
નવા ઘરમાં રહેવા જતી વખતે કે દર મહિનાની શરૂઆતમાં દરેક ભાડુઆતના મનમાં એક સવાલ જરૂર થાય છે કે મકાન માલિકને ભાડું રોકડામાં આપવું સારું કે ઓનલાઇન ટ્રાન્સફર કરવું? ઘણા લોકોને દર મહિને હાથમાં રોકડા પૈસા આપવા વધુ સરળ લાગે છે, જ્યારે ઘણા લોકો યુપીઆઈ કે નેટ બેંકિંગનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ ભવિષ્યમાં જો ભાડાને લઈને મકાન માલિક સાથે કોઈ વિવાદ થાય, તો તમારી સુરક્ષા માટે કઈ પદ્ધતિ શ્રેષ્ઠ સાબિત થશે? નિષ્ણાતોના મતે ભાડું ચૂકવવાની રીત માત્ર તમારી સગવડનો નહીં, પણ તમારી કાનૂની સુરક્ષાનો બહુ મોટો મામલો છે.
મોટાભાગના કાયદાકીય અને નાણાકીય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો શક્ય હોય તો ભાડું હંમેશા ઓનલાઇન જ ચૂકવવું જોઈએ. આની પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ઓનલાઇન પેમેન્ટ કરવાથી બેંક કે યુપીઆઈ એપમાં તેનો પાકો ડિજિટલ રેકોર્ડ આપોઆપ તૈયાર થઈ જાય છે. કઈ તારીખે, કેટલા પૈસા અને કયા એકાઉન્ટમાં મોકલવામાં આવ્યા તેની પૂરી વિગત સુરક્ષિત રહે છે. જો ભવિષ્યમાં ક્યારેય મકાન માલિક એવો દાવો કરે કે તેમને ભાડું મળ્યું જ નથી, તો આ બેંક સ્ટેટમેન્ટ તમારા માટે સૌથી મોટો કાનૂની પુરાવો બનશે.
જ્યારે પણ તમે યુપીઆઈ, ગુગલ પે કે બેંક ટ્રાન્સફર દ્વારા ભાડું ચૂકવો, ત્યારે પૈસા મોકલતી વખતે ‘રિમર્ક’ (Remark) અથવા મેસેજના બોક્સમાં ‘હાઉસ રેન્ટ’ અને જે તે મહિનાનું નામ (દાખલા તરીકે: House Rent July) લખવાનું ક્યારેય ન ભૂલશો. આ એક નાની આદત મહિનાઓ કે વર્ષો પછી પણ બેંક સ્ટેટમેન્ટ જોતાં જ સાબિત કરી દેશે કે આ પૈસા માત્ર ઘરભાડા પેટે જ ચૂકવવામાં આવ્યા હતા.
નકદમાં ભાડું ચૂકવવું બિલકુલ ગેરકાનૂની કે ખોટું નથી, આજે પણ દેશમાં લાખો લોકો રોકડેથી જ વ્યવહાર કરે છે. પરંતુ કેશ પેમેન્ટમાં રાખેલી એક નાની બેદરકારી ભવિષ્યમાં મોટી આફત લાવી શકે છે. જો તમે મકાન માલિકને રોકડા પૈસા આપો છો, તો દરેક વખતે તેમની પાસેથી સહી કરેલી લેખિત રસીદ (Rent Receipt) લેવાનો આગ્રહ રાખો. આ રસીદમાં ભાડાની રકમ, તારીખ, કયા મહિનાનું ભાડું છે તેની વિગત અને મકાન માલિકની સહી હોવી અનિવાર્ય છે. જો કોઈ વિવાદ થાય અને તમારી પાસે રસીદ ન હોય, તો તમે ભાડું આપ્યું છે તે સાબિત કરવું અશક્ય બની જશે.
ઘણી વખત મકાન માલિકો ઓનલાઇન સિસ્ટમથી ટેવાયેલા ન હોવાને કારણે અથવા પોતાની સગવડ માટે માત્ર કેશ લેવાનો જ આગ્રહ રાખતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં તમારે કોઈપણ સંકોચ વગર રસીદ માંગવી જોઈએ. જો મકાન માલિક રસીદ આપવાની ના પાડે અથવા બહાના બનાવે, તો પરાણે પણ ભાડું ઓનલાઇન મોકલવાનો જ આગ્રહ રાખો જેથી તમારી પાસે પેમેન્ટનો પાકો પુરાવો રહે.
આ બધાની વચ્ચે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે મકાન ભાડે લેતી વખતે હંમેશા પાકું રેન્ટ એગ્રીમેન્ટ (ભાડા કરાર) જરૂર કરાવો. આ એગ્રીમેન્ટમાં ભાડાની ચોક્કસ રકમ, દર મહિને કઈ તારીખ સુધીમાં ભાડું ચૂકવવું, સિક્યોરિટી ડિપોઝિટની રકમ અને પેમેન્ટ કઈ પદ્ધતિથી કરવામાં આવશે તે બધું જ લેખિતમાં સ્પષ્ટ હોવું જોઈએ. જ્યારે બધી શરતો શરૂઆતથી જ કાગળ પર નક્કી હોય છે, ત્યારે ભવિષ્યમાં કોઈ પણ પ્રકારની ગેરસમજ કે કાનૂની વિવાદ થવાની શક્યતા નહિવત થઈ જાય છે.