
નવું કે જૂનું મકાન ખરીદવું એ કોઈપણ વ્યક્તિના જીવનનો સૌથી મોટો અને સૌથી મોંઘો નિર્ણય હોય છે. કોઈ પોતાના રહેવા માટે ઘર ખરીદે છે તો કોઈ ભવિષ્યના રોકાણના હેતુથી. તમે ગમે તે હેતુથી પ્રોપર્ટી ખરીદો, પરંતુ તેના કાગળોની ચકાસણી કરવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. જો મકાનના દસ્તાવેજો અધૂરા હોય તો તમે કાયદાકીય વિવાદ અથવા મોટી છેતરપિંડીનો ભોગ બની શકો છો. તમારી પ્રોપર્ટી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત અને વિવાદમુક્ત છે તેની ખાતરી કરવા માટે ખરીદી દરમિયાન આ 11 મહત્વપૂર્ણ ડોક્યુમેન્ટ્સ ખાસ ચેક કરો.
આ સૌથી મહત્વનો કાયદાકીય દસ્તાવેજ છે જે સાબિત કરે છે કે મિલકતની માલિકી કાનૂની રીતે વેચનાર પાસેથી ખરીદનારના નામે ટ્રાન્સફર થઈ ગઈ છે. વેચાણ પછી સબ-રજિસ્ટ્રાર ઓફિસમાં તેની નોંધણી (રજિસ્ટ્રેશન) કરાવવી ફરજિયાત છે.
આને તમે પ્રોપર્ટીનો ઇતિહાસ કહી શકો છો. આ દસ્તાવેજ પાછલા વર્ષોમાં મિલકતની માલિકીમાં થયેલા ફેરફારો અને ટ્રાન્સફરને ટ્રેક કરે છે. આનાથી એ સાબિત થાય છે કે મિલકતના અગાઉના તમામ વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે કાયદેસર અને વિવાદમુક્ત હતા.
આ પ્રમાણપત્ર દર્શાવે છે કે મિલકત પર કોઈ લોન અથવા કાનૂની દેવું છે કે નહીં. નિષ્ણાતોના મતે, પ્રોપર્ટી પર કોઈ બાકી લેણું નથી તેની ખાતરી કરવા માટે તમારે છેલ્લા 30 વર્ષનું એનકમ્બ્રન્સ સર્ટિફિકેટ (EC) તપાસવું જોઈએ.
આ સર્ટિફિકેટ સ્થાનિક સત્તાધિકારી (ઓથોરિટી) તરફથી આપવામાં આવે છે. આ એ વાતનો પુરાવો છે કે બિલ્ડિંગનું બાંધકામ મંજૂર કરાયેલા નકશા અને સરકારી નિયમો અનુસાર જ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે.
સ્થાનિક મહાનગરપાલિકા અથવા સત્તાધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલ આ દસ્તાવેજ પ્રમાણિત કરે છે કે બિલ્ડિંગ બાંધકામના તમામ નિયમોનું પાલન કરે છે અને તે રહેવા માટે સંપૂર્ણપણે સિક્યોર અને યોગ્ય છે.
બુકિંગ સમયે બિલ્ડર અથવા હાઉસિંગ ઓથોરિટી દ્વારા આપવામાં આવતો આ પત્ર એ પુરાવો છે કે એક નિશ્ચિત કિંમતે તમને કયો ફ્લેટ અથવા યુનિટ ફાળવવામાં આવ્યો છે.
બાંધકામ પૂર્ણ થયા પછી, બિલ્ડર આ પત્ર જારી કરીને ખરીદનારને જાણ કરે છે કે પ્રોપર્ટી હવે રહેવા માટે તૈયાર છે અને ખરીદનાર અહીં રહેવા માટે તેનો કબજો લઈ શકે છે.
મહાનગરપાલિકા કે મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા જારી કરાતા આ દસ્તાવેજથી સરકારી રેકોર્ડમાં પ્રોપર્ટી નવા માલિકના નામે નોંધાય છે, જેનાથી પ્રોપર્ટી ટેક્સ ચૂકવવામાં મદદ મળે છે.
વીજળી વિભાગ, વોટર બોર્ડ, ફાયર ડિપાર્ટમેન્ટ વગેરે જેવા સ્થાનિક વિભાગો પાસેથી એનઓસી લેવું જરૂરી છે જેથી કરીને ભવિષ્યમાં વીજળી-પાણી જેવી જરૂરી સેવાઓમાં કોઈ અટકાવ ન આવે.
રિયલ એસ્ટેટ એક્ટ હેઠળ પ્રોજેક્ટનું રેરા (RERA) માં રજિસ્ટર્ડ હોવું ફરજિયાત છે. આ સર્ટિફિકેટ ખરીદદારોને કોઈપણ પ્રકારની છેતરપિંડી કે બિલ્ડરના વિલંબથી બચાવે છે.
અગાઉના માલિક દ્વારા ચૂકવવામાં આવેલા પ્રોપર્ટી ટેક્સની રસીદો ચોક્કસ જુઓ. આનાથી એ સુનિશ્ચિત થાય છે કે નવું ઘર ખરીદ્યા પછી તમારા પર પાછલા કોઈ ટેક્સ અથવા પેનલ્ટીનો બોજો નહીં આવે.