
‘રેઈન્બો નેશન’ શબ્દ દક્ષિણ આફ્રિકા માટે પ્રયોજવામાં આવ્યો હતો, જેથી ત્યાં વસતી વિવિધ સંસ્કૃતિઓ, જાતિઓ અને સમુદાયોની એકતાને વિશ્વ સમક્ષ દર્શાવી શકાય. મેઘધનુષના સાત રંગોની જેમ આ દેશ અલગ-અલગ ભાષા અને ધર્મના લોકોના સંગમથી બનેલો છે. ‘રેઈન્બો નેશન’ એ દક્ષિણ આફ્રિકાનું વિશ્વ વિખ્યાત ઉપનામ છે. આ શબ્દનો અર્થ એ છે કે આ દેશ સંસ્કૃતિ, જાતિ, ધર્મ અને ભાષાઓની બાબતમાં અત્યંત વિવિધતા ધરાવે છે. જેમ મેઘધનુષમાં અનેક રંગો હોય છે, તેમ આ દેશમાં અનેક સંસ્કૃતિઓનો સુમેળ જોવા મળે છે.
આ શબ્દનો સૌપ્રથમ પ્રયોગ 1990ના દાયકામાં આર્કબિશપ ડેસમન્ડ ટુટૂ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે આ નામ દક્ષિણ આફ્રિકામાં વર્ષો સુધી ચાલેલા ‘અપાર્થાઈડ’ (રંગભેદ)ના અંત અને લોકશાહીના ઉદયની ખુશી તેમજ એકતાને દર્શાવવા માટે આપ્યું હતું. રંગભેદના સમયમાં લોકોને તેમની નસ્લના આધારે અલગ કરવામાં આવતા હતા, પરંતુ આઝાદી બાદ એક એવા સમાજનું નિર્માણ કરવાનું હતું જ્યાં તમામ લોકો શાંતિથી રહી શકે. જે રીતે અલગ-અલગ રંગો મળીને એક સુંદર મેઘધનુષ બનાવે છે, તેમ અશ્વેત, શ્વેત, ભારતીય અને અન્ય સમુદાયો મળીને દેશને મજબૂત બનાવે તેવો આ શબ્દ પાછળનો મુખ્ય વિચાર હતો.
દક્ષિણ આફ્રિકામાં 11 સત્તાવાર ભાષાઓ છે, જેમાં ઝુલુ, ખોસા, આફ્રિકન્સ અને અંગ્રેજીનો સમાવેશ થાય છે. આ ભાષાઓ દેશની ઊંડી સાંસ્કૃતિક ઓળખ રજૂ કરે છે. અહીંના વિવિધ ધર્મો, પરંપરાગત રીત-રિવાજો, આધુનિક જીવનશૈલી, રંગબેરંગી તહેવારો, સંગીત અને ભોજન આ દેશને વિશ્વના સૌથી સમૃદ્ધ દેશોની યાદીમાં સ્થાન અપાવે છે.
આજે પણ ‘રેઈન્બો નેશન’ની ઓળખ દક્ષિણ આફ્રિકાના લોકોમાં ગર્વની લાગણી જન્માવે છે. જોકે દેશમાં આર્થિક અસમાનતા અને સામાજિક પડકારો હજુ પણ છે, તેમ છતાં લોકો હળીમળીને રહેવાની પોતાની પરંપરાને વળગી રહ્યા છે. આ અનોખી ઓળખ વિશ્વભરના પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે, જેના કારણે પ્રવાસન ઉદ્યોગને પણ મોટો વેગ મળે છે.