તમારા બાળકને કઈ ઉંમરે ગાયનું દૂધ આપવાનું શરૂ કરવું જોઈએ? જાણો એક્સપર્ટ પાસેથી

માતાપિતાના મનમાં તેમના બાળકોના આહાર વિશે ઘણા પ્રશ્નો હોય છે. જેમાં સૌથી સામાન્ય પ્રશ્ન એ છે કે ગાયનું દૂધ ક્યારે આપવું. ગાયનું દૂધ પોષણથી ભરપૂર હોય છે. તો ચાલો, ડૉ. રાકેશ બાગરી પાસેથી શીખીએ કે બાળકોને કઈ ઉંમરે ગાયનું દૂધ આપવું જોઈએ.

તમારા બાળકને કઈ ઉંમરે ગાયનું દૂધ આપવાનું શરૂ કરવું જોઈએ? જાણો એક્સપર્ટ પાસેથી
Cow Milk for Babies
| Updated on: Jan 25, 2026 | 9:07 AM

બાળકના જન્મ પછી માતાપિતા હંમેશા તેમના બાળકના યોગ્ય આહાર વિશે સતર્ક રહે છે. શરૂઆતના વર્ષોમાં બાળકનું શરીર ઝડપથી વિકાસ પામે છે. તેથી તેમને મળતું પોષણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ સમય દરમિયાન માતાપિતા ઘણીવાર વિચારે છે કે ગાયનું દૂધ ક્યારે આપવું. ગાયનું દૂધ પોષણથી ભરપૂર હોય છે અને તેમાં કેલ્શિયમ, પ્રોટીન અને અન્ય આવશ્યક તત્વો હોય છે. જો કે દરેક પોષક તત્વો દરેક ઉંમર માટે યોગ્ય નથી હોતા.

યોગ્ય સમયે આહારમાં સામેલ કરવું

ઘણીવાર માહિતીના અભાવે લોકો પરંપરાઓ અથવા સાંભળેલી વાતો પર આધાર રાખે છે, જે બાળકના સ્વાસ્થ્ય પર અસર કરી શકે છે. તેથી દૂધ જેવા સામાન્ય દેખાતા ઘટકને પણ વિચારપૂર્વક અને યોગ્ય સમયે આહારમાં સામેલ કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. ચાલો જાણીએ કે બાળકોને ગાયનું દૂધ કઈ ઉંમરે પીવડાવવું સલામત અને ફાયદાકારક છે.

બાળકોએ કઈ ઉંમરે ગાયનું દૂધ આપવાનું શરૂ કરવું જોઈએ?

એઈમ્સના બાળરોગ વિભાગના ભૂતપૂર્વ વડા ડૉ. રાકેશ બાગડી સમજાવે છે કે બાળકોને એક વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્યા પછી જ ગાયનું દૂધ આપવું જોઈએ. આ ઉંમર સુધીમાં, બાળકનું પાચનતંત્ર પૂરતું વિકસિત થઈ જાય છે અને તેઓ ગાયના દૂધને વધુ સારી રીતે પચાવી શકે છે. એક વર્ષ પછી બાળક ઘન ખોરાક પણ ખાવાનું શરૂ કરે છે, જે તેમને વિવિધ પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.

આ સમયે, ગાયનું દૂધ બાળકના આહારનો ભાગ હોઈ શકે છે, પરંતુ તેના સંપૂર્ણ આહારનો ભાગ નહીં. જોકે, દૂધની માત્રા મર્યાદિત કરવી મહત્વપૂર્ણ છે. જેથી બાળક અન્ય આવશ્યક ખોરાક પણ ખાઈ શકે. ધીમે-ધીમે દૂધ આપવાથી બાળકનું શરીર તેની સાથે અનુકૂલન સાધે છે અને પોષણ સંતુલન જાળવી રાખે છે.

એક વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને ગાયનું દૂધ કેમ ન આપવું જોઈએ?

એક વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને ગાયનું દૂધ આપવાની ભલામણ કરવામાં આવતી નથી. કારણ કે તેમનું પાચનતંત્ર હજી સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત થયું નથી. ગાયના દૂધમાં પ્રોટીન અને ખનિજોની માત્રા વધુ હોય છે, જે બાળક સરળતાથી પચાવી શકતું નથી. આનાથી ઉલટી, ઝાડા, ગેસ અથવા પેટમાં દુખાવો જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

વધુમાં ગાયનું દૂધ આયર્ન શોષણમાં દખલ કરી શકે છે. જેનાથી એનિમિયાનું જોખમ વધી શકે છે. કેટલાક બાળકોને ગાયના દૂધ પ્રત્યે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ પણ થઈ શકે છે. તેથી આ ઉંમરે માતાનું દૂધ અથવા ડૉક્ટર દ્વારા ભલામણ કરાયેલ ફોર્મ્યુલા સૌથી સલામત વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.

ગાયનું દૂધ કેવી રીતે આપવું?

એક વર્ષની ઉંમર પછી, ગાયનું દૂધ ધીમે ધીમે આપવું જોઈએ. શરૂઆતમાં, ઓછી માત્રામાં આપવું જોઈએ અને બાળકની પ્રતિક્રિયાનું નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ. ચેપ અટકાવવા માટે દૂધ આપતા પહેલા હંમેશા ઉકાળો અને ઠંડુ કરો. શરૂઆતમાં ભોજન સાથે અથવા દિવસમાં એક વાર દૂધ આપવું શ્રેષ્ઠ છે.

જો બાળકને પાચન સંબંધી કોઈ સમસ્યા, એલર્જી અથવા અસ્વસ્થતાનો અનુભવ થાય છે, તો દૂધનું પ્રમાણ ઓછું કરો અથવા થોડા સમય માટે બંધ કરો. ધીમે ધીમે માત્રા વધારવાથી બાળકને દૂધ વધુ સરળતાથી સ્વીકારવામાં અને પૂરતું પોષણ આપવામાં મદદ મળે છે.

સ્વાસ્થ્યના વધારે ન્યૂઝ વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો. સારી આરોગ્ય સંભાળ તમને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે. સારું શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે, સ્વાસ્થ્યનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે. આનાથી તમે તમારી જાતને ઘણી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી પણ બચાવી શકો છો.