
શિયાળાની ઋતુમાં ઘરે દહીં જમાવવું ઘણીવાર મુશ્કેલ બની જાય છે. ઉનાળામાં થોડા કલાકોમાં જ દહીં સરસ રીતે જામી જાય છે, પરંતુ ઠંડીના દિવસોમાં દૂધમાં દહીંનું સ્ટાર્ટર ઉમેર્યા પછી પણ તે યોગ્ય રીતે જામતું નથી. ઘણીવાર દહીં પાતળું રહી જાય છે અથવા તેની ઉપર પાણી છૂટવા લાગે છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણા લોકો બજારમાંથી દહીં ખરીદવાનું પસંદ કરે છે. જોકે, હવે તમારે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. કેટલીક સરળ ટિપ્સ અપનાવીને તમે શિયાળામાં પણ ઘરે જ હોટલ કે ડેરી જેવું ઘટ્ટ, ક્રીમી અને સ્વાદિષ્ટ દહીં જમાવી શકો છો.
દહીં જમાવવા માટે કોઈ ખાસ મશીન કે મોંઘા સાધનોની જરૂર નથી. માત્ર દૂધનું યોગ્ય તાપમાન, દહીંનું યોગ્ય પ્રમાણ અને તેને ગરમ રાખવાની સાચી રીત જાણવી જરૂરી છે. જો તમે પણ શિયાળામાં દહીં બરાબર જમતું ન હોવાની સમસ્યાથી પરેશાન છો, તો આ ચાર સરળ રીતો તમારા માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
ઘણા લોકો દૂધમાં એક ચમચી જૂનું દહીં ઉમેરીને ચમચીથી બરાબર હલાવી દે છે. જોકે, દહીંને સારી રીતે જમાવવા માટે સ્ટાર્ટર એટલે કે જૂના દહીંને યોગ્ય રીતે મિક્સ કરવું ખૂબ જરૂરી છે. સૌથી પહેલાં દૂધને ધીમા તાપે ગરમ કરો. ધ્યાન રાખો કે દૂધ ઉકળતું ન હોવું જોઈએ. દૂધ એટલું હૂંફાળું હોવું જોઈએ કે તેમાં આંગળી નાખતાં ગરમ લાગે, પરંતુ દાઝે નહીં.
હવે જે વાસણમાં દહીં જમાવવાનું છે તેના તળિયે અને કિનારીઓ પર થોડું જૂનું દહીં લગાવી દો. ત્યારબાદ તેમાં હૂંફાળું દૂધ ઉમેરો અને ચમચીથી હળવા હાથે મિક્સ કરો. આમ કરવાથી દહીંનું સ્ટાર્ટર દૂધમાં સરખી રીતે ભળી જશે અને આથો આવવાની પ્રક્રિયા યોગ્ય રીતે શરૂ થશે. ધ્યાન રાખો કે સ્ટાર્ટર માટે તાજું અને સારી ગુણવત્તાવાળું દહીં જ વાપરવું.
દહીંને ઘટ્ટ અને એકસરખી બનાવટવાળું બનાવવા માટે દૂધમાં સ્ટાર્ટર સારી રીતે ભળેલું હોવું જરૂરી છે. આ માટે એક સરળ રીત અપનાવી શકાય છે. સ્ટાર્ટર ઉમેર્યા પછી દૂધને એક વાસણમાંથી બીજા વાસણમાં ત્રણથી ચાર વખત ધીમેથી ફેરવો.
આ પ્રક્રિયાથી દૂધમાં હળવું ફીણ બને છે અને સ્ટાર્ટર આખા દૂધમાં સરખી રીતે ભળી જાય છે. જોકે, આ દરમિયાન દૂધને ખૂબ ઝડપથી હલાવવું કે જોરથી ફેરવવું નહીં. હળવા હાથે આ પ્રક્રિયા કરવાથી દૂધનું તાપમાન પણ જળવાઈ રહે છે અને દહીં જમવાની પ્રક્રિયામાં મદદ મળે છે.
