા છે. વેતન સીધા બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસ ખાતામાં ડીબીટી દ્વારા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. સરકારનો હેતુ ત્રણ દિવસમાં ચુકવણી કરવાનો છે, જેની મહત્તમ મર્યાદા 15 દિવસ છે. કામદારોને વિલંબિત ચુકવણી માટે વળતર મળશે અને જો તેઓ તેમની વિનંતીઓ છતાં રોજગાર શોધવામાં નિષ્ફળ જાય તો બેરોજગારી ભથ્થું પણ આપવામાં આવશે.
યોજનાના વધુ સારા અમલીકરણની ખાતરી કરવા માટે વહીવટી ખર્ચ મર્યાદા 6 ટકાથી વધારીને 9 ટકા કરવામાં આવી છે. સરકાર કહે છે કે આનાથી ફિલ્ડ સ્ટાફ માટે સમયસર પગાર અને વધુ સારા સંસાધનો સુનિશ્ચિત થશે. કેન્દ્ર સરકાર માને છે કે આ મિશન પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના વિકસિત ભારત માટે વિકસિત ગામડાના વિઝનને મજબૂત બનાવશે.