શિયાળામાં દહીં બરાબર ન જામવાનું સૌથી મોટું કારણ આસપાસનું ઓછું તાપમાન છે. ઠંડીને કારણે દૂધ ઝડપથી ઠંડું થઈ જાય છે, જેના કારણે દહીં જમવામાં વધુ સમય લાગે છે. આવી સ્થિતિમાં કેસરોલનો ઉપયોગ કરવો એક સરળ અને અસરકારક ઉપાય છે.
સૌથી પહેલાં દૂધમાં સ્ટાર્ટર ઉમેરીને વાસણનું ઢાંકણ બરાબર બંધ કરી દો. ત્યારબાદ આ વાસણને રોટલી રાખવાના મોટા કેસરોલમાં મૂકી દો અને કેસરોલનું ઢાંકણ પણ બંધ કરી દો. જો તમારા વિસ્તારમાં વધુ ઠંડી હોય, તો કેસરોલને જાડા કપડાથી લપેટીને ઘરના ગરમ ખૂણામાં રાખી શકો છો.
કેસરોલની અંદર રહેલી ગરમી દૂધને લાંબા સમય સુધી હૂંફાળું રાખવામાં મદદ કરે છે. જેના કારણે ઠંડીની ઋતુમાં પણ દહીં સારી રીતે જામી શકે છે. ખાસ ધ્યાન રાખો કે દહીં જમતું હોય ત્યારે વારંવાર વાસણ ખોલવું કે તેને હલાવવું નહીં.
ઉનાળાની સરખામણીમાં શિયાળામાં દહીં જમવામાં વધુ સમય લાગે છે. તેથી સ્ટાર્ટર ઉમેર્યા પછી થોડા કલાકોમાં જ દહીં જામી જશે તેવી અપેક્ષા રાખવી નહીં. દૂધને કેસરોલમાં મૂકીને આખી રાત રહેવા દો. સામાન્ય રીતે ઠંડીના પ્રમાણ અને ઘરના તાપમાન પ્રમાણે દહીંને જમતાં 7થી 9 કલાક કે તેનાથી વધુ સમય લાગી શકે છે.
સવારે વાસણ ખોલીને દહીં બરાબર જામ્યું છે કે નહીં તે તપાસો. દહીં જામી ગયા પછી તેને લગભગ એક કલાક માટે ફ્રિજમાં રાખો. ઠંડુ થવાથી તેની બનાવટ વધુ સારી બને છે અને દહીંને કાઢવું પણ સરળ રહે છે. ત્યારબાદ તમે આ ઘરે બનાવેલા ઘટ્ટ દહીંનો ઉપયોગ રાયતા, લસ્સી, છાશ અથવા રોજિંદા ભોજનમાં કરી શકો છો.
શિયાળામાં દહીં જમાવવા માટે સૌથી મહત્ત્વની બાબત છે દૂધનું યોગ્ય તાપમાન જાળવવું. દૂધ વધારે ગરમ હશે તો સ્ટાર્ટરમાં રહેલા ઉપયોગી બેક્ટેરિયાને નુકસાન થઈ શકે છે અને દૂધ વધારે ઠંડું હશે તો દહીં જમવાની પ્રક્રિયા ધીમી પડી શકે છે. તેથી હંમેશાં હૂંફાળા દૂધમાં જ સ્ટાર્ટર ઉમેરો. સાથે જ દહીં જમાવવા માટે સ્વચ્છ વાસણનો ઉપયોગ કરો અને દહીં જામી જાય પછી તેને ફ્રિજમાં રાખો.
આમ, થોડી કાળજી અને આ ચાર સરળ ટિપ્સની મદદથી તમે શિયાળામાં પણ ઘરે જ ઘટ્ટ, ક્રીમી અને સ્વાદિષ્ટ દહીં બનાવી શકો છો. હવે દહીં જમતું ન હોવાની ચિંતા કર્યા વગર ઘરે જ તાજા દહીંનો આનંદ માણી શકો છો.
સ્વેટરમાંથી નીકળતા રેસાથી છો પરેશાન? ઘરે જ અપનાવો આ 3 સરળ ઉપાય